Maakt jouw carnavalskostuum inbreuk op auteursrecht?
In de VS zijn enkele personen opgepakt voor zogenaamd ‘cosplay’. Althans, dat konden we in een aantal artikelen lezen. Kostuums zouden inbreuk maken op auteursrecht en dat zou ervoor gezorgd hebben dat er een aantal personen in deze kostuums werden opgepakt door de politie. Zou dat ook in Nederland kunnen gebeuren?
Wat is er aan de hand in de VS?
In de VS is cosplay (nog) niet verboden. Er gingen wat geruchten dat het in vijf staten verboden zou worden en dat er een zaak aanhangig was gemaakt bij Supreme Court. Het geschil dat aan Supreme Court wordt voorgelegd gaat echter over cheerleader kostuums en dus niet over andere kostuums, laat staan over kostuums in het algemeen. Maar goed, de ophef is een leuke aanleiding voor een blogpost, zeker met carnaval in het vooruitzicht.
LawStories in je mailbox?
Kunnen kostuums inbreuk maken op auteursrecht
Cosplayers zijn mensen die zich graag verkleden als een bepaald karakter uit een film, tekenfilm of strip. Zij maken vaak (grotendeels) hun eigen kostuums. Dat hoort een beetje bij de hobby. Maar er zijn natuurlijk ook genoeg fabrikanten die kostuums maken, gebaseerd op karakters uit films e.d.. Van eenvoudige Mickey Mouse oren tot hele Star Wars kostuums. Maar mag dat eigenlijk wel?
Zo’n kostuum kan inbreuk maken op auteursrecht. Op het karakter kan auteursrecht rusten. Als je dat namaakt, is het een verveelvoudiging van dat karakter. Dat het in plaat van 2D opeens 3D is, doet daar niets aan af. Een verveelvoudiging zonder toestemming, is een inbreuk op auteursrecht.
Voor eigen oefening, studie of gebruik
De privé kopie zou misschien nog een uitzondering kunnen bieden, in Nederland.
“Als inbreuk op het auteursrecht […] wordt niet beschouwd de verveelvoudiging welke beperkt blijft tot enkele exemplaren en welke uitsluitend dient tot eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die zonder direct of indirect commercieel oogmerk de verveelvoudiging vervaardigt […].”
Voor jezelf een kostuum maken of laten maken is dus nog niet zo’n probleem. Prima hobby. Je mag het alleen niet openbaar maken. Dat wil zeggen dat je er dus geen foto’s van op Facebook moet plaatsen, bijvoorbeeld. Meelopen in de carnavalsoptocht wordt ook een probleem. De cosplay feesten zijn meestal grote evenementen. Dat zou eigenlijk een openbaarmaking zijn, maar ik verwacht dat de meeste auteursrechthebbenden daar dan weer geen probleem meer zullen hebben.
Kostuums verkopen of commercieel vervaardigen
Als iemand jou vraagt een kostuum te maken, dan mag dat nog wel. Maar aanbieden de kostuums te maken, dat mag niet. Kostuums in China inkopen en hier weer verkopen, mag dus ook niet. Laat staan dat je zelf een fabriek begint of ontwerpen maakt die je ergens laat vervaardigen. Je verveelvoudigd de auteursrechtelijke werken en/of verkoopt ze. Daarmee maak je inbreuk op auteursrecht.
Waar moet je op letten bij een carnavalskostuum?
Als je graag een bekend karakter wil zijn, let dan op dat je alleen een kostuum koopt van een verkoper die daar toestemming voor heeft. Disney maakt en verkoopt bijvoorbeeld wel verschillende prinsessenjurken. Misschien dat deze niet alleen in hun eigen winkels, maar ook in andere winkels worden verkocht. Of dat een producten een licentie heeft gekregen om die kostuums te maken. Ga daarom altijd naar een betrouwbare winkel.
Koop je een kostuum zonder licentie of ga je zelf aan de slag en loop je mee in de grote optocht, dan ben je eigenlijk inbreuk op auteursrecht aan het maken.
Als je zelf wat gaat maken: laat je gerust inspireren, maar probeer niets te kopiëren.
Lees meer over de situatie in de VS: Snopes.com / Krypton Radio / Cospuree.com
