Auteursrecht: Werken in openbare plaatsen

Architectuur, kunstwerken, graffiti. Het zijn allemaal geduldige fotografie-objecten. Een mooie achtergrond en goed als oefenmateriaal. Op al deze werken rust echter ook auteursrecht. Het werk fotograferen is het werk verveelvoudigen. Dat mag in de basis niet zomaar. Voor werken in openbare plaatsen heeft de wet een uitzondering gemaakt. Het is echter wel een strikte uitzondering. Pas hem goed toe om te voorkomen dat je alsnog inbreuk maakt op auteursrecht, met schadevergoedingen tot gevolg.

Auteursrecht en Architectuur

Uitzondering op auteursrecht

Het auteursrecht is een exclusief recht van de maker en vervalt 70 jaar na de dood van de maker. De wet heeft een aantal uitzonderingen gemaakt op het exclusieve recht van de maker om een werk openbaar te mogen maken en te mogen verveelvoudigen. Een van die uitzonderingen gaat over werken op openbare plaatsen (artikel 18 Auteurswet). Of preciezer de volgende werken:
“teeken-, schilder-, bouw- en beeldhouwwerken, lithografieën, graveer- en andere plaatwerken en werk betrekkelijk tot de bouwkunde” indien deze werken gemaakt zijn om permanent in openbare plaatsen te worden geplaatst. Deze werken mogen afgebeeld worden ‘zoals het zich aldaar bevindt’. Deze afbeeldingen mogen vervolgens verveelvoudigd en openbaar gemaakt worden.
Nou, dat is fijn dat de wet dat zegt, maar eh, wat bedoelen ze er nu mee?

Uitzondering voor welke werken?

De uitzondering geldt niet voor alle werken. Alleen voor teken-, schilder-, bouw- en beeldhouwwerken en architectuur. Dit mag echter ruim geïnterpreteerd worden, zolang er maar aan alle andere criteria wordt voldaan. Denk bijvoorbeeld aan graffiti tags, tegelgedichten, werken van toegepaste kunst, zoals bankjes of een trap.

Openbare plaatsen

Belangrijk is om te weten of je de foto überhaupt mag maken. De eerste vraag die dan opkomt is of het werk zich in een openbare plaats bevindt. Een openbare plaats is ruimer dan de openbare weg. Het gaat als het ware om openbare toegankelijkheid en niet zo zeer van wie de grond wel of niet is.
Het begint bij de openbare weg, openbare parken en openbare gebouwen.
Musea, scholen, ontvangsthallen van bedrijven en niet-openbare beeldtuinen vallen hier expliciet niet onder. Openbare plaats is daarmee dus niet hetzelfde als ‘voor iedereen toegankelijk’. Een openbare plaats is juist een plaats die ‘men in het normale verkeer betreedt'[1]. Zeg maar, plaatsen waar je in het dagelijks leven gebruik van maakt of kunt maken, zoals straten, stations, postkantoren en winkelcentra, parken, strand en natuurgebieden. Dus ook de Erasmusbrug.
Daarbij gaat het om zaken die we vanaf de openbare weg kunnen zien en die zin onderdeel uitmaken van ons straatbeeld.
Kijk wel uit met werken die zich niet op openbare plaatsen bevinden, bijvoorbeeld achter een hek op een privé terrein, terwijl ze toch, min of meer, vanaf de openbare weg te zien zijn. Dat is namelijk een beetje een grijs gebied. Een lagere rechter heeft eens bepaald dat vakantiewoningen op een vakantiepark, die dus niet op een openbare plaats stonden, toch gefotografeerd en in reclames gebruikt mochten worden, omdat ze vanaf de openbare weg zichtbaar waren. Persoonlijk vind ik dat wat erg breed geïnterpreteerd, maar het is aan de (hogere) rechter om te bepalen hoe het zit.

Permanent

Het werk moet gemaakt zijn om permanent in een openbare plaats geplaatst te worden. Althans, een werk moet zich permanent op een openbare plaats bevinden.
Permanent kun je het beste lezen als ‘voor onbepaalde tijd’. Graffiti is tenslotte altijd gemaakt om permanent op die muur te blijven zitten, maar daar zijn andere graffiti kunstenaars het niet altijd mee eens. Zij spuiten er gewoon overeen. Toch valt graffiti onder deze uitzondering.
Wat zich echter niet permanent op een openbare plaats bevindt zijn tijdelijke buiten tentoonstellingen. Denk bijvoorbeeld aan de expositie upside down, de zandbeelden op Scheveningen of de tijdelijke kunst op het Lange Voorhout. (Je zou toch bijna denken dat ik in Den Haag woon. O, wacht…)
Deze werken bevinden zich daar niet permanent of voor onbepaalde tijd en vallen dus niet onder de uitzondering.

