Mogen ondernemers en particulieren beelden van bewakingscamera's online zetten?

Een inbraak, een overval. Je zou die hufters toch…. Gelukkig had je bewakingscamera’s. Daar zie je ze nog op weglopen. Heterdaad! Vind je… Je doet aangifte en draagt de beelden over aan de politie. Maar je voelt je niet gehoord. Of het duurt te lang. Of beide. En ja, de kracht van social media… Dus besluit je wat foto’s en misschien ook wel wat beelden online te plaatsen. “Wie kent deze hufters. Ze hebben bij ons ingebroken.”
Maar mag je die beelden eigenlijk wel online zetten? Er is een wetsvoorstel in voorbereiding om er voor te zorgen dat het wél mag. Hoe is de situatie nu en wat zou de wetswijziging veranderen?

Burgers mogen bewakingsbeelden openbaar maken

Verdachten hebben ook recht op Privacy

Ik begrijp best dat het niet zo voelt of dat je het ze niet gunt, maar ook verdachten hebben recht op privacy. Ongeacht wat er op de beelden te zien is. Dat iemand met een computer een huis uit loopt, wil tenslotte nog niet zeggen dat de computer daar gestolen wordt. Misschien is deze net gekocht via Marktplaats en kwam deze persoon zijn net gekochte computer ophalen. Of misschien had de bewoner de computer juist geleend van de persoon die er nu mee wegloopt. Ook de mensen die de beelden online plaatsen, kunnen dat om heel verkeerde redenen doen. Omdat ze boos zijn op iemand of iemand zwart willen maken. Talloze redenen kunnen er zijn. De beelden alleen, eventueel met toelichting van de plaatser, is dus nog zeker niet per definitie ook bewijs. Dit is een van de redenen waarom dit soort beelden niet zomaar online geplaatst mogen worden.
Maar ook op het moment dat ze al wel verdachten zijn of nadat ze veroordeeld zijn, hebben ze recht op privacy.

3 redenen waarom je beelden nu niet mag delen

  • Wet bescherming persoonsgegevens: Volgens artikel 16 is het verboden strafrechtelijke persoonsgegevens en persoonsgegevens over onrechtmatig of hinderlijk gedrag te verwerken. Daarop bestaat op dit moment nog geen uitzondering.
  • Strafrecht: Als misdrijf en overtreding tegen de openbare orde en mogelijk ook als een vorm van belediging. Het is namelijk verboden om heimelijke opnames te maken of over heimelijke opnames te beschikken of deze opnames openbaar te maken. Als je ditzelfde doet met een camera die op de openbare weg is gericht, is het ‘slechts’ een overtreding. Hang dus altijd duidelijk een bordje op! Daarnaast kan er nog sprake zijn van smaad. Je laat met de beelden weliswaar een (deel) van de waarheid zien, maar vooral met de tekst die je erbij plaatst, tast je opzettelijk de eer en goede naam van een persoon aan. Alleen ter verdediging of wanneer het in het algemeen belang is (bijvoorbeeld vanwege een publieke discussie), zou het weer wel openbaar gemaakt mogen worden. Laster zou het zijn, wanneer je weet dat je een onjuiste bewering doet.
  • Portretrecht: Dan nog het portretrecht. Vanwege rehabilitatie en resocialisatie belangen mogen niet altijd portretten van verdachten en daders openbaar gemaakt worden. De gepubliceerde bewakingsbeelden zorgen soms al gedeeltelijk voor een veroordeling (door publiek en media). Bovendien lijken mensen die dan nog verdachten zijn, al daders te zijn. De politie mag in uitzonderingsgevallen wel portretten publiceren.
    • Wetsvoorstel om portretten op bewakingsbeelden wel openbaar te maken

      Het idee is dat burgers steeds meer betrokken worden bij de opsporing. Politie ontvangt graag beeldmateriaal van burgers. Of dat nu van bewakingscamera’s of telefoons afkomstig is, doet er niet toe. Nu gaat het enkel om het overdragen van de beelden aan de politie. Om burgers meer betrokken te maken, beoogt het wetsvoorstel mogelijk maken dat in specifieke omstandigheden ook burgers beelden openbaar mogen maken.

