Nee, apen hebben echt geen auteursrecht
Volgens dierenrechtenorganisatie PETA heeft de zwarte kuifmakaak uit Sulawesi, Naruto, het auteursrecht op de foto. Eerder claimde fotograaf David Slater auteursrecht op de foto. Volgens de advocaat van Slater zou een ander aap op het knopje hebben gedrukt: het meisje Elle. Sinds wanneer kan een aap dan auteursrecht hebben?
Korte geschiedenis van de Aapselfie
In 2011 werd van de Engelse fotograaf David Slater een van zijn camera’s ‘gejat’ door een kuifmakaak, terwijl de fotograaf op Sulawesi aan het werk was. Deze kuifmakaak maakte wat selfies en maakte een foto van de fotograaf.
David Slater, gefotografeerd door een kuifmakaak
Wikimedia (onderdeel van Wikipedia) publiceerde de foto, zodat iedereen deze gratis kon gebruiken. Volgens Wikipedia drukte de aap op de ontspanknop, waardoor de aap het auteursrecht heeft en niet de fotograaf. En aangezien apen geen auteursrecht kunnen hebben, valt de foto in het publiek domein. Daarop spande de fotograaf in 2014 een rechtszaak aan. Volgens de US Copyright Office kan er echter geen auteursrecht rusten op een door een aap gemaakte selfie.
In 2015 startte PETA echter een rechtszaak tegen Slater. Dierenrechtenorganisatie PETA vindt namelijk, ongeacht de uitspraak van US Copyright Office, dat apen wel auteursrecht kunnen hebben en dat Slater al zijn inkomsten die hij in de eerste jaren nog binnensleepte met de foto’s, aan de apen af moet staan. Een lagere rechter in de Verenigde Staten besloot eerder al dat apen geen auteursrecht kunnen hebben. Ook daar liet PETA het niet bij zitten en procedeerde verder.
Lees hierover ook meer in The Guardian.
Fotograaf David Slater zegt door deze juridische kwesties inmiddels bijna failliet te zijn. Hij moest de zitting van afgelopen week thuis via livestream volgen, omdat hij een ticket naar de VS niet meer kon betalen.
LawStories in je mailbox?
Criteria voor het auteursrecht
David Slater heeft telkens gezegd dat de foto’s door de aap zijn gemaakt. Eerst was het verhaal nog dat het allemaal per ongeluk was en dat de camera gestolen was door de aap. De aap zou honderden foto’s hebben gemaakt, waarvan er maar een paar scherp waren. Later veranderde het verhaal en zou de aap vooral de camera hebben gepakt en foto’s (zo dichtbij) hebben gemaakt, omdat de fotograaf inmiddels een goede band had opgebouwd met de apen.
Een mens kan auteursrecht krijgen, door met ‘menselijke scheppende arbeid’ een werk met ‘eigen en oorspronkelijk karakter en stempel van de maker, te maken. Dat wil zeggen dat er enige creativiteit in moet zitten en dat er arbeid voor nodig was.
Als de camera door de aap gestolen is en het dus nooit de bedoeling was van de fotograaf dat de aap de foto’s zou maken, dan is er geen sprake van menselijke scheppende arbeid en ook geen creativiteit in de zin van een stempel van de maker. Er rust dan geen auteursrecht op de foto.
Als het juist de bedoeling was van de fotograaf dat de aap de die foto’s zou maken en daar allerlei maatregelen voor getroffen zou hebben, zou je misschien nog met moeite kunnen redeneren dat er wel sprake is van scheppende arbeid en creativiteit. Een schepping hoeft niet bewust te zijn. Ook toeval kan meespelen in het maken van een werk. Denk aan kunstschilders die verf op een doek smijten.
Apen hebben geen auteursrecht
Hoe dan ook kan een aap geen auteursrecht hebben. De aap is geen mens, dus kan er geen sprake zijn van menselijke scheppende arbeid.
Tsja, eh, moet ik hier nog heel veel meer woorden aan vuil maken? Duidelijk toch?
Slater en PETA treffen schikking
Update 12/9/2017. Slater en PETA hebben een schikking getroffen. Slater blijft ‘auteursrechthebbende’ van de foto, als hij maar 25% van zijn toekomstige inkomst mbt de foto’s aan PETA afstaat.
Naar mijn mening rust er op de foto’s geen auteursrecht.
Er was geen sprake van creatieve inbreng van Slater en er hij heeft geen scheppende arbeid verricht. De mogelijk aap wel. Maar auteursrecht kan alleen bestaan voor mensen, niet voor apen. Dus valt het in het publiek domein.
Hoe Slater dan nog geld moet verdienen met de foto weet ik niet. Wellicht nog met lezingen over hoe dat allemaal gegaan is. De mooie verhalen van de aap die zijn camera pakte en hoe hij hem weer terug heeft gekregen. Maar of de inkomsten die hij daarmee genereert dan ook deels moet afstaan aan PETA is onduidelijk.
Lees ook in het nieuws over de schikking: de Volkskrant / NPR / PETA / Washington Post
Ook in de US weten ze nu: geen auteursrecht voor apen
Zo. Poeh. Eindelijk. Het duurde even. Update 24/4/2018: Ook in de US begrijpen ze nu dat apen geen auteursrecht kunnen hebben. Al is PETA het daar nog steeds niet mee eens.
Ondanks dat er eerder al een schikking was getroffen tussen PETA en Slater, wilde de rechtbank toch graag alsnog deze zaak behandelen. Nu is er eindelijk een uitspraak.
“The panel held that the monkey lacked statutory standing because the Copyright Act does not expressly authorize animals to file copyright infringement suits.”
PETA voerde nog aan dat ze de juridisch vertegenwoordiger waren van Naruto, zoals ouders dat zijn van kinderen bijvoorbeeld. Maar volgens de rechter kon er niet voldoende aangetoond worden dat er een vriendschap bestond tussen PETA en Naruto of dat er op een andere manier voldoende een relatie bestond die zodanig was dat deze ervoor zou kunnen zorgen dat PETA de vertegenwoordiger van de aap was.
De volledige uitspraak is gepubliceerd. Of lees erover bij CNet / The Hollywood Reporter / CNN / Wall Street Journal / NU.nl
Als er wel echt een inbreuk is…
Soms is er natuurlijk wel gewoon sprake van een inbreuk op auteursrecht. Bepaal altijd eerst of je zelf inderdaad auteursrecht hebt op je eigen werk. Daarna verzamel je bewijs, want zonder bewijs kom je nergens. Pas daarna kun je andere actie ondernemen.
Deze blogposts helpen daarbij:
Wat kun je doen bij een inbreuk op auteursrecht?
Inbreuk op auteursrecht bewijzen