2D Afbeelding

Verder geldt de uitzondering alleen voor afbeeldingen. Dat wil zeggen: 2D afbeeldingen. Een maquette of een beeldhouwwerk maken mag dus niet. Wat wel mag zijn foto’s, tekeningen, schilderijen, etsen etcetera. 2D dus. Simpel, toch?

Zoals het zich aldaar bevindt

Dit is misschien wel een van de belangrijkste criteria. De 2D afbeelding, mat het permanente werk, dat zich op een openbare plaats bevindt, alleen afbeelden ‘zoals het zich aldaar bevindt’.
Dat wil ondermeer zeggen dat er context te zien moet zijn. Geen vrijgemaakte afbeelding dus, maar een afbeelding inclusief omgeving, zoals de naastgelegen gebouwen, een deel van het park waar het beeld te zien is of de snelweg waar het kunstwerk naast staat.
Om diezelfde reden zijn close-ups, gedeeltes van werk, bijzondere standpunten en het gebruik van vertekenende lenzen ook niet toegestaan. Het is dan namelijk niet meer het gehele werk of niet meer het werk zoals het zich aldaar bevindt. De uitsnede of de vertekening laat het werk er anders uitzien.
Vervolgens denk je veilig te zitten door een heel eenvoudige foto gemaakt te hebben of als basis voor je schilderij de Erasmusbrug keurig in zijn geheel, niet veterend en in het midden van je compositie geplaatst te hebben. Niets aan de hand, toch? Tot je gaat photoshoppen, kleuren aan gaat passen of er mooie zaken bij of omheen gaan schilderen of photoshoppen, die daar in werkelijkheid helemaal niet zijn. Daarmee is het al niet meer ‘zoals het zich aldaar bevindt’ en mag het dus niet. Streng hè?

Commercieel gebruik, maar geen serie

Voldoet de afbeelding aan alle bovenstaande voorwaarden? Mooi! Je mag de afbeelding nu openbaar maken en verveelvoudigen. Zelfs commercieel. Je mag er ansichtkaarten van maken of opnemen in een stadsgids. Je hoeft in dat geval geen vergoeding af te staan aan de maker van het werk dat jij verveelvoudigd en openbaar gemaakt hebt.
Je mag echter geen series van werken gebruiken. Kortom, niet een boek maken met 80 mooie gebouwen van dezelfde architect, maar wel een boek met 80 werken van 80 verschillende architecten. Wil je toch een serie van werken van eenzelfde maker maken, zorg dan dat je om toestemming vraagt. Meestal zul je dan een vergoeding moeten afstaan.

Incidentele verwerking

Als het werk niet het hoofdonderwerp is, maar min of meer ‘toevallig’ in de afbeelding terecht is gekomen, bijvoorbeeld bij een serie portretfoto’s, dan mag dat. Ook als er daardoor maar een deel van het werk in de afbeelding zichtbaar is.

Flauw

Is het flauw dat er eisen gesteld worden aan deze uitzondering? Veel fotografen hoor ik namelijk klagen, dat ze dus niet alles mogen fotografen, laat staan openbaar maken en verkopen. Ze vinden dat dit wel moet kunnen, om verschillende redenen.
Eigenlijk vind ik dat wat flauw. Want stel dat er een foto van een fotograaf gephotoshopt wordt en vervolgens openbaar gemaakt en verveelvoudigd en verkocht wordt, dan is de wereld voor veel fotografen te klein. Terwijl het echt om hetzelfde auteursrecht gaat.
Wat u niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet.

Volg de workshop Auteursrecht voor wie meer wil weten

Lees ook:
Auteursrecht: Werk
Auteursrecht: Citaat
Auteursrecht: Creative Commons

photo credit: drshroc via photopin cc

Comments

  1. duidelijk en helder.
    dank voor de uitleg is vooral een vaag geheel in de wereld van de architectuur.
    maar dit maakt e.a. duidelijk.

