5 grootste misverstanden bij Online Beeldgebruik

Meestal noem ik ze auteursrechtsmoesjes. De meeste mensen weten namelijk prima dat het niet mag, maar denken vooral niet gepakt te worden. Of ze beseffen op het moment van aanspreken dat het niet mag en proberen zich er nog onderuit te lullen. Een enkeling denkt oprecht alles goed geregeld te hebben, maar blijkt toch een inbreukmaker te zijn. Met deze 10 misverstanden hoop ik je voor die titel te behoeden.

auteursrecht 5 misverstanden bij online beeldgebruik

1. Naamsvermelding

Een van de grootste misverstanden is dat naamsvermelding bij het gebruik van een afbeelding ervoor zorgt dat het gebruik rechtmatig is. Dat is helaas niet zo.

Die naamsvermelding behoed je meestal wel van een verdergaande inbreuk. Het ontbreken van naamsvermelding is namelijk vaak een inbreuk op de persoonlijkheidsrechten van de maker.

De naamsvermelding zelf maakt het gebruik nog geen citaat. Het is wel een van de voorwaarden van een citaat. Daar komt wellicht het misverstand vandaan.

2. Vrij op internet beschikbaar

Heel veel afbeeldingen kun je natuurlijk gewoon op internet vinden. Met een rechtermuisklik kun je het zo downloaden en anders maak je er gewoon een screenshot van. Er zit geen beveiliging op, dus zul je het wel mogen gebruiken, denken veel mensen.

Het auteursrecht ontstaan echter meteen wanneer een werk voldoende creatief is. De maker hoeft daar verder niets voor te doen. Er bestaan geen registers waar het werk ingeschreven kan of moet worden. Een copyright notice is geen verplichting.

De maker moet juist vrij zijn om anderen toestemming te geven zijn/haar werk te gebruiken. Wellicht is er toestemming verleend aan die derde. De inhoud van de toestemming (meestal de licentie) kun je van buitenaf niet zien. Dat de afbeelding dus op een andere website beschikbaar is, maakt het nog niet ‘vrij op internet beschikbaar’, laat staan dat het zou betekenen dat het ook ‘vrij gebruikt’ mag worden.

3. Social Media

Het is een groot misverstand dat je auteursrechten zou opgeven of overdragen wanneer je iets op social media zet. Ja, je geeft een zeer uitgebreide licentie, maar nee, dit is nog geen toestemming aan anderen om het ook te mogen gebruiken.

Afbeeldingen en andere content mogen uiteraard via de deelknoppen op social media worden gedeeld. Dus via de retweetknop op Twitter en via de share-knop op Facebook. Op Instagram kun je voorlopig alleen posts in stories delen. Een post als een eigen post delen kan (nog) niet en levert dus een inbreuk op het auteursrecht op.

Delen via de knoppen die het sociale medium zelf ter beschikking heeft gesteld mag wel. Alle andere vormen, zoals het maken van screenshots, afbeeldingen downloaden of het gebruik van externe apps mag dus niet.

4. Google

Bijna alles is te vinden via Google. Afbeeldingen nog makkelijker via Google Afbeeldingen. Google indexeert alles. Ja, daardoor komen er ook (tijdelijke) kopieën op de servers van Google te staan.

Tot begin 2018 konden foto’s direct vanuit Google bekeken en gedownload worden. Onder druk van onder meer Getty Images is die optie verwijderd. Iedereen die via Google een afbeelding vindt, wordt eerst doorgeleid naar de website waar de afbeelding te vinden is.

‘Gevonden via Google’ is dus echt geen excuus (meer), omdat je nu altijd bewust de foto van de website zelf moet downloaden.

Ook geavanceerd zoeken via Google, waarbij je meteen een licentie kunt aangeven waarbinnen je afbeeldingen wil kunnen vinden, geeft geen garantie. Eerder is in Nederland een man al veroordeeld in betaling van schadevergoeding wegens inbreuk op het auteursrecht van de fotograaf, omdat de man via Google dacht een juiste licentie te pakken te hebben, maar niet kon aantonen dat die licentie ook werkelijk op die foto rustte.

5. Te goeder trouw

Tsja, het is natuurijk mooi wanneer je te goeder trouw hebt gehandeld, maar daar heeft de maker geen boodschap aan. De inbreuk is er nu eenmaal geweest. Daar heeft de maker schade door geleden. Die schade zal vergoed moeten worden.

Er blijft maar rechtspraak komen waarin staat dat de inbreukmakers aanvoeren dat ze te goeder trouw waren en rechters blijven maar herhalen dat dit geen factor is in het geval van een inbreuk op het auteursrecht. De regels zijn immers bekend.

Dat iemand te goeder trouw gehandeld heeft, kan meestal twee dingen betekenen:

  1. De inbreukmaker heeft iemand anders op diens blauwe ogen geloofd en geen verder onderzoek gedaan of het klopt. De inbreukmaker zou dan in sommige gevallen die derde aansprakelijk kunnen stellen voor de schade.
  2. De inbreukmaker heeft zich niet voldoende verdiept in het auteursrecht en was dus niet op de hoogte van de regels. Dat iemand niet op de hoogte is van bestaande regels kan de rechthebbende uiteraard niet worden tegengeworpen. Bovendien kan iedereen dan wel zeggen dat ze de regels niet kennen om op die manier maar overal onderuit te komen. Het valt immers slecht te controleren.

