Stockfoto’s: welke rechten krijg je bij aankoop daarvan?

Stockfoto’s kunnen een mooie oplossing zijn om afbeeldingen bij je blogs te kunnen gebruiken. Zelf foto’s maken of laten maken, daar heb je soms geen tijd voor. Stockfoto’s kun je vaak gratis krijgen of je kunt ze voor meer of minder geld kopen. Maar welke rechten krijg je eigenlijk bij zo’n stockfoto?

Stockfoto welke licentie krijg je

Licentie zegt alles

Flauw gezegd komt het erop neer dat je de licentie goed moet lezen. Daar staat zo goed mogelijk in wat je wel of niet met de foto’s mag doen. Lees deze daarom altijd goed door. Ook als het om gratis foto’s gaat, want ook daar verschillen de licenties nog wel eens.

Let bij de licenties vooral op dat ze meestal alleen over auteursrecht gaat. Soms staat er ook nog wel iets bij over portretrecht, maar lang niet altijd. Dat er dus een licentie is waarmee je van alles met betrekking tot het auteursrecht geregeld hebt, wil dus nog niet zeggen dat je nergens meer op hoeft te letten.

Creative Commons

Foto’s met een creative commons licentie mag je gratis gebruiken.

Creative Commons is een internationaal systeem waarmee makers vooraf een licentie aan hun werk kunnen geven. Die licentie mogen ze daar niet meer van verwijderen, al gebeurt dat soms helaas wel.

Er zijn een aantal ‘bouwstenen’ waarmee in totaal 6 verschillende licenties gemaakt kunnen worden. In alle gevallen is het nodig dat je aan naamsvermelding doet en de gebruikte licentie vermeld. Verder is afhankelijk van de licentie toegestaan of je de afbeelding nog mag wijzigen (zoals er tekst overheen plaatsen) en of je de foto commercieel mag gebruiken.
Wat nooit mag is de foto (of een ander werk met zo’n licentie) doorverkopen.

Wil je meer over dit licentiesysteem weten en leren? Eerder schreef ik al eens een blogpost over wat creative commons is en hoe het werkt.

Overigens bestaat er ook een CC0 licentie van creative commons. Je mag het werk dan nog steeds niet doorverkopen, maar verder zijn er geen auteursrechtelijke beperkingen.

30+ bronnen voor gratis creative commons foto’s

Royalty Free

Soms staat er wel eens bij een foto dat het royalty free is. Sommigen vertalen dit graag met de term ‘rechtenvrij’.

Royalty Free betekent eigenlijk niets meer en niets minder dan dat je geen royalties hoeft te betalen over het gebruik van die afbeelding. Meestal bedoelen ze er ook mee dat je niet per jaar voor het gebruik hoeft te betalen, maar dat je slechts eenmalig hoeft te betalen voor de foto, die je vervolgens onbeperkt in tijd mag gebruiken.

Royalty Free zegt alleen iets over geld, over de prijs van een foto.

Let daarom nog steeds op welke regels er verder aan het gebruik van de foto verbonden zijn, zoals het mogen aanbrengen van wijzigingen, wel of niet moeten noemen van de naam van de maker en of je sublicenties mag verlenen.

Rights Managed

Rights Managed of RM wil zeggen dat er voor het gebruik van de stockfoto specifieke afspraken gemaakt moeten worden. Sommige stockfotobureaus gebruiken vervolgens alsnog een standaard licentie, maar over het algemeen is het idee dat je een licentie krijgt voor een specifiek doel en daar dus ook een specifieke prijs bij hoort.

Wil je de foto toch nog anders gaan gebruiken, dan zul je daar opnieuw afspraken over moeten maken en moet je ook een extra licentievergoeding betalen.

Exclusiviteit

Exclusiviteit wil meestal zeggen dat je de enige bent die de foto in licentie krijgt. De beeldbank of fotograaf zal anderen geen gebruiksrecht geven voor die foto.

Soms wordt de exclusiviteit nog wel afgebakend per branche en/of per land. Dat is daarmee goedkoper dan échte exclusiviteit.
Als de exclusiviteit niet volledig is, wordt het vaak gecombineerd met Rights Managed.

Exclusieve foto’s zijn alleen verkrijgbaar bij de exclusievere beeldbanken of direct bij fotografen zelf. Exclusieve foto’s kun je meestal niet vinden bij de grote massale beeldbanken en zeker niet bij de microstocksites.

Stockfotosites, zoals stock en shutterstock

Stockfotosites of microstocksites zijn websites waar je tegen betaling foto’s in licentie kunt krijgen. Meestal krijg je niet het auteursrecht overgedragen, maar krijg je alleen een gebruiksrecht. Dat gebruiksrecht noemen we de licentie.

Helaas zijn de licenties meestal niet heel genuanceerd opgeschreven, waardoor je nog steeds niet altijd goed weet hoe je een foto mag gebruiken.
Zo wordt er bijvoorbeeld vaak onderscheid gemaakt tussen redactionele foto’s en commerciële foto’s. Foto’s voor redactionele doeleinden mag je dan niet commercieel inzetten. Tot zover is dat natuurlijk ook logisch. Maar dan: wat is commercieel gebruik? Helaas geven ze daar bijna nooit een definitie van. Het is dus verstandig om dan maar aan de veilige kant te gaan zitten en voor alles dat geen ‘nieuws’ of journalistiek is, het te zien als commercieel gebruik. Al kan dat natuurlijk ook nog overlap hebben.

Strategisch licenties lezen

Het makkelijkste is eigenlijk om vooraf te bedenken hoe je een foto wil gaan gebruiken. Commercieel of niet, gebruik je het maar een bepaalde periode, zoals een jaar of juist onbeperkt? Wil je de foto kunnen wijzigen? Is het bezwaarlijk er een naam bij te moeten vermelden? Wil je de foto ook kunnen gebruiken voor bijvoorbeeld iets dat je voor een klant maakt en aan een klant levert, zoals bij het ontwerpen van websites, flyers of boekomslagen?

Maak voor jezelf op deze manier eerst een lijstje en zoek er vervolgens naar in de licenties. Zo kom je er het beste achter of de licenties aansluiten op jouw wensen.

Ga je naar een wat grotere beeldbank of ben je een grootafnemer, dan kun je natuurlijk ook gewoon contact met de beeldbank opnemen. Er zijn daar vaak mensen die je graag willen helpen met het zoeken van beeld en het bepalen van de juiste licentie. Beeldbanken en stockfotosites bieden vaak genoeg namelijk verschillende licenties aan voor dezelfde afbeeldingen.

Meer weten over auteursrecht en wanneer en hoe je werk van anderen mag gebruiken? Lees dan Wetboek voor Bloggers.

 27,48 excl. BTW

Koop: Wetboek voor Bloggers


Leuke dingen voor je mailbox

About Charlotte Meindersma

Charlotte Meindersma is 'de social media jurist van Nederland' en oprichter van Charlotte's Law & Fine Prints.
Ze drinkt graag oploskoffie, in de spreekwoordelijke zin van het woord. Bovendien is ze amateur-marketer en was ze in een vorig leven fotograaf.

Trackbacks

  1. […] de licentieovereenkomst staat krijg je bepaalde rechten bij de aankoop. Charlotte’s Law legt op haar blog heel duidelijk uit welke verschillende rechten er zijn en hoe je hiermee om kunt […]

Speak Your Mind

*