Auteursrecht: Jouw foto in een advertentie, mag dat wel?

We delen alles online. Via Instagram, Snapchat en Facebook bijvoorbeeld. Trots laten we onze nieuwste aankopen zien en waar we het gekocht hebben. Gunnen we die winkel ook, want anders hadden we er niet gekocht. Iets minder leuk wordt het, wanneer diezelfde winkel opeens jouw foto in een advertentie gebruikt. Zonder ooit wat over je foto gezegd te hebben of jou benaderd te hebben. Maar ja, je bent geen fotograaf, dus wat kun je er helemaal tegen doen?

Schadevergoeding inbreuk auteursrecht

“We konden je niet taggen”

Bovenstaand verhaal verzin ik niet. Laatst gaf ik een gastcollege bij de Willem de Kooning Academie. Een meisje vertelde dat ze twee broeken bij een leuke winkel had gekocht en daar een foto van had gemaakt en de winkel nog getagd had. Leuk. Nooit wat vernomen van die winkel verder. Tot ze opeens een paar weken later haar foto terugzag in Facebookadvertentie van die winkel. Dus nam ze contact met hen op. De reactie was simpelweg: “We konden je niet taggen, je profiel zal wel op privé gestaan hebben.” Dat vond het meisje niet zo tof en ze vroeg of ze hier nu iets tegen kon doen.

De onwetende winkel

Dat die winkel de foto van deze studente gebruikte, zonder toestemming en in een advertentie, is natuurlijk gewoon een inbreuk op het auteursrecht van de studente. Probleem is dat veel (zelfstandige) winkels niet weten of niet beseffen dat ook op deze foto’s auteursrecht rust. Als ze het al wel weten, zien ze er waarschijnlijk niet zoveel erg in, omdat het geen professionele foto is. Vele auteursrechtsmoesjes zouden ingezet kunnen worden.

Recht op compensatie

De studente is geen professioneel fotograaf en geeft haar foto’s normaal gesproken niet uit in licenties. Een standaard vergoeding heeft zij dus niet. We kunnen ons überhaupt afvragen wat haar schade is, aangezien ze normaal geen geld verdient met haar foto’s. Reputatieschade gaat wat ver. Toch heeft ook zij recht op een compensatie. Anders is haar auteursrecht niets waard. Als ze geen recht zou hebben op een vergoeding, zou iedereen haar foto’s en andere werken gewoon kunnen gebruiken, kosteloos, tot ze zegt dat ze met de inbreuk moeten stoppen. Dat zou nog eens goedkoop werk van anderen gebruiken zijn.

Wat is een redelijke vergoeding

Ze heeft dus eigenlijk recht op de vergoeding van haar schade, maar het is lastig om te bepalen wat die is. We kunnen dan natuurlijk proberen aan te sluiten bij vergoedingen die (kennelijk) in de markt gebruikelijk zijn of die de rechter gemiddeld voor dit soort gebruik toekent. Geld is voor een student natuurlijk altijd leuk, maar de kans dat de winkel tegenstribbelt is groot. Ik heb haar daarom juist aangeraden naar een alternatieve oplossing te zoeken waar zij blij van wordt en waar ook de winkel in mee kan gaan.

Stel dat ze recht heeft op een vergoeding van €250,- en de broeken die ze er gekocht heeft €50,- per stuk kosten. Als zij nou in het komende jaar nog eens 5 broeken bij die winkel uit mag zoeken, heeft zij alsnog ter waarde van €250,- aan nieuwe kleren, terwijl het de winkel minder dan die €250,- kost. Een gewone waardebon of cadeaubon zou natuurlijk ook kunnen.
Misschien kunnen ze er zelfs een nog betere deal uit slaan, waarbij de studente tegoedbon met een hoger bedrag krijgt, maar ze dan ook weer een foto van haar nieuwe aanwinsten zal plaatsen met de naam van de winkel erbij. Dat zou pas echt een win-win situatie zijn.

Naamsvermelding is niet genoeg

De winkel had haar dus wel willen taggen, zeggen ze. Aardig natuurlijk, maar wat zou dat de studente hebben opgeleverd? Helemaal niets. Behalve dat naamsvermelding nooit genoeg is, treft het nu helemaal geen doel. De naam van een professional vermelden, zou in theorie nog een nieuwe opdracht op kunnen leveren. Maar ja, deze studente maakt en levert normaal nooit foto’s tegen betaling. Ze was gewoon enthousiast, meer niet. De naamsvermelding had er dus nooit wat opgeleverd. Juist nu is dus een andere vorm van compensatie extra belangrijk.

