Gouden foto’s? €1,7 mln schadevergoeding voor 21 foto’s.
Wij lezen regelmatig jurisprudentie (uitspraken van rechters). Meestal om onze kennis up-to-date te houden, maar soms ook voor onze lol. Zoals deze uitspraak. Een ex-echtpaar dat rollebollend over straat ging om 21 foto’s. Op zich is het niet bijzonder dat ex-echtgenoten hun ruzies uitvechten bij de rechter. Wel bijzonder is het dat één van de ex-echtgenoten een vergoeding van ruim €1.700.045,51 voor de inbreuk op 21 foto’s eist. Nee, ik heb niet per ongeluk een nulletje, of twee, te veel ingetoetst. Er staat echt 1.7 miljoen euro. Daar bleef het niet bij.
Wat was er aan de hand?
De eiseres is fotograaf. Zij maakte in opdracht van haar inmiddels ex-echtgenoot een serie foto’s voor het bedrijf van haar echtgenoot die handelt in aardappels. Eiseres en gedaagde zijn op het moment van de opdracht en het afleveren van de foto’s met elkaar getrouwd. De foto’s werden gemaakt voor gebruik op visitekaartjes, op de website en in een brochure. Uiteindelijk worden de foto’s ook gebruikt voor op een vlag, in een agenda en bij product- en allergeenspecificaties. Fotograaf stuurt facturen van €16.660 en van €2356,20 aan het aardappelbedrijf, gebaseerd op de offerte. Je raadt het misschien al: het aardappelbedrijf betaalde de facturen niet.
LawStories in je mailbox?
Overdracht van Auteursrecht? – €1.7 miljoen
Door het niet betalen, maar toch gebruiken van de foto’s, is er sprake van een inbreuk op auteursrecht. Door niet te betalen heeft het aardappelbedrijf namelijk ook de licentie voor het gebruik van de foto’s niet gekregen.
Hoewel fotografe gelijk heeft dat hier sprake is van schending van haar auteursrecht eist zij het ongebruikelijk hoge bedrag van € 1.700.045,51 voor 21 foto’s. Dit komt neer op € 80.954,55 per foto. Het bedrag is gebaseerd op overdracht van het auteursrecht aan het aardappelbedrijf. Voor overdracht van het auteursrecht is volgens de wet een akte nodig. Dat is een door beide partijen ondertekend geschrift, waar in staat wat er door wie aan wie wordt overgedragen. Er was in dit geval geen akte, dus ook geen overdracht.
Een licentie is duurder dan overdracht? – €34 miljoen
Verder baseert eiseres zich op de algemene voorwaarden van de Fotografen Federatie (nu DuPho) waarin staat dat voor iedere schending een licentievergoeding van drie maal de gebruikelijke licentievergoeding betaald moet worden. Haar licentievergoeding baseert ze op de richtprijzen van de Nederlandse Vakfotografie 2009 wat neerkomt op €6.038,- per foto per jaar dat de foto is gebruikt. In de periode 2009 – 2014 zou 231 keer onrechtmatig gebruik zijn gemaakt van de foto’s, waardoor het totaalbedrag neerkomt op een verbluffende €26.726.941,-. Daarbovenop vorderde de fotografe een bedrag van €7.247.742,- wegens het ontbreken van naamsvermelding
Trouble in Paradise
Een lachwekkend feit is dat de ex-echtgenoot van eiseres op een bepaald punt zegt dat hij niets hoeft te betalen omdat zijn ex-vrouw hem de foto’s op grond van artikel 1:81 BW heeft gegeven tijdens hun huwelijk. Hij heeft haar daarvoor in die tijd persoonlijk betaald. Wat wij onder deze ‘persoonlijke betaling’ moeten verstaan, wordt niet duidelijk. In artikel 1:81 BW staat dat echtgenoten verplicht zijn elkaar te helpen en elkaar het nodige te verschaffen. Dat eiseres de foto’s tijdens haar huwelijk op grond van haar verplichting als echtgenoot heeft verstrekt vindt de rechter ongeloofwaardig. Eiseres is namelijk professioneel fotograaf en maakte de foto’s in opdracht van het aardappelbedrijf.
Auteursrecht
Het auteursrecht is het uitsluitend recht van de maker van het werk om dat werk openbaar te maken en te verveelvoudigen. Helaas heb ik de foto’s niet kunnen inzien, maar de rechtbank besliste dat de foto’s origineel genoeg zijn om in aanmerking te komen voor bescherming onder het auteursrecht. Daarnaast heeft de maker van het werk recht op naamsvermelding. Doordat de naam van fotografe steeds niet was vermeld bij de werken heeft het aardappelbedrijf ook de persoonlijkheidsrechten van eiseres geschonden.
