Auteursrecht en Instagram, gaat dat wel samen?

Je krijgt auteursrecht door een werk te maken dat origineel genoeg is. Het mag niet té eenvoudig zijn. Ook op instagramfoto’s kun je dus auteursrecht hebben. Maar Instagram is tegenwoordig niet meer een medium waar je alleen zelf geschoten beeld plaatst. We ‘lenen’ veel van andere accounts en plaatsen werk dat we ergens anders gevonden hebben. Vervolgens gebruiken we weer plaatjes van anderen in onze blogposts. Mag dat eigenlijk allemaal wel?

Auteursrecht op Instagram Content

De voorwaarden van Instagram

De voorwaarden van Instagram schrijven voor dat je het auteursrecht moet hebben op de content die je plaatst of dat je beschikt over een geschikte licentie of toestemming om die content op Instagram te plaatsen. Uiteraard geef je bij het plaatsen een aantal rechten aan Instagram om jouw beeld te gebruiken, maar je draagt nooit het auteursrecht over aan Instagram. Via de voorwaarden lever je ook geen licentie aan andere gebruikers. Dat je een foto op Instagram plaatst, geeft een ander dus nog niet het recht die foto te gebruiken. Sterker nog, Instagram biedt de mogelijkheid om inbreuken op auteursrecht bij ze te melden. Dat begint met veel uitleg en een FAQ. Daar geven ze nog eens duidelijk aan dat je niet zomaar werk van een ander mag gebruiken.

‘Maar iedereen doet het’

Ik gaf een paar maanden terug een gastcollege aan de Hogeschool Leiden. Over ondernemen. Natuurlijk komen auteursrecht en marketing dan ook aan bod. Beeld is belangrijk, vooral wanneer je producten wil verkopen. Ik dus uitleggen dat je zelf beeld kunt maken, dat er goede bronnen zijn waar je legaal en gratis beeld vandaan kunt halen, maar dat je natuurlijk ook gewoon om toestemming kunt vragen. Dat gewoon maar beeld van Google of social media kanalen gebruiken niet mag. Ik vertelde ze dat ik ook wel begrijp dat ze denken dat het veel tijd kost, maar dat het meestal wel meevalt. Dat je gewoon op Twitter, Facebook en Instagram even om toestemming kunt vragen. Dat ze het meestal juist leuk vinden en je heel snel akkoord krijgt. Dat ze met een beetje geluk jouw product of bedrijf nog gaan promoten ook, omdat jij hun foto hebt gebruikt. Volgens de studenten was dat allemaal geen oplossing. Bovendien gebruikte een van die studenten vooral foto’s van een bepaald instagramaccount. Heel veel andere mensen deden dat ook. Dan hoeven ze toch niet om toestemming te vragen? Nou ja, wel dus. Dat anderen het doen en dat de persoon of het bedrijf achter het account er weinig tegen doet, maakt dat niet anders. Bovendien: wat zou het bezwaar zijn van toestemming vragen, als je toch al denkt dat ze akkoord gaan? Wees dan ook zo vriendelijk om hun naam erbij te vermelden. Toen kwam de aap uit de mouw: het was helemaal niet de bedoeling dat het andere account genoemd werd. Ze wilden puur ten behoeve van hun eigen product en bedrijf de foto’s van een ander gebruiken. Zonder toestemming en zonder credits, want dat zou afbreuk doen aan hun eigen merk…

En al die apps dan?

Regrammen is heel makkelijk. Screenshot maken en de foto opnieuw uploaden, er een regram-app voor gebruiken en wat al niet meer. Als het zo makkelijk is om werk van een ander te gebruiken, waarom zou het dan niet mogen? Zijn al die apps eigenlijk illegaal?
Dat het kan, betekent nog niet dat het mag. Ik kan door rood rijden, maar het mag niet. Je kunt iets uit een winkel jatten, maar het mag niet. Je kunt regrammen zonder toestemming, maar het mag niet. Die apps zelf zijn het probleem niet. Heel handig juist, als je toestemming hebt gekregen en vervolgens op een fijne manier wil regrammen. Meestal geeft de app ook de mogelijkheid om de naamsvermelding en/of het onderschrift erbij te plaatsen. Met toestemming is er dus niets mis met die app. Zouden we het maken van screenshots anders ook moeten verbieden, alleen maar omdat de mogelijkheid bestaat er misbruik van te maken? Nee, precies. Laat die apps lekker bestaan, maar maak er alleen gebruik van wanneer je toestemming hebt om de foto’s te hergebruiken.

