Portretrecht en Bruidsfotografie: hoe zit dat?
Portretrecht is nog een lastig iets bij trouwfotografie, zo lijkt het. Je hebt te maken met je opdrachtgevers, het bruidspaar, en alle bruiloftsgasten. Met het bruidspaar kun je nog afspraken maken, maar met de rest niet. Hoe zit dat dan met het mogen maken en publiceren van de foto’s?
AVG en portretten
De AVG heeft het gelukkig niet moeilijker gemaakt om personen te fotograferen, al is dat wel een hardnekkig misverstand dat rondgaat. Ik schreef al eerder blogs over de AVG en portretretfotografie, ook als het over kinderen gaat.
Toestemming
Met toestemming mag alles. Probleem is alleen dat toestemming bewezen moet kunnen worden én dat het ook weer ingetrokken kan worden.
De beste manier is daarom om gebruik te maken van een quitclaim of model release form. Dit wordt ook wel een modellencontract genoemd. Op deze manier is het namelijk niet meer alleen toestemming, maar is het een overeenkomst, een contract, geworden. De geportretteerde kan niet zomaar onder een quitclaim uit.
Journalistieke en Artistieke vrijheid
Daarnaast biedt de AVG nog uitzonderingen voor de journalistieke vrijheid en artistieke uitingsvormen. Dat is nu precies waar een fotograaf mee bezig is. Daar kun je dus goed gebruik van maken.
Welke grondslag
De eerste obstakels zijn overwonnen. Je hebt dan nog steeds een grondslag nodig op basis waarvan je portretten mag maken en publiceren. Dat zou ook weer toestemming kunnen zijn, maar dat is natuurlijk ook gewoon onhandig met al die bruiloftsgasten.
Een andere, eigenlijk betere, grondslag is die van het gerechtvaardigd belang. Het belang van jou als fotograaf is om foto’s te mogen maken, dus ook portretten. En het is in jouw belang om te kunnen laten zien wat je maakt en daar dus ook marketing mee te bedrijven.
Bij de grondslag gerechtvaardigd belang moet je altijd een afweging maken tussen het belang van jouzelf, zoals je marketingbelang en het belang van de geportretteerde.
Die afweging zul je bij elk soort gebruik opnieuw moeten maken. Hoe de uitkomst is kan afhangen van meerdere factoren, zoals:
- De foto zelf. Wat is daarop te zien? Is het een onschuldige foto of niet helemaal?
- Gebruik je de foto zelf, voor je portfolio en marketing of stuur je hem in naar de krant, voor een wedstrijd of laat je er een abri-poster mee drukken?
- De context doet er ook toe. Welke tekst komt erbij te staan, want kunnen mensen denken als ze de foto gepubliceerd zien?
- Welke invloed heeft de publicatie van de foto op het privéleven van de geportretteerde?
LawStories in je mailbox?
Portret in Opdracht: afspraken met het bruidspaar
Het bruidspaar is de opdrachtgever. Dat betekent dat de portretten die van het bruidspaar worden gemaakt, portretten in opdracht zijn. Er is namelijk een verschil tussen portretten die in opdracht of ten behoeve van de geportretteerde zijn gemaakt en portretten die niet in opdracht van de geportretteerde zijn gemaakt. Als fotograaf mag je de foto’s dan niet zonder toestemming publiceren en het bruidspaar mag ook alleen maar met de foto’s doen wat jij met ze afspreekt. Behalve dan dat ze in alle gevallen printjes mogen maken voor zichzelf. Of het bruidspaar de foto’s op Facebook mag publiceren hangt dus af van de afspraken die met jou als fotograaf zijn gemaakt.
Portret niet in opdracht: de gasten
Je fotografeert niet in opdracht van of ten behoeve van de bruiloftsgasten. Er is dus sprake van portretten die niet in opdracht van de geportretteerde worden gemaakt. Je maakt met deze personen geen afspraken over het gebruik van de portretten.
Wil je weten wat je met deze portretten mag doen? Dan moet je weer de belangenafweging maken. Dat gaat weer om jouw belang als fotograaf tegen het privébelang van zo’n bruiloftsgast.
Denk dus weer aan: wat is er op de foto te zien, in welke context ga je het gebruiken, welke inbreuk kan dit maken op het privéleven?
