Auteursrecht op oude kunstwerken?

70 jaar na het overlijden van de maker van een werk, vervalt het auteursrecht op dat werk. Het werk valt dan in het publiek domein. Er rusten geen auteursrechten meer op dat werk, dus iedereen kan er zijn gang mee gaan. Het Rijksmuseum speelt daar leuk op in. Je kunt bij hen afbeeldingen downloaden om het vervolgens te laten drukken en thuis op te hangen of je auto er mee te besuikeren. Een Duits museum pakt het wat anders aan en is zelfs boos op Wiki Commons.

Duits museum claimt auteursrecht op dit schilderij

Publiek Domein, 70 jaar na overlijden van de maker

Het auteursrecht duurt in Nederland tot 70 jaar na het overlijden van de maker. Op zeer oude kunstwerken rust dus al heel erg lang geen auteursrecht meer. Met de afbeelding van zo’n kunstwerk mag je dus doen wat je wil. Dit staat los van het eigendomsrecht op het originele exemplaar. Er rust bijvoorbeeld auteursrecht op de inhoud van een boek, maar niet op het papier en de kaft waar het op gedrukt is. Als ik mijn eigen exemplaar dus kapot wil scheuren, mag dat. Daarmee vernietig ik alleen mijn eigen exemplaar, maar maak ik geen inbreuk op auteursrecht.

Auteursrecht op de foto van een kunstwerk

Hoe komen we aan afbeeldingen van kunstwerken? Meestal door de kunstwerken goed te fotograferen. Belangrijk is dat licht en hoek goed zijn. Er mag geen vertekening in de foto te zien zijn. Een puur technische opname dus. Op zo’n technische opname rust geen auteursrecht. Er zijn immers geen creatieve keuzes gemaakt. Het is te banaal en triviaal.

Duits museum wil geen reproducties

Een Duits museum zit helemaal niet te wachten op al die reproducties en producten met afbeeldingen van kunstwerken die zij in het bezit hebben. Zij hebben een fotograaf ingehuurd om foto’s van de kunstwerken te maken. Zij denken op basis daarvan alsnog het auteursrecht te kunnen claimen.

Op sommige foto’s kan wel auteursrecht rusten

Als het niet zou gaan om een technische opname, maar om een creatieve, zou er op de foto best auteursrecht kunnen rusten. Denk bijvoorbeeld aan een portret van de museumdirecteur voor zijn lievelingsfoto of een foto van hun mooiste zaal, waarop de kunstwerken goed te zien zijn of foto’s die gemaakt worden door bezoekers in een bijna leeg museum. Genoeg foto’s te verzinnen waarop de kunstwerken goed te zien zijn, zonder dat het een technische opname is, waardoor er wel auteursrecht op die foto rust.

Een publiciteitsstunt?

Ik geef het Duitse museum weinig kans. Het auteursrecht op de kunstwerken is allang verlopen en de foto’s zijn absoluut niet creatief en enkel ingegeven door noodzakelijke techniek om de kunstwerken op een goede manier fotografisch vast te leggen. Het vermoeden bestaat daarom dat het een publiciteitsstunt is. Media publiceren nu over dit museum, er wordt informatie gegeven over de kunstwerken die er hangen, waardoor het museum weer onder de aandacht wordt gebracht. Genoeg mensen die het museum nog niet kennen of het misschien even vergeten waren en er nu in geïnteresseerd zijn. Dat is natuurlijk ook waar de rechtszaak om draait: het museum wil geen bezoekers missen omdat de kunstwerken al elders te zien zijn. Wellicht dat deze aandacht weer zorgt voor wat meer bezoekers.

Lees meer bij Heise.de / RTLnieuws / Hoesmann.eu

Comments

  1. Maar dit geldt dan alleen voor schilderijen en andere kunstwerken die maar vanuit één hoek goed te bekijken zijn? Als ik een foto van een beeldhouwwerk of gebouw maak heb je toch al snel de creatieve keuzes van “hoek”, “lichtinval”, etc?
    Of zijn daar ook standaarden voor (als ik 90 graden sta t.o.v. het hoofd is het een technishe opname?)

    • Het gaat niet om het kunstwerk, maar om de foto van dat kunstwerk. De afbeelding die ik in deze blogpost heb gebruikt is kennelijk een foto, maar had bij wijze van spreken net zo goed een scan kunnen zijn. Is er sprake van creatieve keuzes bij het maken van de foto, dan rust er op de foto een auteursrecht. Er rust dan niet opeens weer auteursrecht op het kunstwerk. Bij een beeldhouwwerk dat je goed uitgelicht in een hoek van 90 graden fotografeert, is er ook geen sprake van auteursrecht. Maar maak je creatieve keuzes door hoek, belichting, achtergrond en wat al niet meer, dan kan er wel auteursrecht op rusten. Maakt ook niet uit of dat een foto is van een 2D of 3D kunstwerk.

  2. Anne Loes says:

    Mag je delen van oude kunstwerken ook commercieel gebruiken; bijvoorbeeld door er een element uit te knippen en dat te gebruiken in een collage en dit vervolgens als boek cover te gebruiken?

Speak Your Mind

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.