Mag publiceren op mijn blog wel?

Publiceren op je blog zou kunnen door te embedden. Dat is geen inbreuk op auteursrecht en je gebruikt in dit geval gewoon hosting van Instagram. Wil je de foto’s downloaden en weer uploaden, dan heb je eerst toestemming nodig. Dat is namelijk, zonder toestemming, wel een inbreuk op auteursrecht. Het is een verveelvoudiging (je maakt met het downloaden een extra ‘exemplaar’ en bij het uploaden weer) en het is een openbaarmaking (het staat niet meer alleen op de servers van Instagram, maar opeens ook op die van jezelf).
De enige uitzondering is wanneer je het als citaat kunt gebruiken. De afbeelding moet dan nodig/functioneel zijn voor je blogpost én naamsvermelding is verplicht.

Mag ik foto’s van anderen wel printen?

Veel apps maken het mogelijk om foto’s van verschillende accounts te laten printen als foto’s of in boekjes. Het printen van andermans werk is een verveelvoudiging en mag dus eigenlijk niet zonder toestemming. Eventueel zou je nog kunnen beargumenteren dat het een privékopie is. Je mag dan ‘voor eigen oefening, studie of gebruik’ wel een enkel exemplaar laten maken. Je mag die exemplaren alleen niet meer aan een ander geven. Een fotoboekje laten maken met foto’s van anderen en deze weer aan iemand cadeau doen, mag dus eigenlijk niet.

“Ja maar, het is gratis promotie” en andere auteursrecht smoesjes

Gratis promotie of nóg iemand die een foto gebruikt, terwijl de foto ook verkocht had kunnen worden? Ofwel: gratis promotie of inkomstenderving? “Beste bakker, een halfje volkoren alstublieft. Hoeveel? Een euro? Ik heb wel nog twee gratis promoties voor je, kan ik daar ook mee betalen?” #tegendebakker.
Hebben we het nog niet gehad over gratis promotie door een gesloten account of door een persoon of bedrijf waar je helemaal niet mee geassocieerd wil worden. Gratis promotie is geen betaalmiddel. Het is een auteursrecht smoesje.

Auteursrecht op een hashtag

Wil je een hashtag voor je eigen bedrijf of instagramaccount claimen? Zo makkelijk gaat dat nog niet. Je hebt niet snel een auteursrecht op een hashtag.
Heb je een merk, als in een merk dat je ook als zodanig hebt ingeschreven bij het merkenbureau, dan mag een ander, conform het merkenrecht, niet zomaar met jouw merk als hashtag aan de haal gaan. Maar hem volledig claimen kan helaas niet. Mensen mogen immers over jouw merk schrijven, toch?
Misleiden met een hashtag mag niet, dat zou dus een manier kunnen zijn om iemand toch te verbieden jouw hashtag te gebruiken.

Lees over hashtags op Instagram meer in de blogpost over hashtags die ik schreef na mijn presentatie tijdens het ‘Instagram voor Bedrijven’ event van Frankwatching.

Ik sta zelf op die foto!

Nog een auteursrecht smoesje. Ook als het een portret van jou is, mag je het niet zomaar delen. De maker heeft tenslotte nog steeds het auteursrecht op de foto. Het minste wat je kunt doen is er naamsvermelding bij plaatsen. Maar eigenlijk heb je gewoon toestemming nodig. Dus hop, stuur even een whatsappje naar de fotograaf en vraag of je de foto, met naamsvermelding natuurlijk, mag delen op Instagram.

