Wie mag een portretfoto gebruiken?

Stel, een website, krant, tijdschrift of zoiets wil graag een interview met jou publiceren. Ze sturen zelf wel even een fotograaf, want dan past het bij de andere interviews of ze willen ook graag wat sfeerfoto’s of zoiets. De foto’s zijn mooi geworden en jij wil er wel een voor je eigen website, LinkedIn profiel of zoiets dergelijks. Je weet inmiddels dat je wel toestemming moet vragen aan de fotograaf. Dat doe je en je krijgt het antwoord dat je dan wel moet betalen. Mag dat wel?

Heb je recht op je eigen portretfoto? Portretrecht en Auteursrecht

Fotograaf is auteursrechthebbende

Of er nou wel of niet een opdracht is gegeven voor het maken van die portretfoto en wie die opdracht dan heeft gegeven, maakt in de meeste gevallen niet uit voor de vraag wie de auteursrechthebbende is. Het maakt zelfs helemaal niet uit wie er op die foto staat. Het uitgangspunt is dat de maker van de foto de auteursrechthebbende is. Dat kan in sommige gevallen wel anders zijn, maar daar hebben we het nog wel eens over. Laten we er voor het gemak van uitgaan dat de fotograaf de maker en auteursrechthebbende van de foto is.

Verbodsrecht

Dat auteursrecht is een verbodsrecht. Je mag een ander verbieden het werk openbaar te maken of te verveelvoudigen. Als de fotograaf de foto maakte in opdracht van de krant, is het logisch dat de krant, tot op zekere hoogte, die foto mag openbaar maken en verveelvoudigen. Zou anders tamelijk nutteloos zijn geweest om die foto’s te laten maken. Hoe vaak die foto dan gepubliceerd mag worden en of er nog gezellig wat aan bewerkt mag worden, dat moeten de krant en de fotograaf wel nog goed afspreken natuurlijk. Verder kan de fotograaf dus iedereen verbieden de foto openbaar te maken of te verveelvoudigen: verbieden om te gebruiken dus.

Portretrecht

Het portretrecht geeft wel enige rechten die het auteursrecht daardoor wat beperken. Als de geportretteerde eenmaal een exemplaar heeft van het portret, mag de geportretteerde dit portret wel voor zichzelf verveelvoudigen. Kopiëren dus. Mooi groot aan de muur achter het bureau hangen bijvoorbeeld. Maar het portret mag nog niet zomaar openbaar gemaakt worden. Gebruiken voor een social media account of op de website mag dus niet.

Fotoportret in nieuwsblad of tijdschrift

Een portretfoto mag, mits met toestemming van de geportretteerde zelf, wel gepubliceerd worden in een nieuwsblad of tijdschrift. Daar moet dan wel verplicht de naam van de fotograaf bij vermeld worden. Ik zou zeggen dat deze uitzondering ook geldt voor publicaties op websites die vergelijkbaar zijn met publicaties in papieren kranten en tijdschriften. Hier is dus geen toestemming van de fotograaf voor nodig. Aan de andere kant is de fotograaf overigens ook niet verplicht om een goed bestand aan te leveren voor die publicatie. Dus als de geportretteerde of het tijdschrift of nieuwsblad niet over een geschikt bestand beschikt voor de publicatie, dan kunnen ze niet publiceren.

Toestemming

Dat verbodsrecht wil natuurlijk net zo goed zeggen dat de auteursrechthebbende kan bepalen wie en hoe het werk dan wel gebruikt mag worden. Score! Even vragen en klaar is Kees. De meeste fotografen zullen er geen probleem mee hebben als de foto door de geportretteerde gebruikt wordt voor bijvoorbeeld social media profielen. Wat ze natuurlijk wel willen voorkomen is dat de foto ook voor andere interviews en publicaties gebruikt wordt. Daar had de fotograaf anders immers wellicht nog een extra opdracht uit kunnen halen of de fotograaf had daar gewoon nog een licentievergoeding voor gekregen kunnen hebben. Soms is de afspraak dat een foto exclusief voor een bepaalde titel gemaakt wordt. Dan kan de fotograaf aan de geportretteerde niet eens meer toestemming geven voor gebruik.

Vergoeding voor gebruik

Kijk, een fotograaf is ook maar een mens en ondernemer. Moet ook ergens zijn geld vandaan zien te toveren. De vergoedingen worden steeds lager, de marges kleiner dus de ruimte om iets weg te geven waar anders nog geld aan verdiend had kunnen worden wordt ook kleiner. Een fotograaf mag gewoon een vergoeding vragen voor het gebruik van een foto. Dat wordt meestal een licentievergoeding genoemd. Er wordt dan meteen afgesproken hoe het werk gebruikt mag worden. Dat veel fotografen naar geportretteerden toe nog coulant zijn en ze vaak het portret gratis laten gebruiken, wil nog niet zeggen dat de geportretteerde het recht zou hebben op het gratis gebruik van die foto.

Maar ik sta toch zelf op die foto?

Dat jij op die foto staat geeft je dus wel enkele rechten, maar het geeft je geen ongelimiteerd recht om de portretfoto openbaar te maken. Je mag hem, als je de foto toch al hebt, wel gratis voor jezelf verveelvoudigen en kranten en tijdschriften mogen de portretfoto gratis publiceren als de naam van de fotograaf er maar bij staat, maar voor al het andere gebruik is in de basis toestemming nodig en mag de fotograaf dus ook om een vergoeding vragen.

 27,48

Koop: Wetboek voor Bloggers


Over Charlotte

Charlotte Meindersma is ‘de social media jurist van Nederland’ en oprichter van Charlotte’s Law & Fine Prints. Ze drinkt graag oploskoffie, in de spreekwoordelijke zin van het woord. Bovendien is ze amateur-marketer en was ze in een vorig leven fotograaf.

Boek hier jouw Oploskoffie

1
Dubbel of enkel
2
Datum en tijd
3
Laatste vragen

Wil je een enkele of een dubbele?

Waar wil je het over hebben?

Wie ben je?

0.00
Kies eerst je oploskoffie en vertel over je onderwerp en wie je bent. Daarna kun je een tijdstip uitkiezen.

Kies je gewenste datum en tijd

Zie ik je wel of zie ik je niet?

Kies eerst je tijdstip en of we elkaar zien.

Haal alles uit je oploskoffie

Met deze add-ons haal je nog meer uit je Oploskoffie.

Vooraf stukken bestuderen

Heb je e-mails, brieven of documenten waarvan je wil dat Charlotte die vooraf gelezen en bekeken heeft, zodat je die tijdens de Oploskoffie kunt bespreken? Bestel dan hieronder “Vooraf stukken bestuderen” erbij! (Een enkel mailtje kun je natuurlijk ook tijdens de oploskoffie voorleggen)

Opname

Niet druk meeschrijven, maar vol het gesprek in. Dat kan met een opname. Je ontvangt binnen 24 uur na het gesprek een downloadlink die één week geldig is.

Vooraf stukken bestuderen

Vliegende start dankzij tevoren bestudeerde documenten of website

236

Opname

Binnen 24 uur in je mail; makkelijk terugluisteren of tekstsuggesties (laten) uitwerken

49

Laatste vraag: Wat is je KVK nummer? (optioneel)
Je investering: 
0.00
 (excl. BTW)