Opzij gaat niet opzij voor een auteursrechtkwestie

Wat ben ik soms toch blij met twitter. Ik ben namelijk niet zo van de sensatiezoekende websites, maar als zo’n website iets leuks gevonden heeft, zoals een potentiële auteursrechtinbreuk door Opzij, lees ik dat toch graag. Het juli/augustus nummer van Opzij blijkt wel zeer geïnspireerd te zijn op de cover van New York Magazine. Hebben we nu een auteursrechtelijk probleem?

Heeft Opzij de Cover van New York gejat?

Een ode aan het citaatrecht

De nieuwe Opzij hoofdredactrice zegt in een reactie op twitter dat het geen foutje is. Het is een ode aan New York Magazine. Meer aan de cover veranderen, zou zorgen dat het geen citaat meer zou zijn.
Opzij cover is ode aan cover New York Magazine
De cover van New York Magazine blijkt al uit maart 2014 te zijn.
Een ode is in het auteursrecht niets. Een citaat wel. Is deze cover dan een citaat?

Meer dan inspiratie

De cover van Opzij is in elk geval meer dan inspiratie. Of beter gezegd: het is een kopie in spiegelbeeld. Tuinbroek met opgerolde pijpen, maar het linker been over het rechter heen, in plaats van andersom. Omhoog kijken, maar naar de linker bovenhoek van de cover in plaats van naar de rechter bovenhoek. Zelfs de rode lippenstift klopt. Alleen de ‘hengels’ van de tuinbroek zitten niet gedraaid.
Dit is meer dan enkel inspiratie. Dit is het namaken van een cover. Voor zover Opzij en Heleen van Royen zelf wat foto’s op internet hebben geplaatst van de shoot, zie ik veel overeenkomsten met nog een andere tuinbroek foto. Het verschil is hier groter, omdat Van Royen juist haar handen gebruikt om haar boezem te bedekken, terwijl Elisabeth Moss haar handen omhoog heeft, de uitsnede anders is, Van Royen op haar tenen staat, uitstraling anders is etc.
Inspiratie of inbreuk door Opzij op New York Magazine
Citeren uit een fotoserie mag wel, maar dan moet er niet te veel uit overgenomen zijn. In dit geval is de serie van New York Magazine zelfs vrij gevarieerd. Naar mijn mening mag er daardoor alleen maar minder uit overgenomen worden.

Citaat

Bij het Nederlandse citaatrecht gaat het bovendien om het overnemen van iets, een stukje tekst of foto. Het namaken van een foto is per definitie geen citeren. Als het dan al een citaat zou zijn, mis ik de naam/bronvermelding.
Ik moet de hoofdredactrice van Opzij helaas ongelijk geven. De cover van Opzij is geen citaat van de cover van New York Magazine. In elk geval niet volgens het Nederlandse auteursrecht.
Misschien dat het in de VS nog onder hun fair use valt, maar daar heb ik te weinig verstand van.

Inspireren of kopiëren

Je laten inspireren door andere foto’s of fotografen, kunstwerken etc. etc. is natuurlijk geen enkel probleem. Zo is bijvoorbeeld een stijl niet beschermd door het auteursrecht en kun je in die stijl gerust werken. Een van de redenen waarom we bij H&M en Primark kleding kunnen kopen in dezelfde stijl en met hetzelfde idee als de kledingstukken in de collecties van veel duurdere merken.
Deze foto’s van Heleen van Royen gaan echter veel verder dan alleen inspiratie. Zoals ik al zei: het is nagenoeg een kopie in spiegelbeeld. Ik zou zelfs bijna durven zeggen: dit hoef ik toch niet meer uit te leggen, dit zie je zelf ook wel. Opzij (of No Candy als fotograaf) hadden voldoende andere keuzes kunnen maken om af te wijken van de New York Magazine cover, maar met behoudt van hetzelfde idee, zelfde stijl en sfeer.

Idee

Een idee is niet beschermd. De foto van New York Magazine zou niet oorspronkelijk (origineel) genoeg zijn.
Het idee ‘vrouw in spijkerbroek op witte achtergrond’, is inderdaad niet beschermd. Maar er is hier meer aan de hand dan dat.
De houding is exact hetzelfde, maar in spiegelbeeld. Kleding en styling zijn exact hetzelfde, maar in spiegelbeeld. Het is veel meer dan een idee.
Bovendien zijn er belangrijke auteursrechtelijke keuzes gemaakt: achtergrond, licht, kleding, styling, houding, lach etc. Misschien moeten fotografen aan de buitenwereld wel duidelijker laten merken welke beslissingen ze maken. Hoe zo’n foto tot stand komt. Wat een idee is en wat er allemaal nodig is om dit uit te werken tot een daadwerkelijke en definitieve foto. De laatste blogpost van Arnold Reyneveld is daarvoor wel een aardig begin.