  2. Bedankt,,
    dit is inderdaad een heel duidelijke uitleg.

  3. Karina says:

    Redelijk helder.
    Toch begrijp ik het nog niet helemaal.
    Betekent dit dat ik de Erasmusbrug wel mag fotograferen zolang ik de foto maar niet wijzig in photoshop?
    Mag ik hem bijvoorbeeld niet omzetten naar zwart/wit?
    Hoe zit dat dan met hem hier in zwart/wit plaatsen?

    • Het moet als het ware realistisch blijven. Een strakblauwe lucht erboven, wat aanvullen met een wolkje mag, zolang het realistisch blijft. Zwart/wit is geen punt, maar de brug een bepaalde kleur geven of elementen verwijderen of toevoegen wel.

  4. Ferdinand says:

    Hi Charlotte,

    Allereerst dank voor je artikel!

    Voor mij blijven er teveel tegenstrijdigheden bestaan. Ten eerste, alles wat we gebruiken is ontworpen. De pen waarmee je schrijft, het toetsenbord waarmee ik dit tik, de weg waarop je loopt, de stenen in die weg, zelfs het asvalt. daar zit dus allemaal auteursrecht op. Als al die auteursrechten zo behandeld worden als het auteursrecht van de architect, dan kan je dus buiten de natuur niks meer fotograferen. Strikt volgens de regels genomen.
    Voor mij ligt het onderscheid bij openbaar. De term tijdelijk wordt alweer discutabel omdat de fiets of een auto zich maar tijdelijk op de openbare weg bevinden en dus niet gefotografeerd mogen worden volgens de regel. (voor commercieel gebruik) Alhoewel ik volledig begrijp dat de beeldententoonstelling op de lange voorhout beschermd wordt.
    Het stuk zoals het zich daar bevind is voor mij onbegrijpelijk als regelgeving. Neem de erasmusbrug. Die staat dus in de openbare ruimte, maar daar mag je geen deel van fotograferen. Terwijl als ik op die brug sta ik ook maar een deel zie. Ik heb ook niet de keus om de brug niet te zien, want het ding is zo groot dat je er niet omheen kunt en het is daar permanent. Hier ligt het grote verschil met foto’s en bijvoorbeeld schilderijen. Die brug of een hoog kantoorgebouw in de stad zijn daar permanent en je bent gedwongen om er tegenaan te kijken of je het nu mooi vindt of niet. Ook belemmert de brug mijn zicht op dat deel van de rivier(rivier kan ook het onderwerp zijn) en het is lastig om de rivier te fotograferen zonder dat de brug erop komt Dit geld niet voor een foto omdat die zich niet permanent in de openbare ruimte bevindt.Ik vind het inderdaad heel raar dat als een gebouw zich, zonder dat ik daar iets over te zeggen heb, permanent in mijn zicht geplaatst wordt, ik dat niet mag fotograferen zoals ik wil.
    Stel dat ik permanent een foto in de stad zou ophangen met een afmeting van 100 meter hoog bij 50 meter, dan is het toch logisch dat mensen daarmee gaan spelen. Wil je dat niet dan moet je het niet permanent in de openbare ruimte plaatsen.
    Stel je voor dat je door een smalle straat in New York loopt, met aan beide zijdes hoge kantoorgebouwen. Je wilt een foto van de straat maken incl de gebouwen aan die straat. Probeer die kantoorgebouwen er maar in zijn geheel, zonder vertekening op te krijgen.
    Een lang verhaal kort, ik heb moeite met de argumenten die gebruikt worden. Een brug is bedoeld om droog de rivier over te steken, een kantoorgebouw om werkende mensen onder te brengen. Dat beide er ook leuk uit kunnen zien, brengt het nog niet in dezelfde categorie als een foto. Een foto is alleen bedoeld om er naar te kijken. De brug en de foto zijn dus totaal verschillend en die kun je niet via auteursrecht op deze manier gelijk stellen.

    gr ferdinand

  5. Hoi Charlotte,

    Dank je wel voor deze duidelijke uitleg, ik geloof dat ik het allemaal redelijk snap al ga ik deze post wel even in mijn bladwijzers opslaan, altijd handig om even terug te lezen als ik twijfel over een foto 🙂

    Gr. Yvon

  6. Heel erg bedankt voor je artikel, het maakt veel duidelijk.
    Veel fotografen weten hier helemaal niets van, ik tot voor kort ook niet, het is fijn als iemand je attent maakt op bepaalde zaken rondom wat wel en niet mag.
    Ik vrees dat architecten en architectenbureaus nu zullen worden overstelpt met mailtjes 😉 Maar beter zo toch?

