Auteursrecht: Creative Commons

Ik heb het vaak over creative commons wanneer mensen op zoek zijn naar gratis beeld. Creative Commons zijn namelijk standaard licenties die je aan je werk mee kunt geven waarbij je geen geld vraagt voor het gebruik van het werk. Creative Commons brengen de maker en gebruiker zo eenvoudig bij elkaar. Contact is niet nodig. De maker geeft aan onder welke licentie het werk gebruikt mag worden en vervolgens mogen anderen zonder te vragen het werk onder die licentie gebruiken. Vooral heel handig voor bijvoorbeeld bloggers.

Wat is een Creative Commons licentie

Een Creative Commons (CC) licentie is een van de 6 standaard licenties geschreven door Creative Commons. Eigenlijk zijn het steeds elementen die samen maximaal 6 verschillende licenties vormen. Elke element heeft zijn eigen symbool meegekregen. Aan de licenties mag je niets wijzigen. Door de symbolen zijn de licenties internationaal inzetbaar en voor iedereen herkenbaar. Omdat je niets aan de licentie mag veranderen kan er ook nooit verwarring bestaan over de betekenis ervan.
CC licenties zijn gratis. Dat wil zeggen dat je de licenties gratis in mag zetten en dat je werk met een licentie gratis mag gebruiken.
De licenties kun je inzetten voor al het werk dat auteursrechtelijk beschermd is. Of dat nu beeld of tekst, muziek of film is.

Welke Creative Commons licenties zijn er

Er zijn 4 elementen waar in totaal 6 verschillende licenties mee samengesteld kunnen worden.
– Naamsvermelding. Dit element komt in alle licenties voor. Niet gek, want het is in het auteursrecht ook een verplicht onderdeel. Je zou hooguit niet kunnen handhaven. Daarnaast ook wel zo eerlijk, aangezien het werk al gratis gebruikt mag worden. Een beetje credit kan dan geen kwaad.
– Niet-Commercieel. Je kunt er voor kiezen dat jouw werk niet commercieel gebruikt mag worden. Dat wil zeggen dat door het gebruik van het werk niet (indirect) geld verdiend mag worden. Bijvoorbeeld omdat er advertenties bij het blog staan.
– Geen afgeleide werken. Dat wil zeggen dat het werk niet bewerkt mag worden. Geen stukken tekst weglaten of er zomaar iets bij plakken, geen foto’s bewerken of muziek remixen.
– Gelijk Delen. Mensen mogen het werk dan wel bewerken, mits ze het (bewerkte) werk onder dezelfde licentie delen. Een bewerkt werk kan een nieuw auteursrecht opleveren. Deze licentie zorgt ervoor dat ook dat werk onder dezelfde CC licentie als het oorspronkelijke werk vrijgegeven wordt.

Door deze elementen te combineren zijn de volgende licenties mogelijk:

Creative Commons BY Naamsvermelding
Creative Commons BY-SA Naamsvermelding – Gelijk Delen
Creative Commons BY-ND Naamsvermelding – Geen Afgeleide Werken
Creative Commons BY-NC Naamsvermelding – Niet Commercieel
Creative Commons BY-NC-SA Naamsvermelding – Niet Commercieel – Gelijk Delen
Creative Commons BY-NC-ND Naamsvermelding – Niet Commercieel – Geen Afgeleide Werken

Andere opties zijn niet mogelijk. Logisch ook, want je kunt natuurlijk tegelijkertijd zeggen dat iemand niet mag bewerken (Geen afgeleide werken) en het bewerkte werk onder dezelfde licentie moet verspreiden (Gelijk Delen). Overigens moet bij gebruik van een werk onder een CC licentie, de licentie altijd vermeld worden.

Hoe werkt een Creative Commons licentie

Wil je werk licentieren, bedenk dan eerst wat een ander van jou met jouw werk mag doen. Zoek daar de juiste licentie bij. Plaats de licentie vervolgens bij je werk. Bijvoorbeeld door het onderaan je tekst of blog te plaatsen. Bij flickr kun je bij elke foto aangeven of je het een CC licentie mee wilt geven. In de metadata kun je de licentie ook opnemen. Meer informatie over hoe je op een eenvoudige en voor zowel mensen als computers herkenbare manier licenties aan je werk toe kunt voegen, kun je op de site van Creative Commons Nederland terugvinden. Zij hebben daar zelfs een erg handig tooltje voor. Bedenk wel, eenmaal een werk met die licentie openbaar gemaakt, kun je niet meer van de licentie af. De licenties kennen geen tijdslimiet. Als iemand eenmaal het werk onder een bepaalde licentie heeft verkregen, mag die persoon het werk eeuwigdurend onder die licentie blijven gebruiken.

