Auteursrecht overdragen met een #hashtag kan niet
Op Instagram zijn er steeds meer accounts die graag content van een ander publiceren in hun eigen feed. Hoeft niks mis mee te zijn, maar het moet wel goed geregeld worden. En dat gebeurt meestal niet. Veel accounts willen door het gebruik van een bepaalde hashtag toestemming krijgen om de content te mogen publiceren of denken zelfs op die manier het auteursrecht overgedragen te kunnen krijgen. Dat klopt alleen niet en dat is zowel positief als negatief nieuws.
Hoe werkt een hashtag?
De hashtag is ooit bedacht als een soort zoekfunctie. Je kunt daardoor alle berichten waarin dezelfde hashtag is gebruikt, gemakkelijk terugvinden.
Hashtags worden daarom ook gebruikt om juist vindbaar te worden. Gebruik de hashtags die populair zijn en waar veel mensen naar kijken en ook jouw content staat daar vervolgens tussen. Uiteraard zijn er hele theorieën over het aantal hashtags dat je zou moeten gebruiken en hoe je juist populaire en minder populaire maar juist meer specifieke hashtags met elkaar af zou moeten wisselen.
Gevolg van op deze manier hashtags gebruiken, is dat mensen dus niet (meer) kijken naar de betekenis van een hashtag, maar (ook) naar de populariteit ervan en op basis daarvan bepalen of ze een hashtag wel of niet gebruiken.
LawStories in je mailbox?
Een hashtag is geen toestemming of overdracht
Omdat mensen dus niet weten wat een hashtag betekent of hoe de eerste bedenker/gebruiker van de hashtag deze bedoeld heeft, kan het gebruik van de hashtag ook niet dienen als toestemming of overdracht van auteursrecht
Als je toestemming wil geven of een andere overeenkomst wil sluiten, moet je tenslotte wel weten waar je dan toestemming voor geeft. En voor een overeenkomst is namelijk ook nodig dat iemand die overeen komst überhaupt wil sluiten én daarover ook verklaart.
Die verklaring zou misschien nog wel kunnen met een hashtag, maar niet elke hashtag is ook die verklaring. Daar gaat het dus al mank.
Content inzenden met een hashtag kan niet
Je kunt dus geen toestemming krijgen met een hashtag, laat staan dat het voldoende zou zijn voor de overdracht van auteursrecht.
Daarom kun je mensen ook niet content in laten zenden met een hashtag. Dat iemand een hashtag bij content heeft vermeld, betekent dus nog niet dat iemand meedoet met een wedstrijd, de content in wil aanleveren voor publicatie of iets dergelijks.
Natuurlijk kun je mensen wel aanmoedigen de hashtag te gebruiken, om op die manier bepaalde content meer te verspreiden en om eventueel content te kunnen vinden die je zou willen gebruiken. Zo zet je de hashtag eigenlijk weer als zoekfunctie in. Je moet alleen nog zorgen voor een volgende stap.
Vraag om toestemming, maak afspraken
Heb je de content eenmaal gevonden? Regel het daarna dan goed!
Voor een gewone licentie, een gebruiksrecht, heb je slechts een eenvoudige toestemming nodig. Eenvoudigweg uitleggen welke content je op welke manier, hoe, hoe lang en waar wil gebruiken is voldoende. Als iemand dan reageert met zoiets als: “Dat is goed” dan ben je klaar. Kan dus onder een post of in een DM. Wel verstandig natuurlijk om die conversatie vast te leggen, want reacties en DM’s kunnen weer verwijderd worden. Je hebt daarom misschien wel liever een e-mail.
Overdracht = akte
Een exclusieve licentie, dus een licentie exclusief aan één partij, en de overdracht (verkoop) van auteursrecht, kan alleen met een akte. Dat is een schriftelijk stuk dat als bewijs kan dienen en dus in elk geval ondertekend moet zijn.
Die akte is alleen maar het sluitstuk. Het is nodig voor de levering.
Je hebt daarnaast ook nog een zogenaamde geldige titel nodig. Een onderliggende overeenkomst op basis waarvan later die overdracht, die levering plaats zal vinden.
Je ziet daarom vaak dat bijvoorbeeld in de wedstrijdvoorwaarden staat dat een deelnemer later mee moet werken aan de overdracht. Zo kun je dus ook per e-mail of DM al afspraken maken over de overdracht en later zorgen dat die akte getekend wordt.