    Aline

  7. Thomas van Galen says:

    Hoi Charlotte,

    Ten eerste allemaal vrij duidelijk allemaal.
    Maar ik heb een vraag over mijn eigen foto’s.
    Ik weet dat ze in Amerika de DMCA hebben (http://nl.wikipedia.org/wiki/Digital_Millennium_Copyright_Act)
    En zij hebben ook dat je foto’s bij het copyright bureau kan registeren.
    Hebben wij ook zoiets in Nederland/Europa?

    Groetjes,
    Thomas

    • Hi Thomas,
      We hebben in de EU/Nederland geen DMCA. We hebben ook geen registratiebureau. In de VS is dat eigenlijk ook een soort lijkje uit de tijd dat registratie daar nog verplicht was om auteursrecht te kunnen claimen.
      Wat we wel hebben is de datumstempel van het BBIE – het iDepot. Je kunt documenten (digitaal) bij hen inleveren tegen een geringe prijs. Zij zetten op dat document een officiële datum. Dat zegt niets over het auteursrecht zelf, maar wel over wanneer jij het geregistreerd hebt. Daarmee kun je bewijzen dat in elk geval op die datum het werk al bestond. Om kosten te besparen kun je werken verzamelen in 1 document en bijvoorbeeld elke maand of elk kwartaal zo’n datum laten vastleggen. Het geeft geen garanties, maar voorkomt het grootste deel van de discussie over wie er eerst was.

  8. Dank voor het artikel. Wat ik me nu wel afvraag: gelden deze regels ook voor schilderijen of tekeningen? Of voor foto’s die zodanig zijn bewerkt dat ze niet meer als foto herkenbaar zijn?

    • Als foto’s of schilderijen op openbare plaatsen ‘hangen’, zoals bijvoorbeeld de beschilderde elektriciteitshuisjes in Den Haag, mag je die alleen maar fotograferen of natekenen of bewerken, zoals het zich daar bevindt. Daar gelden de regels dus ook voor.
      Voor alle andere foto’s, schilderijen en afbeeldingen die niet in openbare plaatsen hangen, geldt de standaard regel dat je ze niet zonder toestemming mag openbaar maken of verveelvoudigen. Dus ook niet natekenen, naschilderen, bewerken etc. Het gaat er in die zin niet om of de foto nog als foto herkenbaar is, maar of, zoals we dat zeggen, ‘de auteursrechtelijke trekken’ nog herkenbaar zijn, zoals de compositie. Misschien helpt de blogpost over de inbreuk op de foto van Koos Breukel je ook wat op weg.

      • Oeps…volgens mij heb ik de vraag niet duidelijk genoeg gesteld… Ik bedoelde niet op foto’s van schilderijen, maar tekeningen en schilderijen van gebouwen. En op tekeningen/schilderijen gelijkende bewerkingen van foto’s van die gebouwen..

        • Ah, op die fiets, dan had ik je inderdaad verkeerd begrepen.
          In dat geval heb je met twee zaken te maken:
          – Het gebouw moet nog steeds afgebeeld worden ‘zoals het zich daar bevindt’ Dat mag ook een (digitale) tekening of schilderij zijn. (dat die op basis van een foto gemaakt is, maakt voor deze uitzondering voor werken in openbare plaatsen niet uit)
          – Als je de foto niet zelf gemaakt hebt, mag je deze eigenlijk niet als basis gebruiken. Het wijzigen van het werk, is namelijk het werk verveelvoudigen. Dat zou alleen voor eigen gebruik mogen (thuiskopie), zolang je het niet openbaar maakt. De vraag is natuurlijk of de ‘auteursrechtelijke trekken’ van de basisfoto nog wel te herkennen zijn, wanneer deze zodanig bewerkt is dat het niet meer als een bepaalde foto te herkennen is. Wellicht is er dan geen sprake meer van inbreuk op de foto.
          Let vooral op dat het auteursrecht met betrekking tot het gebouw op een openbare plaats weer een andere is dan die van de fotograaf van de foto.

  9. Frans Blok says:

    Ik gebruik alleen eigen foto’s. En ik toon het gebouw zoals het er staat; ik maak het niet hoger of lager en ik geef het geen andere kleur, hoewel een schilderij natuurlijk altijd meer een interpretatie is dan een foto.