Werk zoeken met een CC licentie kan bijvoorbeeld via Flickr, Photopin en Google geavanceerd zoeken. Ken jij nog meer goede bronnen, dan hoor ik dat graag en voeg ik ze aan dit lijstje toe.
Zorg dat je meteen zoekt binnen de door jou gewenste licentie. Zo gebruik je niet per ongeluk een werk dat je niet commercieel mag gebruiken, terwijl jouw blog of website of ander soort gebruik wel commercieel is. Daarnaast is het verstandig op te slaan onder welke licentie je het werk hebt verkregen. Bijvoorbeeld door een screenshot te maken. Wijzigt de maker de licentie, kun jij tenminste nog bewijzen dat jij het werk wel onder de voor jouw gebruik geschikte licentie hebt verkregen. Zo voorkom je eventuele vorderingen tot schadevergoeding.

Andere wijzen om content te verkrijgen

Kun je via CC licenties niet vinden wat je wilt? Geen nood!
Vaak kun je het op een andere manier wel vinden. Achterhaal de maker en stuur deze persoon een e-mail. Vraag simpelweg of je het werk mag gebruiken. Verstandig is om uit te leggen waarvoor je het precies wilt gebruiken. Hoe concreter de toestemming hoe beter. Dat wil zeggen dat ook het doel waar het werk voor gebruikt gaat worden zo concreet mogelijk moet zijn. Makkelijker kan niet. Bellen kan natuurlijk ook, maar de toestemming heb je graag op papier voor bewijs. De kans op misverstanden is daardoor kleiner.

Daarnaast kun je ook gebruik maken van veel betaalde opties, zoals stocksites. Inmiddels is het aanbod daar zo groot dat niet alles meer op stock lijkt. Vaak heb je voor een paar euro al wat mooie tekst of beeld.

Uiteraard mag je altijd blijven citeren. Bedenk wel dat een plaatje bij een praatje niet voldoende is voor de citaatexceptie. Het citaat moet echt iets toevoegen aan de rest van je verhaal, alsof het zonder citaat niet compleet is.

Lees ook:
Zelf beeld maken
Kluun deel 4: Lesje Auteursrecht
Wat is nu commercieel gebruik

Comments

  1. Jessie says:

    Wat een fijne heldere uitleg! Zelf maak ik ook altijd graag gebruik van http://www.sxc.hu.
    Hartelijke groet, Jessie

  2. Jessie says:

    Mooi nieuws: vanaf vandaag biedt ook Getty Images free foto’s voor bloggers aan! http://tnw.to/i4DYX

  3. Beste Charlotte,

    Wat is precies het verschil tussen CC0 (= publiek domein) en CC4?
    Wat mag je wel in CC0 dat niet mag in CC4?

    Groet, Mijanou

    • Hi Mijanou, CCO is publiek domein. In Nederland kun je niet zelf beelden in het publiek domein brengen. Werken komen in het publiek domein nadat het auteursrecht is komen te vervallen (70 jaar na de dood van de maker). Het werk is dan ‘vrij’ voor gebruik.
      CC4 is slechts een aanduiding voor welke CC versie je gebruikt. CC4 op zich is dus nog geen licentie. De CC licenties veranderen en verbeteren echter steeds. Op dit moment zijn we dus toe aan versie 4. Om aan te geven welke licentie er precies van toepassing is, voegen mensen de versie van de licentie toe achter de licentie zelf. Bijvoorbeeld CC BY-ND 4.0

  4. Beste Charlotte,

    Mooi verhaal hierboven en duidelijk uitleg.
    Maar wat voor mij nog niet helemaal duidelijk is het gebruik van de licentie en hoe dit in de praktijk eruit komt te zien.
    Als ik bijvoorbeeld onderstaande logo wil gebruiken wat moet er dan precies gebeuren?
    http://www.flaticon.com/free-icon/bank-transfer-logo-on-black_38985

    Ik denk dat het volgende moet gebeuren:
    Logo van CC-BY op je website met met de Naamsvermelding.
    Voorbeeld: logo CC-BY freepik

    Moet er dan ook nog een url link naar de naamsvermelding gedaan worden of naar de licentie CC-BY? Moet de licentie op de website pagina staan waar het logo gebruikt wordt? of mag dit elders staan?

    Gr Samme

    • Je voorbeeld is correct. Een link naar de bron moet ook, wanneer dat mogelijk is (en dat is het online altijd). De naamsvermelding moet in elk geval op dezelfde pagina staan als waar je het logo gebruikt. Mensen moeten tenslotte wel gemakkelijk kunnen zien en vinden wie het gemaakt heeft, anders heeft de naamsvermelding weinig zin 😉

Trackbacks

  1. […] Charlotte is jurist en fotograaf en geeft op haar site op een heel heldere en duidelijke manier aan wat wel en niet mag: auteursrecht creative commons […]

Speak Your Mind

*