Waarom jouw juridisch onderbuikgevoel vaak niet klopt
Je hebt vast wel eens een situatie meegemaakt waarin je een bepaalde juridische regel stom, overtrokken of onlogisch vond of een situatie waarin je dacht te weten wat de regel was, omdat er in je omgeving op een bepaalde manier gehandeld wordt en je niet verwacht dat anderen deze wetten en regels zullen overtreden. De regel blijkt vervolgens anders te zijn dan je dacht? Zou de regel dan aangepast moeten worden of moet jij je aan de regel aanpassen?
Regels veranderen?
Wil je regels veranderen? Dan zul je daarvoor naar de Tweede Kamer moeten. Help een kamerlid een wetsvoorstel te schrijven. Als het door de Tweede Kamer goedgekeurd wordt, moet het vervolgens ook nog door de Eerste Kamer worden goedgekeurd en daarna is het een wet.
Uiteraard moeten regels wel altijd binnen internationale afspraken passen die we gemaakt hebben. Ben je het dus op een nog fundamenteler niveau oneens over bepaalde wetten en regels en de achtergrond ervan? Bekijk dan op welke uitgangspunten deze wetten gebaseerd zijn en of deze een grondslag hebben in internationale richtlijnen, verordeningen of verdragen. Als dat zo is, moeten die vooral worden aangepast.
LawStories in je mailbox?
Maar iedereen doet het zo
Dacht je dat iets mocht, omdat iedereen het al zo deed? Of zou je het gewoon logisch vinden als iets op een bepaalde manier geregeld is?
Snap ik. Heb ik soms ook. Kan ik helaas niets voor je aan veranderen. Ik kan alleen de regel aan je uitleggen. Zo kan een rechter vooral beoordelen of een regel wel of niet goed is toegepast. Soms hebben regels open normen en zijn ze dus nog breed in te vullen of te interpreteren. Ze hebben een groot grijs gebied, zou je kunnen zeggen. Dan kan een rechter dus wel nog wat richting geven. Op basis van uitspraken van rechters bepalen we dan namelijk verder hoe we in de toekomst een regel uitleggen.
Maar dat jij vindt dat iets op een bepaalde manier zou moeten werken of dat je vindt dat een regel aangepast moet worden of anders geïnterpreteerd zou moeten worden, op basis van hoe er regelmatig met die regels door niet-juristen wordt omgesprongen, helpt je helaas niet. Een rechter kan een regel niet uitleggen naar hoe er in de praktijk mee om wordt gegaan, maar kan juist alleen de regel uitleggen naar hoe deze door de wetgever is bedoeld. Is er wat mis met de regel, moeten we dus terug naar de tekentafel van de wetgever: de Tweede en Eerste Kamer.
Dat ‘iedereen’ iets op een bepaalde manier doet, betekent dus nog niet dat de regel daaraan aangepast zal worden of op die manier geïnterpreteerd zal worden.
We zijn het vaak niet met elkaar eens
Vaak genoeg zijn we het bovendien niet met elkaar eens over wat de regel werkelijk zou moeten zijn.
Marketeers vinden dat ze veel met persoonsgegevens zouden moeten mogen doen. Privacy-activisten vinden juist dat er al veel te veel mee mag en dat onze privacy juist nog beter beschermd zou moeten worden.
Als commercieel bedrijf wil je wellicht graag (tracking) cookies en een cookiewall kunnen gebruiken, bijvoorbeeld ter compensatie van alle gratis content die je weggeeft. Anderen vinden dat daarmee teveel toegang tot deze websites wordt ontzegt en een cookiewall voor een gedwongen keuze zorgt die er niet zou moeten zijn.
Hoe hard je ergens zou mogen rijden, of het stopverbod op die locatie wel zo zinnig is en waarom het nou in hemelsnaam nodig zou zijn om richting aan te geven als jij toch zelf ziet dat je best af kunt slaan of van baan kunt wisselen zonder ongelukken te veroorzaken.
Omdat we het vaak niet over de inhoud of het nut van de regels eens zijn, kunnen we dus ook niet varen op ons eigen gevoel of op wat we zelf logisch vinden. Dan zou het nog veel meer in de soep lopen. De regels zijn er nu juist om allemaal hetzelfde uitgangspunt te hebben. Ookal zijn ze het er misschien wel over eens dat het een stomme regel is. Zolang we er allemaal een andere mening op na houden wat dan wel de juiste regel zou zijn, is het soms maar beter dat er überhaupt een regel is.
Daarom kun je dus niet vertrouwen op je eigen juridische onderbuikgevoel. Dat van jou is namelijk vaak anders dan die van een ander. Om dat verschil op te heffen, hebben we regels.
Regels zijn vaak niet ideaal
Nee, regels zijn meestal niet ideaal. De ene keer pakken ze voor de een goed uit en de andere keer voor de ander. Wat je van een regel vindt, hangt dus ook af van aan welke kant je staat.
En ja, vaak genoeg zal het zo zijn dat beide kanten niet (volledig) tevreden zijn met een regel. Simpelweg omdat je niet volledig krijgt wat je zou willen. Is dat een compris? Meestal. Komt het door ons gepolder? Wellicht. Maar ook in andere landen is het zo.
Het mag niet, dus doe het niet
Dat je vindt dat iets maar zou moeten mogen, betekent dus nog niet dat het ook daadwerkelijk mag. Bovendien kijk je er waarschijnlijk subjectief naar en schat je de (negatieve) gevolgen van wat volgens jou zou moeten mogen, te positief in.
Kijk dus niet alleen naar wat anderen doen. Volg niet alleen je eigen mening of gevoel. Maar zoek uit of iets wel of niet mag. Neem je eventuele boetes en te betalen schadevergoedingen voor lief? Reserveer er dan een potje voor, maar klaar er niet over als je het moet betalen, want je wist dat je een grens over ging. Ben je het niet eens met waar de grens dan ligt? Probeer dan de wet te laten wijzigen, maar verwijt anderen niet dat zij het spel wel volgens de huidige regels willen spelen.
