Portretrecht en Bruidsfotografie: hoe zit dat?

Portretrecht is nog een lastig iets bij trouwfotografie, zo lijkt het. Je hebt te maken met je opdrachtgevers, het bruidspaar, en alle bruiloftsgasten. Met het bruidspaar kun je nog afspraken maken, maar met de rest niet. Hoe zit dat dan met het mogen maken en publiceren van de foto’s?

Portretrecht bij trouwfotografie

AVG en portretten

De AVG heeft het gelukkig niet moeilijker gemaakt om personen te fotograferen, al is dat wel een hardnekkig misverstand dat rondgaat. Ik schreef al eerder blogs over de AVG en portretretfotografie, ook als het over kinderen gaat.

Toestemming

Met toestemming mag alles. Probleem is alleen dat toestemming bewezen moet kunnen worden én dat het ook weer ingetrokken kan worden.
De beste manier is daarom om gebruik te maken van een quitclaim of model release form. Dit wordt ook wel een modellencontract genoemd. Op deze manier is het namelijk niet meer alleen toestemming, maar is het een overeenkomst, een contract, geworden. De geportretteerde kan niet zomaar onder een quitclaim uit.

Journalistieke en Artistieke vrijheid

Daarnaast biedt de AVG nog uitzonderingen voor de journalistieke vrijheid en artistieke uitingsvormen. Dat is nu precies waar een fotograaf mee bezig is. Daar kun je dus goed gebruik van maken.

Welke grondslag

De eerste obstakels zijn overwonnen. Je hebt dan nog steeds een grondslag nodig op basis waarvan je portretten mag maken en publiceren. Dat zou ook weer toestemming kunnen zijn, maar dat is natuurlijk ook gewoon onhandig met al die bruiloftsgasten.
Een andere, eigenlijk betere, grondslag is die van het gerechtvaardigd belang. Het belang van jou als fotograaf is om foto’s te mogen maken, dus ook portretten. En het is in jouw belang om te kunnen laten zien wat je maakt en daar dus ook marketing mee te bedrijven.

Bij de grondslag gerechtvaardigd belang moet je altijd een afweging maken tussen het belang van jouzelf, zoals je marketingbelang en het belang van de geportretteerde.
Die afweging zul je bij elk soort gebruik opnieuw moeten maken. Hoe de uitkomst is kan afhangen van meerdere factoren, zoals:

  • De foto zelf. Wat is daarop te zien? Is het een onschuldige foto of niet helemaal?
  • Gebruik je de foto zelf, voor je portfolio en marketing of stuur je hem in naar de krant, voor een wedstrijd of laat je er een abri-poster mee drukken?
  • De context doet er ook toe. Welke tekst komt erbij te staan, want kunnen mensen denken als ze de foto gepubliceerd zien?
  • Welke invloed heeft de publicatie van de foto op het privéleven van de geportretteerde?

Portret in Opdracht: afspraken met het bruidspaar

Het bruidspaar is de opdrachtgever. Dat betekent dat de portretten die van het bruidspaar worden gemaakt, portretten in opdracht zijn. Er is namelijk een verschil tussen portretten die in opdracht of ten behoeve van de geportretteerde zijn gemaakt en portretten die niet in opdracht van de geportretteerde zijn gemaakt. Als fotograaf mag je de foto’s dan niet zonder toestemming publiceren en het bruidspaar mag ook alleen maar met de foto’s doen wat jij met ze afspreekt. Behalve dan dat ze in alle gevallen printjes mogen maken voor zichzelf. Of het bruidspaar de foto’s op Facebook mag publiceren hangt dus af van de afspraken die met jou als fotograaf zijn gemaakt.

Portret niet in opdracht: de gasten

Je fotografeert niet in opdracht van of ten behoeve van de bruiloftsgasten. Er is dus sprake van portretten die niet in opdracht van de geportretteerde worden gemaakt. Je maakt met deze personen geen afspraken over het gebruik van de portretten.

