Auteursrecht op Sinterklaas op een paard

Bij ons thuis was er naast de stilzwijgende wedstrijd voor het beste gedicht, ook een soort wedstrijd wie het mooiste Sinterklaaspapier had weten te vinden. Adresjes werden uitgewisseld in de hoop volgend jaar daar ook weer mooi papier te kunnen vinden. Dat papier moet natuurlijk wel door iemand ontworpen en geproduceerd worden. Daar ging het hier mis. Sinterklaas werd bestolen van zijn eigen beeltenis.

Auteursrecht op silhouet van Sinterklaas op een Paard

Sinterklaas te paard

Voor Sinterklaas pakpapier heb je natuurlijk wat mooie Sinterklaasgerelateerde afbeeldingen nodig. Die kun je natuurlijk zelf gaan ontwerpen of illustreren, maar daar is niet altijd tijd of geld voor of de ontwerpers zijn niet al te goed in het illustreren.

Het is dan handig om bestaande afbeeldingen te gebruiken. Die kun je inkopen. Zo ook bij de illustratrice waar een afbeelding van een Sinterklaas op een paard van is gebruikt. Op diezelfde manier kun je ook afbeeldingen kopen bij stockbureau’s.

In dit geval gaat het om een afbeelding die de illustratrice in 2002 gemaakt heeft voor Teleac/NOT. Een gewone illustratie én een silhouet daarvan. Dat hoorde bij het lesmateriaal over Sinterklaas.

Het silhouet wordt nu nog steeds veel gebruikt. Daar wordt in principe gewoon een licentie voor afgenomen. Zo kreeg ik vorig jaar een cadeautje met een vilten Sinterklaas te paard op het cadeaulabel. Ik herkende het meteen als déze Sinterklaas. Juist door het detail. Alleen de teugels ontbraken, dat zou te dun zijn geworden voor het vilt, denk ik.

Auteursrecht Sinterklaas te Paard (c) Monica MaasZie waar dit werk nog meer voor en door gebruikt wordt, mét licentie, op de site van de illustratrice.

Geen auteursrecht op Sinterklaas te paard?

Als er (vermeend) inbreuk wordt gemaakt op auteursrecht, kan het van de wederpartij best een goede strategie zijn om te zeggen dat er op het werk helemaal geen auteursrecht rust. Dan hoef je het verder nergens meer over te hebben. Zonder auteursrecht ook geen inbreuk.

Er zou geen sprake zijn van een persoonlijk stempel van de maker ‘en omdat het concept, het idee en de elementen van het silhouet niet nieuw zijn, dat zij enige creatieve keuze ontberen en geen eigen karakter hebben’. Er zou dus ook geen sprake zijn van nabootsing.

De kantonrechter vindt alle losse elementen op zich niet auteursrechtelijk beschermd. ‘De uiterlijke kenmerken van een sinterklaasfiguur worden nu eenmaal voor een belangrijk deel door de conventie bepaald wil een figuur door het publiek als zodanig worden herkend.’ Een Sinterklaas zonder mijter en zonder lang haar en lange baard is nauwelijks nog een Sinterklaas te namen. Maar, vervolgt de kantonrechter ‘in combinatie met elkaar geven deze elementen de afbeelding echter een voldoende eigen gezicht. De kantonrechter merkt hierbij op dat niet is gebleken dat de afbeelding van het SSTP is ontleend aan op het moment van de creatie daarvan reeds bekende afbeelding van sinterklazen op een paard.’

Iedereen begrijpt dat een Sinterklaas op een bepaalde manier herkenbaar moet zijn. Dat wil alleen nog niet zeggen dat er helemaal geen creatieve keuzes gemaakt kunnen worden. Meer of minder detail gebruiken, de stand van de mijter, de manier waarop de Sint op het paard zit, de houding van het paard en ga zo maar door. Daar is de kantonrechter het ook mee eens:

‘Hoewel er volgens Keijzer Holland (de producent van het cadeaupapier, red.) talloze sinterklazen bestaan die er (ongeveer) hetzelfde uitzien, toont het door Keijzer Holland overgelegde overzicht juist dat binnen de gegeven silhouetvorm en het gegeven thema van een sinterklaas op een paard, eigen keuzen (kunnen) worden gemaakt, die tot een verschillend totaalbeeld leiden.’