    Ik toon wel meestal een gedeelte of detail vaneen gebouw. Sommige gebouwen zijn trouwens zo groot dat dat haast niet anders kan.

    Verder gaat het vaak om gebouwen waarvan de architect nog leeft, of minder dan 70 jaar geleden overleden is. In Rotterdam, mijn woonplaats en belangrijke inspiratiebron, geldt dat waarschijnlijk voor erg veel gebouwen.

    Voor de duidelijkheid: het gaat om dit soort werk:
    http://www.3develop.nl/img/calypso1.jpg

    • Een gedeelte van een gebouw is helaas niet wat er bedoeld wordt met ‘zoals het zich daar bevindt’. Net zoals een kleine uitsnede van een foto of schilderij ook als verminking van dat werk wordt gezien.

      • Frans Blok says:

        Maar dan is de wereld toch vol met verminkingen van het auteursrecht? Ik zie voortdurend overal foto’s of tekeningen van gebouwen en meestal van een gedeelte van dat gebouw.

        • Tenzij er sprake is van toestemming. Maar inderdaad, de wereld en het internet staan bol van de auteursrechtschendingen. Handhaven is duur en niet altijd de beste oplossing, dus blijft het doorgaan.

          • Frans Blok says:

            Okee, dank je. Ik ga mijn best doen geen auteursrechten te schenden en waar mogelijk om toestemming vragen. En dan maar hopen dat ik die ook krijg.

  10. R. Kleijn says:

    Mooi verhaal.
    Ik heb nog wel wat vragen/opmerkingen.

    1) Geen vertekenende lenzen: Hoe moet men weten welke lenzen hier worden bedoeld? Ik merk dat mensen die actief fotografie bedrijven hier vaak al niet uitkomen, laat staan mensen die niet met fotografie bezig zijn.
    Is het niet zo dat er een bord staat als er niet gefotografeerd mag worden? Zou het dan ook niet handig zijn een bord te plaatsen als er regels zijn die veel mensen niet kennen?
    Tenslotte: Stel dat je toestemming zou willen vragen, hoe weet je dan welke maker bij welk object hoort?

    2) 2D: Hoe zit het met 3D foto/video camera? Deze registreert in feite 2D beelden.

    • Met niet vertekenend bedoel ik simpelweg dat het werk, het kunstwerk of een gebouw meestal, er door de vertekening niet anders uit mag zien dan als je er met het blote oog naar zou kijken. Niet langer of breder. Dat wil dus niet zeggen dat elke groothoeklens fout is of je altijd een tilt-shift moet gebruiken, maar wel dat een fish-eye in veel gevallen niet door de beugel kan.

      En bordjes, tsja, waar zou je die dan neerzetten? Dat moet voor iedereen vanaf elke plaats zichtbaar zijn, zou ik dan zeggen. Je hoeft tenslotte het centraal station van Rotterdam nooit bezocht te hebben om het te fotograferen. Hoe kun je dan het bordje gelezen hebben? Lijkt me dus niet zo’n efficiënte oplossing. Bovendien staan die bordjes dan vaak in de weg, wordt de foto niet mooier op. Zo’n bord staat er dus meestal niet. In elk geval mag je op het al dan niet aanwezig zijn van zo’n bord niet afgaan.

      Of je ergens binnen al dan niet mag fotograferen, wordt soms wel aangegeven met een bordje of een sticker. Maar dat heeft met huisregels te maken.

      Hoe je weet welke maker je moet benaderen: Google is your best friend. Soms is de eigenaar van het werk wel makkelijk te achterhalen en weten zij wie de maker is. Van grote en belangrijke werken wordt vaak ook wel wat geschreven op sites, die je kunt vinden met Google. Als iets vermoedelijk van een gemeente is, doe dan daar navraag.

  11. ten eerste bedankt voor het duidelijke onderwerp toch heb ik nog een vraag,
    hoe zit het met een foto waarop meerdere gebouwen aanwezig zijn waar het bijvoorbeeld gaat om een skyline of een plein of uitzicht van bijvoorbeeld Scheveningen er staan dan zoveel gebouwen op de foto moet elk gebouw dan aan de regels voldoen en de architect van alle gebouwen 70jaar overleden zijn en elk gebouw helemaal op de foto staan mag een gebouw bijvoorbeeld ook niet wegvallen achter een ander gebouw door de hoek waarin hij is gefotografeerd?