Het oordeel van de rechter
De rechter beslist dat er sprake is van een schending van auteursrecht en dat het aardappelbedrijf een vergoeding aan de fotografe moet betalen. Volgens de rechter waren de algemene voorwaarden niet (juist) ter hand gesteld, waardoor de fotografe geen beroep kon doen op het ‘boetebeding’ in die voorwaarden. Helaas voor de fotografe gebruikt de rechter zijn bevoegdheid om een gevorderd bedrag te matigen. Misschien ook niet zo gek, wanneer je ruim 1.7 miljoen euro vordert. De rechter kijkt in deze zaak naar wat fotografe normaal gesproken rekent per foto, op basis van facturen die naar andere klanten zijn gegaan. Dat is in dit geval € 250,- per foto. Omdat de rechtbank dat een redelijk bedrag vindt beslist zij dat eiseres €250,- per foto krijgt. Dit komt neer op €5.250,-. Ze krijgt nog €750,- toegewezen voor de gemaakte kosten. Verder zijn er 9 foto’s buiten de gegeven licentie om gebruikt. Ook voor dit gebruik vindt de rechter €250,- per foto redelijk. Dit komt neer op €2.250,-.
Vervolgens kent de rechter nog 25% van de licentievergoeding toe voor het gebruik van de foto’s zonder naamsvermelding. Volgens de rechter is dat een bedrag van €1.062,50.
Het aardappelbedrijf moet in totaal €9.312,50 aan de fotografe betalen. De proceskosten worden gecompenseerd, waardoor iedere partij zijn eigen proceskosten moet dragen.
Geen beroep gedaan op wanprestatie
Het door de rechter toegekende bedrag is daarmee veel langer bedrag dan de facturen die de fotografe eerder gestuurd heeft. Is dat een fout van de rechter? In dit geval niet. De advocaat van de fotografe heeft namelijk nooit een beroep gedaan op wanprestatie en heeft aan de rechter dus nooit gevraagd om de tegenpartij de facturen te laten betalen. Zonde!
Belangrijk voor elke fotograaf
Deze uitspraak is voor alle fotografen erg belangrijk. Je ziet namelijk dat je factuur nog niet altijd voldoende is, om ook werkelijk dat bedrag te krijgen als de ander zich niet aan de overeenkomst houdt. Wellicht hadden ze op een andere manier kunnen procederen om dat geld wel te krijgen, maar dat terzijde.
Maak vooraf afspraken
Dit is echt het allerbelangrijkste. Hoeveel haast er ook is, maak vooraf duidelijke afspraken. Maak een offerte waar precies in staat wat je voor welk geld gaat doen en welke licentie ze er bij krijgen.
Zorg voor goede algemene voorwaarden
Als je goede algemene voorwaarden hebt, kun je daar een beroep op doen. Je moet deze voorwaarden dan wel ter hand stellen. Bij voorkeur door ze mee te sturen met je offerte of ze standaard onderaan je offerte te plakken, zodat het in hetzelfde document staat als de offerte zelf. Als jouw klant namelijk kan zeggen dat ze de algemene voorwaarden nooit ontvangen hebben, zijn ze niet van toepassing en kun je er geen beroep op doen.
Zorg voor een goede licentie
Je kunt per opdrachtgever een licentie maken of zelf met standaard licenties werken die je aan je offertes toe kunt voegen. Zo is meteen duidelijk op welke manier de foto’s gebruikt kunnen worden en kan er ook nooit gezegd worden dat het bedrag niet bij de licentie klopt of iets van dien aard. Vermeld hier ook duidelijk in of het zonder of met naamsvermelding is.
Maak goede prijslijsten
Stel dat je geen of geen duidelijke prijsafspraken hebt gemaakt vooraf, kun je nog een beroep doen op je standaard prijzen. Dit werkt ook goed wanneer er helemaal geen sprake was van een opdracht, maar iemand de foto ‘van Google’ heeft gehaald en heeft gebruikt. Deze rechter is uiteindelijk ook uitgegaan van de prijslijst van de fotograaf. Als je geen eigen prijslijst hebt, kan het soms lastig zijn om je schade aan te tonen. Je hoeft deze prijslijst niet per sé te publiceren, maar het is wel handig om hem te hebben. Belangrijk is natuurlijk dat heel duidelijk is wat er voor welk bedrag mogelijk is. Maakt het formaat van het beeld nog uit? Maakt het bereik uit? Vraag je een hoger bedrag voor gebruik zonder naamsvermelding? Mag een foto gewijzigd worden of niet?
Lees de uitspraak op rechtspraak.nl
Laat een licentie maken
