Mogen we binnenkort geen toeristische kiekjes meer publiceren?

Wat moet er aan het auteursrecht veranderen?

Het doel is om het werkelijke gebruik, zoals we dat nu normaal vinden (op internet) wat meer in lijn te brengen met de wetgeving, zodat gebruik maken van auteursrechtelijke werken makkelijker wordt, maar zonder te veel schade aan te richten bij de makers.

Publiek Domein
Het Parlement stuurt onder meer aan op een ruimer publiek domein. Werken die zich in het publiek domein bevinden (waarop het auteursrecht al verlopen is), moeten zonder drempels gebruikt en hergebruikt kunnen worden. Daarnaast moeten makers/auteursrechthebbenden zelf de mogelijkheid krijgen hun werk in het publiek domein te brengen. Dat kan nu in Nederland niet. Wat wel kan is simpelweg je rechten niet handhaven. Publiek domein is bijvoorbeeld zo’n CC0 licentie.

Kleinere verschillen in auteursrecht tussen de EU lidstaten
Nu is het nog zo dat vooral de uitzonderingen per lidstaat nogal eens kunnen verschillen. Dat kan het lastig maken om over de grens zaken te doen. Terwijl we tegenwoordig toch juist zo makkelijk digitale werken kunnen verkopen of licentieren. Het Parlement wil daarom het auteursrecht meer gelijk trekken en de verschillen tussen de lidstaten verkleinen.

Fair Use
Het Parlement lijkt ook aan te sturen op een met fair use vergelijkbare uitzondering. Hierdoor zou het makkelijker moeten worden om werken zonder toestemming te gebruiken, wanneer dat geen afbreuk doet aan de normale exploitatie van dat werk.
“Calls for the adoption of an open norm introducing flexibility in the interpretation of exceptions and limitations in certain special cases that do not conflict with the normal exploitation of the work and do not unreasonably prejudice the legitimate interests of the author or rightholder;”

Hyperlinken is altijd toegestaan
Dit wisten we natuurlijk al, maar het Parlement zou het graag in wetgeving opgenomen zien worden: hyperlinken is altijd toegestaan, omdat daarmee geen nieuw publiek bereikt wordt.

Toegestaan om foto’s te maken van openbare werken
In Nederland hebben we deze uitzondering al. Van werken die zich permanent op een openbare plaats bevinden mogen we 2D afbeeldingen maken, van zoals die werken zich daar bevinden, mits die 2D afbeelding niet commercieel gebruikt wordt.

“Considers that the commercial use of photographs, video footage or other images of works which are permanently located in physical public places should always be subject to prior authorisation from the authors or any proxy acting for them”

Parodieën zijn toegestaan, ongeacht het doel
In Nederland kennen we in het auteursrecht al een parodie-exceptie. Die moet volgens het Parlement dus door de gehele EU geaccepteerd worden.

Mogen we geen toeristenfoto’s meer op Facebook plaatsen?

Enkele artikelen schreven dat we geen toeristenfoto’s meer mochten maken of dat we die in elk geval niet meer op Facebook mochten zetten.
We mogen ze dus juist wel maken. Nu hebben we daar al een uitzondering voor in de Nederlandse Auteurswet en het is dus de bedoeling om dit EU breed te gaan regelen.
Voorheen was het vaak niet toegestaan om foto’s van werken in openbare plaatsen, zoals architectuur, commercieel uit te baten. Er werden talloze ansichtkaarten van gemaakt, bijvoorbeeld. Die kaarten verkopen goed, onder meer vanwege het mooie gebouw. De foto’s zelf zijn niet altijd even geniaal. De architect zag daar echter geen cent van terug. Daarom was de regel dat er wel foto’s gemaakt mochten worden van de gebouwen, zolang er maar geen geld verdiend zou worden aan het gebouw.
Het Parlement legt uit dat die regel prima was en meestal geen obstakel vormde voor toeristen. Zij laten de foto’s printen en laten het binnen huiselijke kring zien, maar ze verdienen er nooit geld mee. Nu is die huiselijke kring echter zo huiselijk niet meer. Veel gaat via internet. Denk aan Facebook. Wellicht niet altijd met de bedoeling of het idee om de foto met de hele wereld te delen, maar ‘ongemerkt’ gebeurt dat toch. In de voorwaarden van Facebook staat immers dat zij de foto’s ook voor advertenties mogen gebruiken. Die advertenties zijn natuurlijk wel commercieel gebruik. Zo kom je als toerist opeens alsnog in de problemen met de regels die stellen dat je foto’s van architectuur niet commercieel mag gebruiken.