Radar

Radar besteedt op maandag 21 januari 2019 aandacht aan dit onderwerp. Consumenten lijken steeds vaker aangesproken te worden op de inbreuken die ze plegen. Is dat terecht en zijn de vergoedingen die gevraagd worden rechtvaardig? Hoe kan een consument zich hiertegen beschermen?

In de uitzending geef ik hierover enkele tips.

  • Laat altijd de werkelijke schade toelichten en onderbouwen
  • Reageer altijd. Als er sprake is van een inbreuk, is schikken goedkoper dan het voor laten komen bij de rechter
  • Gebruik niet zomaar beeld van internet. Vraag altijd om toestemming of maak gebruik van betrouwbare beeldbanken.
Meer weten over de (on)mogelijkheden bij (online) publiceren? Lees dan Wetboek voor Bloggers
 27,48 excl. BTW

Koop: Wetboek voor Bloggers


Leuke dingen voor je mailbox

About Charlotte Meindersma

Charlotte Meindersma is 'de social media jurist van Nederland' en oprichter van Charlotte's Law & Fine Prints.
Ze drinkt graag oploskoffie, in de spreekwoordelijke zin van het woord. Bovendien is ze amateur-marketer en was ze in een vorig leven fotograaf.

Comments

  1. Harry Verbraeken says

    Beste Charlotte,

    ik volg reeds geruime tijd Uw blogs en af en toe ook de filmpjes op het Youtube kanaal.
    Waar ik mij een vraag over stel is het volgende: op marktplaats kwam ik enkele “geleende” foto’s van mij tegen. Blijkbaar kan ik geen verhaal halen tegen deze “diefstal” omdat de foto’s niet rechtstreeks op de servers van marktplaats staan, maar op de servers van het moederbedrijf ebay en via embedded geplaatst op marktplaats. Blijkbaar is dit een achterpoortje in de wet, maar voor mij blijft het zo dat mijn foto’s evengoed zonder toestemming gebruikt zijn.
    Mogelijk heb je dit al eens besproken, maar dan herinner ik het mij niet meer of heb ik het destijds niet goed begrepen.

    Mvg,
    Harry

  2. Hoi Charlotte,
    Bij mij is het omgekeerde het geval. Ik ben bezig met een offerte voor een grote opdrachtgever waarbij ik als voorwaarde wil stellen dat ik de foto’s ook voor mijn eigen portfolio en dus o.a. online wil gebruiken. Ik moet het gesprek met de opdrachtgever nog aangaan, maar vroeg mij af of zij überhaupt mogen eisen dat ik de foto’s niet voor mijn portfolio mag gebruiken. Bvd voor je reactie!

  3. Nathalie says

    Hi Charlotte,
    Geldt bovenstaande ook in het geval van niet-commercieel gebruik? Ik heb een blog die ik puur als hobby heb opgericht en geen inkomsten mee verwerf en ook geen doel heb om er inkomsten mee te verwerven (hetgeen ook niet snel zal gebeuren, dus niet alleen geen oogmerk maar ook de daadwerkelijke feitelijke situatie).
    Ik hoor het graag!
    Groet Nathalie

  4. Brian Morgan says

    Vraagje iemand gebruikt een foto die hij van fb heeft afgehaald maar niet commercieel gewoon voor de lol.
    Is dit dan ook verhaalbaar ik bedoel is dit een reden om een factuur tensturen ?
    En dan de belangrijkste vraag is er dan uberhaupt een rechtszaak te winnen als het geen commercieel gebruik betreft?
    Mvg

  5. Hi Charlotte,
    Ik gebruik wel eens foto’s die ik vind op Google in ontwerppresentaties van een interieurontwerp als referentiebeelden. Soms laat ik een dergelijke pagina in een presentatie zien op mijn site. Dat mag dus ook niet?
    En hoe zit het dan met het gebruik van zgn rechten vrije foto’s die je na het aanmaken van een profiel vindt op van die Stockfoto-sites? Naamsvermedling per foto nodig? En waar moet die vermelding dan staan?

    • Klopt, dat mag helaas ook niet.
      Rechtenvrij bestaat niet. Let altijd goed op de specifieke licentie van die stocksite. Daar kun je ook vinden of naamsvermelding nodig is. Naamsvermelding hoeft niet meteen bij de afbeelding, maar het moet natuurlijk wel gemakkelijk terug te vinden zijn.

  6. Emilie Douque says

    Mag je you tube filmpjes delen in de uitoefening van je bedrijf?

  7. Debbie says

    Hoi Charlotte, wat als je de foto’s zelf maakt? Van een kleding winkel. Bijvoorbeeld als ik zelf de foto’s maak van een etalage, mannequins en kleding dat in een winkel wordt gepresenteerd en dit vervolgens delen op mijn blog, social media of delen met klanten om uit deze foto’s inspiratie te halen? Ik ben al uren op zoek naar het antwoord maar kan nergens een duidelijke uitkomst vinden. Hoop dat jij mij kunt helpen. Lieve groet Debbie

Speak Your Mind

*