    • Je kunt een Skyline natuurlijk ook fotograferen ‘zoals het zich daar bevindt’. Daarbij zullen er vast gebouwen maar half op de foto komen te staan, daar ontkom je niet aan, omdat een foto nu eenmaal niet oneindig is. Maar als je een skyline wil manipuleren, zul je ook daarvoor toestemming van de architecten voor nodig hebben.

  12. Het blijft voor mij een kat en muisspel. Als je echt aan alle regels wil voldoen dan wordt je als fotograaf al een heel eind beperkt in je mogelijkheden. Een fotoshoot met model kan dus niet zomaar in close-up voor of aan een deel van een leuk gebouw, brug,… . Net dan zou je zeggen dat je niet aan vermenigvuldiging doet.
    Los daarvan zou men ook de meerwaarde eens moeten inschatten van die foto’s waar bouwwerken al dan niet gedeeltelijk op staan. Onrechtstreeks is dit toch promotie?
    Ben zelf amateur fotograaf wonend in België en had enkele jaren geleden foto’s gemaakt van het Atomium te Brussel. In de fotoclub waar ik aangesloten ben liet men verstaan dat deze beelden niet konden gebruikt worden voor bv. het jaarlijkse fotosalon. Inderdaad… de architect is nog geen 70 jaar overleden.
    Toen ik navraag deed bij SABAM, de Belgische dienst voor auteursrechten, liet men mij verstaan dat presentatie van deze foto’s wel kon als ik de normale vergoeding voor auteursrechten betaalde. Om een idee te geven, ik wou op een fotosalon wat slechts een weekend plaats zou hebben 3 foto’s presenteren van 50 x 75 cm. De vergoeding hiervoor was normaal 120€ per foto.Met een korting die ik zou krijgen kwam het nog op 90€ per foto en bovendien zou ik op de foto ook heel duidelijk de vermelding moeten plaatsen “Copyrightv.z.w. Atomium”. Al bij al veel geld, en ik betwijfel daarbij of er überhaupt iets daarvan zou doorgestort worden naar de wettelijke erfgenamen van de architect. De vermelding die ik moest toevoegen was voor mij helemaal vreemd daar ik vind dat op dat moment mijn rechten als fotograaf werden geschaad.
    Ergens ben ik van mening dat zeker voor architecturale werken de architect is betaald voor zijn werk. Zeker als het werk dan op vrij toegankelijke plaatsen staat zou er geen beperking mogen bestaan om het op de gevoelige plaat vast te leggen.
    Het kan echt gek. Die zelfde mensen van SABAM lieten dus ook verstaan dat er een pak meer gebouwen zijn waar je niet zomaar een foto van mag maken om later te delen op welke wijze dan ook. De Chinese muur bv. En wat dacht je van de Eiffeltoren? Die mag je dan wel vrij fotograferen, maar opgepast niet als de avondverlichting is ingeschakeld. Ja hoor… die zou ook auteursrechtelijk beschermd zijn.
    Hoe goed we ook mogen opletten, ik vrees dat we zonder het te beseffen meermaals in de fout gaan.

    • Nou ja, fotograferen met een model bij een gebouw, zou er nog voor kunnen zorgen dat er sprake is van incidentele verwerking, afhankelijk van hoe je fotografeert.

      En als je het hebt over promotie van het gebouw, mag ik analoog daaraan dan begrijpen dat het prima is dat mensen jouw foto’s gebruiken (zonder naamsvermelding), omdat het tenslotte promotie is voor jouw fotografie?
      Zo zou ik ook graag een analogie maken met het ‘betaald voor zijn werk’. Als een fotograaf al een keer betaald heeft gekregen voor zijn werk of vrij werk heeft gemaakt maar dit op internet plaats of in een galerie tentoonstelt, zou het, analoog aan jouw redenering over de architect, dus gratis gebruikt mogen worden. Geen vergoeding en geen naamsvermelding.

      Wanneer je een foto maakt van een gebouw, blijft er op dat gebouw auteursrecht rusten en zou je dus de naam van de architect moeten noemen. Dat doet niets af aan jouw auteursrecht op de foto an sich. Je had er dus óók een bordje bij mogen plaatsen dat jij de auteursrechthebbende van de foto bent.