Als iemand op een later moment niet meewerkt aan die overdracht en dus niet aan het tekenen van die akte, dan is er sprake van een zogenaamde wanprestatie. Die persoon houdt zich namelijk niet aan de afspraak om mee te werken aan die overdracht. Je kunt vervolgens alsnog zogenaamde nakoming vorderen. En als dat niet kan, kun je er schadevergoeding voor in ruil krijgen.
De overdracht is er natuurlijk wel pas bij die ondertekening. Dus vóór er ondertekent is, blijft de oorspronkelijke maker de auteursrechthebbende. De eigenaar, zeg maar.
Maar je hoeft het dus echt niet moeilijker te maken dan het is.
Eerlijk omgaan met auteursrecht
Wat heb je nu eigenlijk nodig wanneer je een wedstrijd organiseert of content van een ander wil gebruiken? Je zou kunnen zeggen dat het lekker veilig is om het auteursrecht overgedragen te krijgen, want dan mag je er alles mee en kun je de fout niet meer ingaan. Bovendien kan de maker het dan niet meer zelf gebruiken, waardoor je ook geen risico loopt op concurrentie of reputatieschade.
Maar heel eerlijk? Die overdracht heb je niet nodig, toch? Met een licentie kun je meestal wel uit de voeten. Sociale media hebben daar ook voldoende aan, dus waarom zou jij er niet genoeg aan hebben? Gewoon afspreken wat je ermee mag doen en klaar is Kees.
Dus bij een ontwerpwedstrijd wil je een licentie om het ontwerp te kunnen tonen, zodat er nog op gestemd kan worden en wil je van de winnaar een licentie om het ook uit te mogen voeren en het product te mogen produceren of het ontwerp op een andere manier te mogen gebruiken.
Als je content van je klanten wil laten zien op je website of op social media, dan heb je ook voldoende aan toestemming. Sterker nog, soms heb je voldoende aan de deelknoppen, waarmee je op Instagram een post kunt delen in je stories, op Facebook posts kunt delen, op Twitter kunt retweeten en ook op LinkedIn kun je een post delen.
Neem dus niet meer rechten dan je nodig hebt.
Voorbeeld: Karwei
In juni 2021 schreef Karwei de #GroteBehangBattle uit als wedstrijd.
In de voorwaarden, die op de website te vinden waren, stond dat je mee kon doen en dus je ontwerp in kon zenden, door de hashtag te gebruiken of door het formulier in te vullen en het ontwerp te uploaden. Verderop stond dat Karwei de auteursrechthebbende zou zijn of worden van alle inzendingen en dat deelnemers nog mee moesten werken aan de overdracht, als dat nog nodig was.
De prijs voor de winnaar was €1000,- shoptegoed en één rol behang met het ontwerp. O ja, en meewerken aan een video om de prijs in ontvangst te nemen. Voor de gehele top tien waren nog wat kleinere prijzen beschikbaar.
Maar alle andere deelnemers? Karwei zou at alsnog kunnen produceren, want het auteursrecht zou worden overgedragen. En als Karwei het niet zou produceren? Dan mag je dat als deelnemer dus ook niet zelf elders laten produceren en bijvoorbeeld in je eigen webshop verkopen en je mag ook geen samenwerking aangaan met een andere behangproducent. Je hebt immers het auteursrecht niet meer.
Daar werden een paar mensen boos over.
Onder de Instagrampost van Karwei stelden voor de zekerheid een paar mensen nog wat vragen over die voorwaarden. Bedoelde Karwei dit allemaal echt? Ja, iedereen moest auteursrecht overdragen. Toch kwamen ze daar later op terug. Het zou nooit de bedoeling geweest zijn. Na sluiting van de website werden de voorwaarden alsnog aangepast. Te laat natuurlijk.
Gelukkig zijn de mensen die alleen maar hebben ingezonden door hun ontwerp op Instagram te posten en de hashtag te gebruiken, nooit akkoord gegaan met de voorwaarden (zie ook de uitleg hierboven nog eens).
Auteurscontractenrecht
In Nederland hebben we al een paar jaar het auteurscontractenrecht in de Auteurswet opgenomen. Sinds 7 juni 2021 is het ook opgenomen in de auteurswetten van de andere EU landen.
Heb je het auteursrecht overgedragen, zodat het geexploiteerd kan worden? Dus zodat er direct geld mee verdiend kan worden? Bijvoorbeeld omdat er producten mee worden gemaakt en verkocht. Dan heb je als auteursrechthebbende nog twee rechten:
- Als er veel meer wordt verkocht, heb je recht op een extra vergoeding. Dat noemen we ook wel de bestsellerregeling.
- Wordt het werk helemaal niet meer gebruikt en dus niet geexploiteerd? Dan kun je juist het auteursrecht weer terugkrijgen.