“A relevant example of this need for adaptation is the question of how or whether to protect works of architecture in public places. In the past, legislation aimed to guard against inappropriate commercial exploitation of architecture through mass-produced post-cards, which did not target the average holidaymaker who would have taken photos that would most likely have been shared only privately once printed. Today however, any holidaymaker may create a digital image, upload it to a social media site, and perhaps unknowingly make it available to the entire global online community.”

Facebook is het probleem

Alhoewel de door de Fransen voorgestelde regeling, waarbij er dus wel foto’s gemaakt mogen worden, maar ze niet commercieel gebruikt mogen worden, een beperking is van de huidige Nederlandse regeling, zit het probleem vooral bij Facebook. De toerist zal meestal niet de bedoeling hebben de foto’s commercieel te gebruiken of er een licentie op te geven waarmee het commercieel gebruikt mag worden. Maar Facebook eist zo’n licentie wel.

Is de professionele fotograaf de dupe van deze regeling?

Als de professionele fotograaf graag een foto maakt van een gebouw, om daar vervolgens geld mee te verdienen, lijkt het mij wel zo eerlijk om de architect daar in mee te laten delen. Zonder dat gebouw zou die foto er tenslotte ook niet geweest zijn. Net zoals een fotograaf het niet goed zou vinden als zijn/haar foto hergebruikt wordt door een foto van de foto te maken, door de foto na te tekenen of door de foto te scannen. Naar mijn mening moet het dan wel EU breed mogelijk zijn dat auteursrechtelijke werken (van welke aard dan ook) incidenteel verwerkt worden. Incidentele verwerking mag nu nog per land geregeld worden. Het is volgens de auteursrechtrichtlijn een beperking die is toegestaan, maar de EU lidstaten zijn niet verplicht om dat in te voeren.

Definitieve stem op 9 juli 2015

Waarom al die ophef? Omdat het nu nog gaat om een geamendeerd Draft Report, maar er op 9 juli gestemd gaat worden en het dan geen draft meer is. Vanaf dat moment gaat de Commissie er mee aan de slag en is er geen democratische invloed meer op het wetsvoorstel van de Commissie.
Er is echter wel meer ophef dan nodig is. Het rapport van het Parlement is slechts een aanbeveling aan de Commissie. De Commissie kan dus nog een hoop wijzigen en nuanceren. Maar het Report kan natuurlijk wel helpen om de Commissie een bepaalde kant op te bewegen.
Daarom is er onder meer een petitie die je kunt tekenen, om op die manier je stem te laten horen. Je kunt natuurlijk ook een (Nederlands) lid van het Europees Parlement aanschrijven en overtuigen om hier tegen te stemmen.

via Julia Reda – CC-BY-SA King of Hearts based on Quibik’s work

Huidige situatie ‘freedom of panorama’ in Europa
Donkergroen: freedom of panorama
Lichtgroen: freedom of panorama, enkel voor gebouwen
Geel: freedom of panorama, alleen niet-commercieel gebruik
Rood: helemaal geen freedom of panorama

Oude gebouwen

Wat er ook gebeurt, de basis van het auteursrecht verandert natuurlijk niet. Het auteursrecht op werken vervalt daarom nog steeds 70 jaar na de dood van de maker. Oude gebouwen en alle andere oude werken, mag je dus gewoon fotograferen en publiceren en je mag er ook altijd geld aan verdienen. Denk er alleen wel aan dat het gaat om wanneer de maker is overleden en dus niet hoe oud het gebouw of werk zelf is. (Tenzij een bedrijf (rechtspersoon) de maker is, dan vervalt het auteursrecht 70 jaar na het openbaar maken van het werk).

De Eiffeltoren mag je dus gerust fotograferen. ‘s-Nachts alleen niet. Dat is niet vanwege de Eiffeltoren zelf, maar vanwege de lichtshow, waar ook auteursrecht op rust. Wil je dus oude monumenten fotograferen, is er niets aan de hand en zal een eventuele nieuwe regel daar ook niets aan veranderen.

Koop het e-book Auteursrecht voor Fotografen