      • Ik blijf het toch een beetje moeilijk hebben als men spreek over auteursrecht van een bouwwerk. De architect is betaald voor zijn opdracht, en als het gaat om een brug, station, museum, stadszicht, enz… Het is bijna altijd ook betaald met het geld van de belastingbetaler en daardoor wordt dit toch een beetje gemeengoed. Heel dikwijls is ook goed geweten wie de architect is (of was) en is expliciete naamsvermelding niet nodig.
        Wanneer het gaat om foto’s die gemaakt worden door de grote groep van amateurfotografen dan is er bijna nooit sprake van vergoedingen. Men is bv. in een club en maakt de opnames puur om op techniek en compositie besproken te worden. Enkele van de foto’s komen mogelijks op een tentoonstelling. Vandaar mijn opmerking in de zin van promotie.
        Wanneer ik als amateur fotograaf foto’s op mijn website plaats mogen ze daar bekeken worden maar niet vermenigvuldigt in welke zin ook zonder de voorafgaande toelating van de maker. Wanneer iemand geïnteresseerd is om een bepaalde foto of reeks te gebruiken of te kopen, dan worden hierover afspraken gemaakt.

        • We begrijpen je standpunt Patrick. Maar je kan het ook van de andere kant bekijken. Stel nu dat jij als fotograaf een foto zou maken, waarvoor je een vergoeding ontvangt. Nadien merk je echter dat deze foto van jouw hand her en der gebruikt wordt voor commerciële doeleinden, deze foto misschien gelinkt wordt aan een merk of idee waar jij helemaal niet achter staat, en er mede dankzij jouw foto winsten worden gemaakt, waarvoor jij helemaal niet vergoed wordt voor jouw aandeel hierin. Om dit tegen te gaan en zulke situaties te vermijden bestaat er dus iets als het auteursrecht. Het is om die reden dat bijvoorbeeld het Atomium auteursrechtelijk beschermd werd. We kunnen je bovendien verzekeren dat de vergoedingen voor het gebruik van de afbeelding van het Atomium, uitgekeerd worden aan de rechthebbenden die door André Waterkeyn werden aangesteld. Heb je hierover toch nog vragen, neem dan gerust contact op met onze Customer Service via contact@sabam.be of +32 2 286 82 11. Onze medewerkers helpen je graag verder.

  13. Hoe ligt deze wetgeving in combinatie met het maken van een origineel werk of afgeleiden?
    Ik wil bijvoorbeeld aan een serie schilderijen beginnen die bepaalde gebieden, pleinen en gebouwen uit mijn stad als backdrop hebben. Deze worden dus afgebeeld zoals ze zijn. Maar daarnaast beeld ik in hetzelfde schilderij monsters af die stukken gebouw opeten, in vuur zetten en zo verder.
    Dat mag dus niet volgens deze wetgeving zonder toestemming van de architect(en).
    Maar heb ik dan zelf niet een origineel werk vervaardigd afgeleid/gepersifleerd van een origineel?
    Voorbeeld: een octopus van 200 meter groot buigt de eurasmusbrug doormidden. Eurasmusbrug uiteraard zelf vanaf openbare plek gefotografeerd, daarna geschilderd naar aanleiding van eigen foto.

    • Het vervelende is dat je dan inderdaad een nieuw werk maakt en daarmee tegelijkertijd nog inbreuk maakt.
      Met die monsters zou je het inderdaad nog kunnen zien als een parodie, waardoor je gebruik maakt van een uitzondering.

  14. Bedankt voor de uitleg! Zoals ik het lees is het dus ook toegestaan om een privé gebouw, bijvoorbeeld een hotel, na te schilderen zoals deze vanaf een openbare plek (een winkelstraat bijvoorbeeld) te zien is (eigen gemaakte foto). Dit schilderij mag je vervolgens gaan exposeren en eventueel zelfs verkopen, zonder dat de architect van het hotel of de hoteleigenaar hier iets tegen kan doen? Heb ik het zo goed geïnterpreteerd of geldt de regel alleen voor openbare gebouwen/kunstwerken, zoals inderdaad de Erasmusbrug?

    Alvast vriendelijk bedank.t

  15. Beste Charlotte,

    Ik projecteer teksten en mijn logo op gebouwen. Hier maak ik foto’s en video’s van. Mag ik deze verspreiden en verkopen?