foto’s New York Magazine: Cass Bird
foto’s Opzij: No Candy

Lees ook:
Auteursrecht: citaat
Blog en het beeldcitaat
Auteursrecht: Werk
Copycat? Niet zo snel.
Plagiaat
Auteursrecht: Stijl kun je niet beschermen
Plagiaat en het sprookje van de kopie

Leuke dingen voor je mailbox

About Charlotte Meindersma

Charlotte Meindersma is 'de social media jurist van Nederland' en oprichter van Charlotte's Law & Fine Prints.
Ze drinkt graag oploskoffie, in de spreekwoordelijke zin van het woord. Bovendien is ze amateur-marketer en was ze in een vorig leven fotograaf.

Comments

  1. Ik vind het geen inbreuk. Er zijn geen beschermde elementen overgenomen. De zaak deed mij denken aan de zaak Instyle tegen Glossy, waarbij er ook veel gelijkenis was, maar geen inbreuk.

    ‘In een geval waarin de oorspronkelijkheid minimaal is, zal de mate van gelijkenis maximaal moeten zijn, wil sprake zijn van een inbreuk.’ zei de rechter toen.
    http://www.ie-forum.nl/?//Vormgevingselementen+op+de+cover+van+een+glossy+zijn+alledaags////31178/

    • Wat mij betreft zijn er juist wel veel auteursrechtelijke trekken (of ‘beschermde elementen’) overgenomen. Een fotograaf maakt massa’s keuzes wanneer ze een foto maken. Wat dat betreft vind ik ook wel eens dat er te snel gezegd wordt dat een fotografisch werk niet oorspronkelijk genoeg is.

      Wat betreft de cover van InStyle ging het natuurlijk om iets heel anders: er waren foto’s van een bureau gebruikt, die dus al hetzelfde zijn en vervolgens zijn er nog een hoop andere elementen gebruikt die veel op elkaar leken. De rechter oordeelde daar dat de combinatie van vormgevingselementen alledaags waren (voor glossy’s).
      Bovendien werd er daar al toegezegd geen witte achtergrond meer te gebruiken én foto’s van een ander bureau te zullen gaan gebruiken, die niet bij de beoordeling zijn meegenomen.

      Wat betreft het staande portret kan ik me er eerder in vinden dat het geen inbreuk is. Maar de vergelijking met Glossy/InStyle gaat naar mijn idee niet op.

  2. De zaken zijn ook niet identiek, het deed mij er aan denken. De fotograaf (en de stylist, vergeet de Kluwer-Lamoth stylist niet) maken zeker keuzes. De hamvraag is of die keuzes overgenomen zijn. Ik denk van niet, maar het is een grensgeval.

  3. De trend lijkt in Nederland om als beeldredactie fijn toppers in het buitenland te citeren/namaken.
    Linda magazine heeft zo al 3 covers nagemaakt. Waarvan 1 hier is te vinden >> http://i.mobypicture.com/user/ikbendaf/view/11234612 – Mocht je willen citeren, 1. Tip doe het relevant en beter…..(de Opzij cover vind ik artistiek van mindere kwaliteit dan het origineel)…..

  4. Wat ik begreep uit de vele tweets is dat ze de bron niet noemen. Citeren is per definitie met bronvermelding? Toch?

  5. Cesar says:

    Lastige kwestie… Ze lijken wel op elkaar maar zijn toch anders. Iedere fotograaf maakt foto’s na, ik vraag me bijvoorbeeld af of je nog foto’s mag maken van bepaalde stukjes natuur, als iemand anders dat stukje natuur al heeft gefotografeerd. Ik denk dat er niet zo heel zwaar aan getild hoeft te worden.

    • Het is zeker een lastige kwestie en vooral niet zwart/wit.
      Je vergelijking met een natuurfoto begrijp ik wel, maar is toch anders. Aan de natuur zelf kun je weinig veranderen tenslotte. Bij zo’n foto zijn dus heel andere (minder?) creatieve keuzes gemaakt. Juist omdat je minder goed kunt voorkomen dat ze op elkaar lijken, ook als foto’s van dat stuk natuur los van elkaar gemaakt zijn, is er minder snel sprake van een inbreuk.

Trackbacks

  1. […] recent voorbeeld is de auteursrechtkwestie die maandblad OPZIJ boven het hoofd hangt. Hun cover is een bijna exacte kopie van New York […]

Speak Your Mind

*