Auteursrecht en toestemming in een omgekeerde wereld
“Mag dat wel? Ze willen mijn auteursrecht, dat kan toch helemaal niet?” Vaak genoeg heb ik al gezegd dat als je werk van een ander wil gebruiken dat je op social media ziet, dat je gewoon om toestemming moet vragen en dat het ook gewoon onder de afbeelding zelf kan. Klinkt leuk, maar een aantal grote bedrijven zijn daar in doorgeschoten.
Mag je afwijken van de wet?
Sommige wettelijke regels zijn van dwingend recht. Dat wil zeggen dat je niet van die regel af mag wijken. Er bestaan ook regels van regelend recht. Die komen pas om de hoek kijken als er tussen partijen niets geregeld is.
In het geval van auteursrecht, zijn er regels die mogelijk maken dat het auteursrecht wordt overgedragen (verkocht), maar ook dat je een licentie geeft, toestemming om het werk te mogen gebruiken.
LawStories in je mailbox?
Wie bepaalt het gebruik?
De persoon die om toestemming vraagt, heeft vaak al een idee hoe hij/zij een werk wil gebruiken. Die persoon kan dan specifiek om toestemming vragen voor dat gebruik.
De voorwaarden worden daardoor grotendeels al bepaald door de persoon die het werk wil gebruiken. Maar de maker van het werk kan en mag natuurlijk wel extra voorwaarden stellen. Denk aan afspraken over de termijn van gebruik, naamsvermelding en het mogen bewerken van het gebruik. Over het algemeen worden de rechten van de maker gerespecteerd en is het vooral al heel fijn dat een werk gratis gebruikt mag worden. Dat lijkt niet voor iedereen genoeg te zijn.
Gretige bedrijven willen gratis auteursrecht
Personen en bedrijven mogen dus best met hun eigen voorwaarden komen wanneer ze om toestemming vragen. Er zijn dus ook een aantal bedrijven die dit doen, zoals de Huffington Post, NH Hotels en de Efteling. Niks mis mee, zou je zeggen.
In eerste instantie prima natuurlijk. Fijn dat er om toestemming wordt gevraagd. Een document dat klaarligt, dus het zal wel goed geregeld zijn.
Ja, heel goed geregeld. Voor dat bedrijf dat met die algemene voorwaarden aan komt zetten. Ze vragen om overdracht van het auteursrecht, willen dat je overval voor aansprakelijk bent en nog meer. Ze vragen nog net niet of jij hen wil betalen om de de foto te gebruiken. Het is de omgekeerde wereld.
Eer is niet genoeg
Je voelt je natuurlijk vereerd als een bedrijf jouw foto wil gebruiken om daar hun eigen producten of diensten mee aan de man te brengen. Maar moet je daar wel aan meewerken?
Uiteindelijk is dat aan jezelf, maar lees altijd de voorwaarden goed en maak heldere afspraken.
Tot nu toe ken ik nog geen mensen die ja hebben gezegd. Dat heeft meerdere redenen. Er staat geen vergoeding tegenover en ook naamsvermelding kun je op je buik schrijven. Daarnaast ben je volledig aansprakelijk voor die foto, terwijl je geen controle (meer) hebt over wat het bedrijf met je foto gaat doen. Een te groot risico dus.
Ook bij wedstrijden
Kijk ook uit bij wedstrijden van bijvoorbeeld kranten, tijdschriften en grote bedrijven. Ook daar is het een grote eer wanneer jouw foto wint. Ze vragen vaak specifiek aan amateur en semi-professionele fotografen om mee te doen. Het beeld moet wel mooi zijn, maar ze willen er liever niet te veel voor betalen. Het winnen van een wedstrijd levert vaak weinig of niets op. Ja, de eer, maar daar koop je niet voor. Meestal krijg je ook hier geen naamsvermelding en mag het bedrijf alle ingezonden afbeeldingen gebruiken zoals ze maar willen en zolang ze maar willen. Weet je zeker dat je daar aan mee wil doen?