      Volgens dit nieuwe wetsvoorstel mogen beelden alleen openbaar gemaakt worden wanneer het gaat om nog niet geïdentificeerde personen. (Her)ken jijzelf de persoon, mag je het beeld nog steeds niet openbaar maken. Bovendien moet je eerst aangifte doen en de beelden afstaan aan de politie. Het kan dus zijn dat de persoon al bekend is bij de politie en door een agent herkend wordt. Dan mogen de beelden met de portretten niet meer online geplaatst worden. Daarnaast moet het gaan om een eenvoudige diefstal. Mishandelingen, overvallen of doodslag mogen dus niet.

      Uit de Memorie van Toelichting

      Persoonlijk vind ik het wetsvoorstel eigenlijk niet zorgvuldig genoeg geformuleerd. Het laat hier en daar ruimte open, die we helemaal niet open willen houden. Gelukkig kunnen we dit invullen met de Memorie van Toelichting.
      Daaruit blijkt bijvoorbeeld dat het volledige strafbare feit op de beelden te zien moet zijn, dat er geen andere personen op de beelden te zien mogen zijn (zoals slachtoffers of onschuldige omstanders). Als de beelden dus niet het geheel laten zien, mogen ze niet gepubliceerd worden. Onschuldige personen mogen niet herkenbaar op beeld staan. Die personen zouden dan eerst geblurd moeten worden, zodat ze onherkenbaar zijn. Als de beelden een te slechte kwaliteit hebben, mogen ze ook niet gepubliceerd worden.

      The Whole Picture

      The Guardian adverteerde met een kort filmpje dat zij wel zorgen voor het hele verhaal. Als je namelijk maar een gedeelte ziet, kan dat een verkeerde en onjuiste indruk wekken. Een van de redenen waarom het plaatsen van filmpjes door burgers, voor het is goedgekeurd door de politie, niet altijd een even goed idee is. Personen kunnen aan de schandpaal genageld worden voor iets dat ze niet gedaan hebben.

      Een nieuw groot grijs gebied

      Het lijkt mij een zeer onverstandig wetsvoorstel. We creëren er een groot grijs gebied mee. Kunnen we van burgers verwachten dat zij weten waar de grenzen voor diefstal en vernieling liggen? Dat ze weten wanneer we vinden dat er sprake is van een volledig delict dat op de beelden te zien is. Kunnen ze goed beoordelen of de kwaliteit van de beelden voldoende is?

      Omdat er eerst aangifte gedaan moet worden en de beelden afgestaan moeten worden, zou dat in theorie wat kunnen helpen. De politie zou dan meteen naar de beelden kunnen kijken en kunnen aangeven of het akkoord is dat de burger de beelden openbaar maakt. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. De politie heeft er meestal geen tijd voor om daar meteen naar te kijken en administratieve krachten komen wellicht ook net wat kennis te kort voor een goede beoordeling. Daarnaast willen we natuurlijk dat er steeds meer digitaal aangifte gedaan wordt. Dan is er niet eens een persoon die het vooraf kan bekijken.

      Het wetsvoorstel moet nog door de tweede kamer behandeld worden. Ze willen het graag snel implementeren, maar dat hoeven we in 2015 niet meer te verwachten.

      Heb jij privacy goed geregeld?

      Lees hier meer over bij AD / security.nl / NOS / CBP web

      photo: Monitoring / Überwachung CC BY 2.0

    Over Charlotte

    Charlotte Meindersma is ‘de social media jurist van Nederland’ en oprichter van Charlotte’s Law & Fine Prints. Ze drinkt graag oploskoffie, in de spreekwoordelijke zin van het woord. Bovendien is ze amateur-marketer en was ze in een vorig leven fotograaf.