Auteursrecht: een stijl kun je niet beschermen

Belangrijk voor een ondernemer, is dat hij of zij een eigen stijl heeft. Dat maakt de onderneming onderscheidend. Dat kan zitten in werkwijze of huisstijl. Voor de meer creatieve ondernemers zit dat echter vooral in het product dat ze leveren. Een stijl in de fotografie bijvoorbeeld of een stijl in kinderkamerversiering. Goed, je begrijpt wat ik bedoel. Stijl is echter niet te beschermen in Nederland. Alleen wanneer iemand een specifiek product heeft nagemaakt kan er sprake zijn van een auteursrecht inbreuk. Daarnaast kennen we nog de zogenaamde slaafse nabootsing. In dat geval kon het werk niet beschermd worden door auteursrecht (zoals hier de stijl niet beschermd kon worden), maar lijkt het nieuwe werk onnodig veel op het eerste werk. Dat is dan alsnog onrechtmatig. Daar gaat deze blogpost over.

De dikke dames van Gerdine Duijsens

Ken je de dikke dames van Gerdine Duijsens? Omhoog kijkende vrouwen, zonder kin, met parelketting. Schilderijen met dergelijke dikke mensen ken ik vooral als huwelijkscadeau. Waarschijnlijk meestal geen originele Gerdine Duijsens. Dat geeft ook niet, want de dikke, omhoogkijkende mensen schilderen is vooral een stijl. Wat echter niet mag, is een schilderij exact namaken. Alsof je op de zwarte markt de zonnebloemen van Van Gogh zou kopen die toch erg op het origineel lijken.
Gerdine Duijsens kwam op tegen enkele schilderijen die wel erg op die van haar leken, maar zeker niet exact hetzelfde waren. In hoger beroep won Duijsens, omdat de nagebootste schilderijen ‘onnodig veel’ op die van Duijsens leken. Dat het dezelfde stijl was is geen punt, maar binnen deze stijl had de andere schilder, ook een andere keuze kunnen maken. Bijvoorbeeld door een duidelijk ander tafereel neer te zetten en andere kleuren te gebruiken etc.
In cassatie, bij de Hoge Raad, werd echter toch weer duidelijk dat stijl nu eenmaal niet te beschermen is, de nabootsing niet zodanig was dat het inbreuk maakte op auteursrecht en er ook geen sprake kon zijn van slaafse nabootsing, omdat het dan nabootsing van stijl zou zijn. Het doet er dan niet toe dat deze toegestane nabootsing alsnog verwarring wekt bij het publiek.

Zie voor vergelijking tussen origineel en de nabootsing onder andere IE-Forum

In de praktijk

In praktische zin lijkt dit een beetje op de Noosa chunks die niet voldoende beschermd waren. De drukknopen opzich konden niet beschermd worden. Het ging dan om de versieringen ervan. Voor zover dat stijl is kon dat ook niet beschermd worden. Alleen als het exact nagemaakt werd zou er sprake van bescherming kunnen zijn.
Hier was dat ook zo. Kleurrijke schilderijen van dikke, omhoogkijkende mensen is een stijl. Alleen het exact namaken van een specifiek schilderij mag niet. Zodra er voldoende afwijkingen zijn zal het wel binnen de stijl vallen, zonder dat er sprake is van een auteursrecht inbreuk.
De producten die je maakt en de stijl die je verzint, kun je dus niet altijd beschermen.
Je hebt, denk ik, vervolgens twee keuzes. Je kunt er voor kiezen jouw ontwerpen verder niet te beschermen en er voor te zorgen dat je steeds blijft innoveren. Op het moment dat het ontwerp te veel nagemaakt wordt en niet voldoende meer verkoopt stop je er gewoon mee en ligt er al wat nieuws klaar. Je kunt er ook voor kiezen het wel zo goed mogelijk te beschermen, door bijvoorbeeld het specifieke ontwerp als merk of model te laten registreren. Dat beschermd weliswaar nog steeds niet tegen nabootsing in stijl, maar biedt vaak meer bescherming dan enkel het auteursrecht.

 21,65 excl. BTW

Koop: Wetboek voor Bloggers


Lees ook:
Noosa chunks niet beschermd
Copycat? Niet zo snel!
Chunk is een merk, mag je het woord gebruiken?
Smart & Sexy, van Lisa of van Samsung?

Comments

  1. Ik vraag me af hoe het kan dat dhr. Geert Jan Jansen, meester vervalser, dat hij schilderijen verkoopt die een kopie zijn van bekende schilderijen. Blijkbaar mag dit op zijn manier. Naast het schilderij hangt een stukje papier met bv in de stijl van Klimt. Er zijn schilderijen Bij waarvan de schilder nog geen 70jr is overleden. Ook geeft hij, bij verkoop, een certificaat van onechtheid bij.
    Ik lees van alles over auteursrecht op internet, maar ik blijf dit niet begrijpen. Dit is geen aanklacht naar dhr. Jansen want ik vind hem een goede schilder.

    • Dat hij het doet en nog geen rechtszaak aan zijn broek heeft hangen, wil nog niet zeggen dat het ook mag. Wellicht dat de kunstenaars of diens erven, waarvan hij werk namaakt, simpelweg niet willen handhaven. Handhaven kost tenslotte altijd veel tijd en moeite en levert niet persé iets op. Als zij aan de kopieën geen nadeel ondervinden, vinden ze het wellicht prima. Misschien zijn er juist wel afspraken of is er ooit geschikt, dat hij duidelijk moet maken dat zijn werken onecht zijn, zodat er geen verwarring kan ontstaan. Ik heb er geen onderzoek naar gedaan en kan het daardoor niet met zekerheid beantwoorden.

Trackbacks

  1. […] is er sprake van ongeoorloofde namaak. (Zie voor meer over namaak van een stijl bijvoorbeeld ook deze […]

Speak Your Mind

*