    Hartelijke groet,

    Lumen van Stralen

    • Dat vind ik wel een goede vraag en daar zou nog wel eens een boompje over opgezet kunnen worden. Op het moment dat je het fotografeert, doe je dat ‘zoals het zich daar bevind’. Strikt genomen zou dat dus moeten mogen. Maar aangezien je van te voren de wijze waarop het gebouw zich daar bevindt, manipuleert, zou het ook een onrechtmatige verveelvoudiging kunnen zijn. Het kan immers een verminking van het werk betekenen. Dat zou dus al zou kunnen zijn door het verlichten zelf.

      • Dag Charlotte,

        Dank je wel voor je snelle reactie. Misschien kan ik om nog één reactie vragen, want ik ben nu wel nieuwsgierig naar dat boompje: betekent dit dat het juridisch gezien een grijs gebied is? Of betekent het dat de grijs-tint afhangt van de architect?

        • Nee, hangt niet af van de architect. Tenzij je het slechts wil bekijken als risico. Dan hangt het er überhaupt vanaf of de architect er wat tegen wil doen of niet. Kijk, op zich fotografeer je natuurlijk het pand zoals het zich daar bevindt. Maar die projectie zelf kan wel een inbreuk zijn op het auteursrecht van de architect. Je zou daardoor kunnen stellen dat het fotograferen van die inbreuk, dus ook zorgt voor een inbreuk. Vooral omdat je zelf ook die projectie verzorgt.

  16. Beste Charlotte,

    Dank voor je heldere uitleg. Ik heb nog één vraag waar ik niet goed het antwoord op weet. Ik wil voor mijn kledinglijn een deel van glas in lood (Amsterdamse school) als stof maken en daar dan weer kleren van. Hoe zit het dan met copyright?

    Hartelijke groet,
    Nina

  17. Beste Charlotte,

    Ik ben moderator op een site waar ze foto’s beoordelen, nu is er iemand die een foto van een Rembrandt uit het Rijksmuseum geplaatst heeft, en daar heeft hij 1 van de heren op het schilderij d.m.v. photoshop een selfie stick in de hand gegeven met daar in een mobiele telefoon.

    Is dat wettelijk toegestaan?

    Hier is een link naar de betreffende foto:
    [link]
    B.v.d.

    Hartelijke groet,

    Hannes.

  18. Beste Charlotte,

    Ik heb begrepen dat er een wijziging in in de Auteurswet 1912 is geweest, en dat onder bepaalde voorwaarden het kunstwerk (of gebouw) nu hoofdonderwerp van een foto mag zijn. Als ik het goed heb dan moet het kunstwerk:

    – permanent in een openbare plaats geplaats zijn of aan een openbare weg
    – volledig zichtbaar zijn: afbeelding van het werk moet zijn zoals het werk zich daar bevindt (dus geen uitsneden, close-ups, of details) waardoor de omgeving niet te zien is

    Is dit juist?

    Alvast bedankt!

    Met vriendelijke groet,
    Stewart

  19. Bedankt voor deze uitleg, maar ik heb nog wel een paar vraagjes.

    Als ik een foto heb gemaakt van een gedeelte van een modern gebouw zonder toestemming mag ik deze foto dan wel op mijn website weergeven?

    En hoe zit het met het verkopen van “editorial” stock fotografie? Mag dit wel als het hoofdonderwerp een gedeelte van het gebouw is?

    En als het een abstracte foto van een gebouw is, dus het gebouw is niet herkenbaar, mag deze dan wel commercieel worden verkocht?

    • Een gedeelte van een gebouw is in de basis niet ‘zoals het zich daar bevindt’. Editorial of niet, doet er niet toe. Als het gebouw echt niet herkenbaar is, dan is er niets aan de hand, maar vaak zal een gebouw wel herkenbaar zijn en heb je de auteursrechtelijk kenmerkende trekken overgenomen, waardoor het abstract fotograferen juist niet meer zorgt voor een foto van een gebouw ‘zoals het zich daar bevindt’, waardoor de abstracte foto juist zorgt voor een inbreuk.

  20. Beste Charlotte,

    Wellicht heb ik er overheen gelezen, maar hoe zit het met auto’s, reclameborden etc. in het straatbeeld? Mag ik bijvoorbeeld een foto van een Fiat 500 verwerken in een collage over Italië? En welke wetgeving is dan van toepassing? De Nederlandse, omdat ik het werk in Nederland maak. Of de Italiaanse, omdat Fiat een Italiaans merk is?

    Groeten,

    Jill

Speak Your Mind

*