 39,00 excl. BTW

Sommatiebrief bij Inbreuk Auteursrecht


Lees ook:
Redelijke vergoeding voor onrechtmatig gebruik van je foto
Help! Ik krijg een factuur wegens schending van Auteursrecht
Hoe kan ik auteursrecht op mijn teksten beschermen?
Auteursrecht smoesjes: we wisten het niet
Hoe geef je een juiste naamsvermelding?

Leuke dingen voor je mailbox

About Charlotte Meindersma

Charlotte Meindersma is 'de social media jurist van Nederland' en oprichter van Charlotte's Law & Fine Prints.
Ze drinkt graag oploskoffie, in de spreekwoordelijke zin van het woord. Bovendien is ze amateur-marketer en was ze in een vorig leven fotograaf.

Comments

  1. Vraagje….
    Een makelaarskantoor presenteert een op een heel groot bord aan de kant van de weg, hun nieuwe verkoop product. Er worden huizen aangeboden en dit wordt gedaan met een print van nieuwe huizen en gezellige mensen erop. Alles is natuurlijk ‘alsof’ alleen linksonderaan daar staan mijn twee kleinkinderen afgebeeld. Toen ik langsreed vermeldde mijn kleindochter, ‘ kijk oma, mijn broertjes zijn beroemd’. Het is een tweeling van toen 5 jr en vanaf rug genomen. Dus geen gezicht te zien. De kinderen wonen in deze wijk, enkele straten verwijderd van her bord. Voor ons duidelijk herkenbaar. Ook schijnt er een reclame foto op internet te staan met mijn kleinkinderen erop. Foto zal door t bedrijf zijn gemaakt, denken we.
    Heb via twitter gevraagd aan het bedrijf of dit zomaar mag. Uiteraard niets van gehoord.

  2. Is het niet zo dan dat wanneer je een afbeelding uploadt naar Facebook, je hen (Facebook) automatisch een uitgebreide resem aan licentierechten toekent? Wanneer een derde partij dat beeld vervolgens van Facebook (als mede-rechthebbende) overneemt, zo is mij tijdens mijn opleiding fotografie gezegd, dient men in principe enkel facebook als bron te vermelden. Of klopt dit niet? Blijf je als fotograaf als enige rechthebbende van dat beeld dat je op Facebook hebt geplaatst?

    • Wow, bij welke opleiding heb je dat geleerd?
      Ja, je geeft een licentie aan Facebook, maar daarmee vervallen jouw eigen rechten nog niet! Een ander mag jouw foto nooit zomaar van Facebook plukken. En als ze dat al doen, vanwege het citaatrecht bijvoorbeeld, dan moet nog steeds jouw naam erbij vermeld worden. Je geeft alleen Facebook een licentie (en aan FB de licentie om ook hun partners, binnen FB, de mogelijkheid te geven die afbeelding te gebruiken). Maar je geeft dus nooit aan een derde een licentie. Al helemaal niet als ze het eerst downloaden om er een advertentie mee te kunnen maken.

  3. Nog even voor mijn duidelijkheid. Dit las ik in één van je artikelen op Frankwatching:

    ‘Facebook geeft adverteerders de mogelijkheid om status-updates te sponsoren. Een adverteerder betaalt er dan voor een status-update bij jouw vrienden extra zichtbaar te maken. Bijvoorbeeld omdat je heel positief bent geweest over een bepaald product. Zo’n persoonlijke aanbeveling is heel waardevol voor adverteerders, omdat mensen een persoonlijke aanbeveling hoger waarderen dan een gewone advertentie.
    Je geeft met het goedkeuren van de algemene voorwaarden niet je auteursrechten weg, maar je geeft Facebook wel een zeer uitgebreide licentie om jouw content, zoals teksten, foto’s en filmpjes, te mogen gebruiken. Facebook mag deze licentie zelfs overdragen aan derden, zonder jou daarvoor om extra toestemming te vragen of om jou daarvoor te betalen. Dat wil zeggen dat Facebook inderdaad foto’s aan derden mag verkopen, zoals aan adverteerders en dat Facebook jouw content mag gebruiken voor eigen promotie.’
    https://www.frankwatching.com/archive/2014/12/18/dit-zijn-de-nieuwe-voorwaarden-van-facebook-moeten-we-bang-zijn/

    Mogen bedrijven op Facebook nu wel of niet advertenties maken met jouw foto’s die je op Facebook plaatst? In het stukje hierboven krijg ik het gevoel van wel, maar in dit artikel staat heel duidelijk dat dat een inbreuk is op het auteursrecht.

    Ik heb (nog) niet heel veel verstand van adverteren op Facebook, maar ik krijg nu de indruk dat er een verschil is tussen advertenties die Facebook zelf op de een of andere manier maakt/samenstelt (?) en de advertenties die bedrijven/adverteerders zelf actief maken op Facebook (en dus eerst een foto moeten downloaden + opslaan, voordat ze er een advertentie van kunnen maken)

    • Als je eenmaal een foto op FB hebt geplaatst, geef je FB een licentie. FB heeft daarmee de mogelijkheid om die foto in licentie te geven aan een adverteerder, voor een advertentie. Als adverteerder moet je dus die foto al van FB aangeboden krijgen, anders kun je van deze mogelijkheid geen gebruik maken. Dat is het soort advertentie waar ik op doel in het artikel op Frankwatching.