Wil je weten wat je met deze portretten mag doen? Dan moet je weer de belangenafweging maken. Dat gaat weer om jouw belang als fotograaf tegen het privébelang van zo’n bruiloftsgast.

Denk dus weer aan: wat is er op de foto te zien, in welke context ga je het gebruiken, welke inbreuk kan dit maken op het privéleven?

 19,75 excl. BTW

Quitclaim nodig?


About Charlotte Meindersma

Charlotte Meindersma is 'de social media jurist van Nederland' en oprichter van Charlotte's Law & Fine Prints.
Ze drinkt graag oploskoffie, in de spreekwoordelijke zin van het woord. Bovendien is ze amateur-marketer en was ze in een vorig leven fotograaf.

Comments

  1. Alexander vd Dussen says:

    is het bruidspaar niet altijd de opdrachtgever. Als fotograaf heb je de opdracht gekregen van het bruidspaar om hun mooie dag vast te leggen. Vaak bij de voorbereiding, het officieele gedeelte en bij een eventueel feest. En als je een compleet werk afleverd horen daar dan ook de gasten bij.

    Als fotograaf heb je dan inderdaad geen afspraken met de gasten maar wel met het bruidspaar als opdrachtgever. Tenzij natuurlijk alleen is afgesproken om van het bruidspaar foto’s te maken.

    • Ik was daar wellicht onvoldoende duidelijk in. Het gaat erom of de portretten in opdracht van de geportretteerde zijn gemaakt. De bruiloftsgasten geven aan de fotograaf geen opdracht voor hun eigen portretten en de portretten worden ook niet voor de bruiloftsgasten gemaakt.

      Vandaar dat het dus uitmaakt, als je de foto’s wil publiceren, of ze in opdracht van de geportretteerde zijn gemaakt of niet en dus of het foto’s van het bruidspaar zijn of dat ook de bruiloftsgasten er herkenbaar op staan.

      • Alexander vd Dussen says:

        Ik begrijp jou punt. Wat ik bedoel te zeggen is dat het bruidspaar de opdrachtgever is voor zowel portretfoto’s van het bruidspaar zelf maar ook voor de foto’s van de gasten. Als bruilofsfotograaf maak je een complete reportage van de dag in een besloten ruimte. Er is wel geen opdracht gegeven door de gast zelf maar wel door het bruidspaar. Hierom lijkt mij dat het bruidspaar ook zeggenschap heeft over hoe met de gemaakte foto moet worden omgegaan. En dit geldt bij elk feest waar je foto’s maakt in opdracht van de organisator en die niet openbaar toegangkelijk is. Maar jij bent natuurlijk de jurist. 🙂

        • Het ligt anders. Het bruidspaar is niet de opdrachtgever in de zin dat er dan een portret wordt gemaakt ten behoeve van de gasten. Bruidspaar is opdrachtgever en de portretten worden ten behoeve van het bruidspaar gemaakt.

          Het bruidspaar heeft in de zin van de opdracht zeker zeggenschap over de uitvoering van de opdracht.

          Dat staat echter los van de vraag of jij als fotograaf de portretten mag publiceren. Dat gaat namelijk niet om de opdracht, maar over het portretrecht.

  2. Moet je nu om enig gezeur achteraf te vermijden al in de uitnodiging duidelijk maken dat er foto’s gemaakt worden en als je komt je dus ook akkoord gaat. Je ziet nu ook teksten in die trand verschijnen bij festivals. Is dat nu een juiste manier van handelen?

    • Het kan bij een festival wel verstandig zijn om even aan te geven dat er gefotografeerd wordt. Toestemming vragen is naar mijn mening meestal helemaal niet nodig, omdat je in de meeste gevallen gebruik kunt maken van het gerechtvaardigd belang. Vrije toestemming is bovendien lastig, omdat het bij een festival vaak een voorwaarde is. Er is nauwelijks een mogelijkheid om zonder toestemming toch naar zo’n festival te kunnen.

Speak Your Mind

*