Mag je wel foto’s maken in overvolle NS-treinen?
De treinen van de NS zijn al jaren overvol. Natuurlijk vooral tijdens de spits, maar ook daarbuiten is het soms lastig om een zitplek te vinden. “Het is een vervoersbewijs, geen plaatsbewijs”, zegt de NS dan. Terwijl studenten proberen te voorkomen dat ze verspreid over de dag les krijgen, zodat ze niet tijdens de spits reizen, probeert ConsumentenClaim geld terug te krijgen voor alle reizigers in overvolle treinen. Daar hebben ze wel foto’s van die overvolle treinen voor nodig. Maar mogen die wel gemaakt worden?
‘Structureel sprake van overvolle treinen’
ConsumentenClaim is een rechtszaak tegen de NS aan het voorbereiden. Om aan te tonen dat er structureel sprake is van overvolle treinen vragen ze reizigers foto’s te maken van deze overvolle treinen. Sta je als sardientjes in blik weer eens op het perron, frutsel je telefoon uit je zak, probeer hem boven je hoofd te krijgen en maak een foto. Als dat lukt, in die overvolle trein. De foto’s kunnen geupload worden op de website, met de hashtag #nsclaim via Twitter gedeeld worden of via de Facebookpagina ingediend worden.
@CharlottesLaw in hoeverre mag je eigenlijk na oproep foto’s in treinen maken? Heb je daar als passagier geen privacy?
— Jan (@Sjonnie488) March 7, 2016
LawStories in je mailbox?
Inbreuk op privacy en schending portretrecht?
Maar mag dat eigenlijk wel, die foto’s maken? Worden daarmee de rechten van die reizigers niet geschonden? Allereerst is de vraag of er wel mensen herkenbaar op die foto zullen staan. Zijn ze niet herkenbaar, dan is er geen sprake van een portret en (daarmee) ook niet van een persoonsgegeven. In dat geval is er niets aan de hand en mogen de foto’s gewoon gemaakt en gedeeld worden. Een oplossing kan dus ook zijn om mensen onherkenbaar te maken, voor de foto gedeeld wordt op Twitter of Facebook.
De foto maken is meestal het probleem niet
Je mag in principe de foto wel gewoon maken. Het mag alleen niet wanneer je dat heimelijk doet. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer je in een besloten ruimte wil filmen of fotograferen, terwijl voor de overige aanwezigen niet duidelijk is dat je dit doet. Als je gebruik maakt van een telefoon om mee te fotograferen, zal niet in alle gevallen meteen duidelijk zijn dat je foto’s maakt. Doe je het heel opvallend, dan mag het dus wel. Verder kunnen huisregels nog roet in het eten gooien wanneer je foto’s wil maken. Bij de NS mag voor niet-commerciele doeleinden gewoon gefotografeerd worden.
Portretten mogen niet zomaar openbaar gemaakt worden
Het portretrecht schrijft voor dat portretten openbaar gemaakt mogen worden, tenzij het redelijk belang van de geportretteerde zich daartegen verzet. Dat wil zeggen dat een geportretteerde in sommige gevallen bezwaar kan maken tegen het openbaar maken van diens portret. Er is al sprake van een portret, zodra iemand herkenbaar in beeld is gebracht. Dat kan zijn omdat het gezicht op de foto staat, maar herkenning kan ook komen door heel specifieke houding, haardracht, kleding en accessoires en de locatie.
Onschuldige portretten, zoals van reizigers in een trein, mogen in de basis gewoon openbaar gemaakt worden. Vooral wanneer dat in een onschuldige context gebeurt. Als de context onjuist is, zou het kunnen zijn dat het portret niet in die context openbaar gemaakt mag worden. Maar is de context heel overdreven, zoals bij een parodie of iets anders dat niet serieus te nemen valt, mag het vaak weer wel.
Portretten opsturen naar ConsumentenClaim
De foto’s mogen in principe dus gewoon gemaakt worden. Ze kunnen, in de juiste context, ook gedeeld worden op Twitter en Facebook. Maar hoe zit het dan met toesturen aan ConsumentenClaim? Een portret is een persoonsgegeven. Bovendien moet bij het inzenden een eigen e-mailadres meegestuurd worden. Daarbij komt dat er reisgegevens doorgegeven moeten worden, die, zeker in combinatie met de foto’s, ook tot persoonsgegevens kunnen leiden. Door het ontvangen van die gegevens, verwerkt ConsumentenClaim persoonsgegevens. Ze moeten daarom in elk geval zorgen voor een beveiligde verbinding bij het inzenden en voor een veilige opslag van de foto’s en overige gegevens. Als dat in orde is, kunnen de foto’s gewoon aan ConsumentenClaim worden toegestuurd.
RTL riep al eerder op foto’s en filmpjes in te sturen
Bij RTL zijn inmiddels al tientallen foto’s en filmpjes van overvolle treinen binnengekomen. Zij deden daartoe eerder al een oproep.