      Zelf ergens een foto vinden, of dat nu op Facebook is, op een ander social medium of via Google, en daar een advertentie mee maken, dat is een inbreuk op het auteursrecht. Je hebt dan op geen enkele manier een licentie gekregen om die advertentie te maken. Ook niet als je zelf een afbeelding op FB hebt gevonden, een advertentie maakt op FB en die foto upload voor die advertentie. De foto werd dan namelijk niet door FB aangeboden, waardoor je geen gebruik kunt maken van de licentie die de maker van de foto aan FB heeft gegeven.

  4. Hi,

    Wat als je naar een sale bent geweest, en het bedrijf heeft 2 jaar geleden een foto van je gemaakt.
    Na 2 jaar gebruiken ze die foto nog steeds om reclame voor een nieuwe sale te maken. Mag dat?
    Lou

    • Als je portret is gebruikt in reclame, terwijl je daar niet aan mee hebt gewerkt en geen quitclaim hebt getekend, dan heb je al snel een zogenaamd redelijk belang om je te verzetten tegen het gebruik van jouw portret in die reclame. Je zou dan bijvoorbeeld kunnen eisen dat het verwijderd wordt. Lees vooral eens deze blog van ons door, daarin leggen we alles uit over wat je kan doen als je portret in een reclame gebruikt wordt:
      Portretrecht en Reclame zonder quitclaim.

  5. Ik heb een vraagje. Een tijdje geleden had ik een foto geplaatst op Instagram en een bedrijf erin getagd. Het bedrijf had vervolgens eronder gereageerd ”Wat een leuke foto. Wij willen hem graag gebruiken om anderen te inspireren. Vind je dit leuk? Reageer dan met #yesbedrijf voor toestemming”. Er vanuitgaande dat het ging om social media kanalen zoals Instagram of hun website, zei ik ‘#yesbedrijf’. Vervolgens reageerde het bedrijf met ‘Bedankt! Wat leuk dat we je foto mogen gebruiken. Ga naar onze site en kijk even of je je foto terug ziet.’ Nu 4 maanden later zie ik dat ze mijn foto hebben gebruikt voor een folder die wordt verspreid in Nederland. Echter, ik heb nooit toestemming gegeven voor het gebruik in een folder. Toen ik het bedrijf erop aansprak, zeiden ze: ‘Deze afbeeldingen zijn verkregen via een tag op Instagram. Hiervoor hebben wij toestemming gevraagd om de foto te verspreiden via onze kanalen of uitingen.’
    Ik vermoed dat zij het woord ‘uitingen’ hebben toegevoegd aan deze zin om folders er ook onder te laten vallen. Ik heb het bedrijf uitgelegd dat ik alleen toestemming heb gebruikt voor het gebruik op kanalen en nooit voor een folder. Het bedrijf reageert vervolgens: ‘Ons excuus dat het niet duidelijk was dat onder onze kanalen ook onze offline kanalen vallen zoals de folder. Mochten we later nog een foto van jou op deze manier willen gebruiken, zullen we zeker extra toestemming vragen.’
    Ligt het probleem inderdaad bij mij dat ik niet goed heb begrepen dat de folders onder de kanalen vallen of proberen zij nu het probleem bij mij te schuiven? Een folder valt toch niet onder het woord ‘kanalen’?

    Groetjes, Roos

    • Hallo Roos, Het moet altijd duidelijk zijn waarvoor precies toestemming is gegeven. Er zomaar van uitgaan dat ze alleen social media bedoelden, terwijl ze dat niet zo gezegd hebben kan dus ook niet. Maar of ‘om anderen te inspireren’ ook valt dat ze het in een folder mogen gebruiken is ook maar de vraag. Helaas heb ik nu te weinig informatie om je van een concreet antwoord te kunnen voorzien. Advies: vraag altijd eerst goed door en veronderstel nooit zomaar iets.

Trackbacks

  1. […] waarvan je je misschien niet eens realiseert dat ze met rechten te maken hebben. Lees bijvoorbeeld deze post, waar ze schrijft over het gebruik van jouw foto op social media voor een advertentie. Waarom vindt […]

  2. […] Als weleens hebt geadverteerd op Facebook weet je dat je geen foto’s van Facebookgebruikers gaat zitten downloaden en gebruiken voor je advertentie. Dat zou raar en onethisch zijn en mag helemaal niet. […]

Speak Your Mind

*