Auteursrecht op Instagram foto’s

Kortom:

  • Werk van een ander op Instagram plaatsen is een inbreuk op auteursrecht. Vraag altijd eerst om toestemming!
  • Jouw werk op Instagram zal vaak door auteursrecht beschermd zijn. Een ander mag daar niet zomaar mee aan de haal gaan.
  • Werk van een ander dat op Instagram staat gebruiken? Vraag eerst om toestemming of maak gebruik van een uitzondering, zoals het citaatrecht.

 28,25 excl. BTW

Koop: Wetboek voor Bloggers


Comments

  1. Gek vraagje. Als ik Regram dan tag ik degene waarvan de foto is. Die krijgt dan de melding dat ik heb geregrammed. Dat is feitelijk natuurlijk ook niet oké. Maar diegene ziet het dan tenminste. Valt dat dan onder een smoes?

  2. Wesley says:

    Hoi Charlotte,
    Inmiddels instagram zo ontzettend groot, en zijn er zo ontzettend veel blogs… Hoe kom ik erachter of een van mijn foto’s is hergebruikt op een ander (misschien zelfs gesloten) account of op een blog?

  3. Zou ik wel een account mogen starten waarop ik foto’s post van andere accounts, maar dat ik dat account wel tag in die posts?

  4. F van Leiden says:

    Ik plaats vaak foto’s van Tumblr op Instagram altijd met vermelding van de naam van de bron maar dat mag dus eigenlijk ook niet ?
    Foto’s van Tumblr zijn vaak heel mooi en van goede kwaliteit.

    • Op Tumblr kun je inderdaad vaak mooi werk vinden, maar het van Tumblr afhalen mag niet zomaar. Daar heb je echt toestemming voor nodig. Bij rebloggen op Tumblr zelf blijft de link naar de maker bestaan en in de voorwaarden van Tumblr staat ook expliciet dat dit mag, maar downloaden of een screenshot maken en het vervolgens op Instagram publiceren mag niet. Vraag gewoon even om toestemming. Dat gaat meestal heel erg snel en je zult waarschijnlijk vaker wel dan geen toestemming krijgen. Wel altijd met vermelding naar het oorspronkelijke werk natuurlijk.

      • F van Leiden says:

        Bedankt Charlotte,
        Ik vraag nu altijd om toestemming maar ontvang in de meeste gevallen helaas geen antwoord.
        Heb besloten om de foto ondanks bronvermelding te verwijderen of niet te plaatsen.

  5. Patrizia says:

    Beste Charlotte,

    Een relatie van mij heeft voor een BN’er een instagram account gestart met toestemming van die BN’er. Ze heeft een tijdje foto’s geplaatst die de betreffende BN’er dan naar haar app’te. Nu heeft het management aangegeven zelf die account te willen beheren en zij willen het wachtwoord etc. Maar van wie is nu die account? Vriendelijke groet, Patrizia

    • Het account zal waarschijnlijk van diegene zijn die het heeft aangemaakt. We kunnen dit alleen niet met zekerheid zeggen omdat dit van verschillende zaken afhangt, zoals de naam van het account en de afspraken die zijn gemaakt tussen de relatie en de BN’er.

  6. Hoe zit het met bedrijven die af en toe een foto van een celeb plaatsen op Instagram? Kun je daar problemen mee krijgen? 🙂

  7. Sharis says:

    Als je de toestemming hebt gekregen om foto’s te gebruiken in je artikels, interviews, website etc. , mag je ze dan ook op instagram zetten en moet er dan een naamsvermelding bij?

    • Als je specifiek toestemming hebt gekregen voor bijvoorbeeld publicatie bij een interview, dan mag je er niet zomaar vanuit gaan dat die toestemming ook geldt voor andere kanalen zoals Instagram. Je zult inderdaad ook een naamsvermelding moeten doen, tenzij je natuurlijk toestemming hebt om de foto zonder naam van de maker te publiceren.

Speak Your Mind

*