De illustratie is exact overgenomen op het geschenkpapier. Soms nog in spiegelbeeld en/of in een andere kleur. Daarmee is er inbreuk gemaakt op het auteursrecht.

Inbreuk Silhouet Sinterklaas te Paard

Gebruik zonder licentie = inbreuk

De producent van het papier, heeft ontwerpen daarvoor ingekocht bij een ontwerpbureau. Zij hebben de bewuste afbeelding van Sinterklaas op een paard ergens vandaan gehaald. Hebben ze gedegen onderzoek naar gedaan, zeggen ze, maar waar ze het dan vandaan zouden hebben, dat weten ze niet meer. In elk geval moeten ze wel hun best gedaan hebben, want dat deden ze altijd.

Dat je de maker niet kunt vinden, betekent echter nog niet dat je een werk ook mag gebruiken. Er kan nog steeds auteursrecht op rusten. Wellicht dat er toch niet voldoende onderzoek was gedaan. Voor wie ook op deze manier op internet gevonden materiaal wil gebruiken, leg altijd vast wat je aan onderzoek hebt gedaan, zodat je aan kunt tonen welke moeite je gedaan hebt. Dat geeft je nog lang niet altijd het recht om het te gebruiken. Misschien had je toch nog meer kunnen doen om de maker te achterhalen.

De producent wilde overigens eerst steeds alleen maar zeggen dat het ontwerp was ingekocht ‘bij een gerenomeerd designburen’, maar welke het dan was, dat wisten ze niet meer. Tsja, dan kunnen eventuele licenties niet gecontroleerd worden en kan op basis daarvan dus ook niet besloten worden dan maar dat designbureau aan te spreken. Bovendien zouden ze het ‘vrij van copyright’ hebben aangekocht.

Het designbureau heeft twee van de drie dessins voor het pakpapier geleverd aan Keijzer Holland. Producent Keijzer Holland heeft met de verkoop van het pakpapier wel inbreuk gemaakt op het auteursrecht van de illustratrice, maar omdat twee van de drie dessins zijn ingekocht bij het designbureau, waarbij Keijzer Holland er in elk geval op had mogen vertrouwen dat hiervoor alle auteursrechten geregeld zouden zijn met een licentie of overdracht, moeten zij opdraaien voor de schade.

Algemene voorwaarden…

Volgens de opdracht zouden de dessins door het designbureau ‘vrij van copyright’ geleverd worden. Op de opdrachtbrief staat: ‘General Conditions: All sales are final. Complete transfer of copyright to the purchaser will only occur upon receipt of the full payment and for the use of the products as agreed.’ Geen verwijzing naar de algemene voorwaarden en dus ook geen toepassing verklaring van de algemene voorwaarden. Ze zouden wel op de achterkant afgedrukt zijn, zoals ze dat altijd zouden doen, maar dat het hier ook gebeurd is konden ze niet aantonen.

De algemene voorwaarden zijn dus niet van toepassing. Dat is jammer voor het designbureau, want daarin zou vanalles gestaan hebben over termijnen waarbinnen geklaagd zou moeten worden. Die vervaltermijn zou al verlopen zijn, waardoor het designbureau niet meer voor de schade op zou kunnen en hoeven draaien.

Waren misschien wel algemene voorwaarden die hen hadden kunnen redden, maar door het niet goed ter hand te stellen, zijn ze nu niet van toepassing en draaien ze op voor alle schade.

Goede algemene voorwaarden nodig? Bij ons gratis advies over het van toepassing verklaren en ter hand stellen ervan, zodat je niet in dezelfde problemen eindigt.

Lees het vonnis op IE-Forum

About Charlotte Meindersma

Charlotte Meindersma is 'de social media jurist van Nederland' en oprichter van Charlotte's Law & Fine Prints.
Ze drinkt graag oploskoffie, in de spreekwoordelijke zin van het woord. Bovendien is ze amateur-marketer en was ze in een vorig leven fotograaf.

Speak Your Mind

*