Chanel schendt auteursrecht Schotse ontwerpster
Zoals het een intellectuele eigendom jurist & modefanaat betaamt, ben ik fel tegen het kopiëren van andermans werk. In discussies betreffende dit onderwerp haal ik graag het voorbeeld aan van briljante designers die originele werken ontwerpen. Laat het geroemde designteam van Chanel nou vaak in dat voorbeeld voorkomen. U kunt zich mijn blik voorstellen toen ik deze week het bericht las dat Chanel door Mati Ventrillon beschuldigd werd van uhm.., kopiëren. Whoops.
Gabrielle Chanel had de broek aan
Als één ontwerpster origineel te noemen is, dan is dat zonder twijfel mademoiselle Gabrielle Chanel. Veel mensen zijn hier niet van op de hoogte, maar dankzij haar ‘out of the box’ aanpak zijn vrouwen verlost van het korset en is het algemeen geaccepteerd dat vrouwen broeken dragen. Toen Gabrielle Chanel begon met het dragen van overhemden en broeken van mannen werd zij uitgelachen en spottend ‘jongeman’ genoemd. Vooruitstrevend als ze was zette ze stug door. Net zo lang tot vrouwen een voor een erkenden hoe origineel en briljant haar ontwerpen waren. In februari 1955 ontwierp ze zelfs een tas die zo origineel was dat hij vandaag de dag nog steeds behoort tot de meest felbegeerde tassen in het universum. Pijnlijk dat juist haar modehuis zich schuldig heeft gemaakt aan het kopiëren van werken van anderen.
LawStories in je mailbox?
Verkopen om inspiratie te bieden?
Werknemers van Chanel kopen enkele weken voor de Metiers d’ Art show een aantal kledingstukken van Schotse ontwerpster Mati Ventrillon. De kledingstukken zijn gemaakt in de Fair Isle stijl. Een breiwerk met een horizontaal vormgegeven patroon. Ventrillon verkoopt haar werken aan Chanel omdat zij ervan uitgaat dat Chanel, met haar uitstekende reputatie, geen ontwerpen zal kopiëren. Ze ging er vanuit dat Chanel de kledingstukken kocht voor hun eigen research.
Metiers d’Art is het tweejaarlijks event van Chanel waarin ze laten zien welke technische kennis en kunde ze in huis hebben via hun dochterondernemingen. Een van die ondernemingen is Barrie, een Schots bedrijf dat zich heeft gespecialiseerd in breiwerk en cashmere.
Later ziet Ventrillon de truien van Chanel. Op Instagram en Facebook zet ze de twee ontwerpen naast elkaar ter vergelijking. Ze zegt zich met name zorgen te maken om de huidige stand binnen de mode-industrie.
Kopie of niet?
De twee kledingstukken zijn lastig van elkaar te onderscheiden. Het patroon is weliswaar niet exact hetzelfde, maar het is veel meer dan een ontwerp in dezelfde stijl. Het kledingstuk dat op de foto van Ventrillon staat is, op kleine details na, gekopieerd door Chanel. Zelfs de kleur, het model en de boorden lijken hetzelfde. Dat het een kopie is valt dus niet te ontkennen. Door het ontwerp te kopiëren heeft Chanel inbreuk op het auteursrecht van Ventrillon gemaakt.
Auteursrecht
Het auteursrecht is het uitsluitend recht van de maker van het werk om dat werk openbaar te maken en te verveelvoudigen. Een werk is auteursrechtelijk beschermd als het origineel is en een persoonlijk stempel van de maker draagt. Dit betekent dat het werk niet van eerdere werken afgeleid mag zijn en de maker creatieve keuzes heeft gemaakt bij het creëren van het werk. De kledingstukken van Ventrillon worden vervaardigd door middel van traditioneel vakmanschap. Hoewel er veel kledingstukken met soortgelijke patronen te vinden zijn, horen deze specifieke patronen bij Fair Isle. Het idee van deze patronen is slechts een stijl en kan niet door het auteursrecht beschermd worden. Maar een specifiek patroon natuurlijk wel. Deze patronen zijn ooit specifiek ontworpen voor Fair Isle-bewoners. Ze zijn hiermee waarschijnlijk origineel genoeg om in aanmerking te komen voor bescherming onder het auteursrecht. Chanel vindt in ieder geval van wel, zo blijkt uit haar reactie op de beschuldiging van Ventrillon.
Chanel biedt excuses aan
Na de openbare klachten van Mati Ventrillon, heeft Chanel het probleem onderzocht. Ze hebben de fout erkend en hun excuses aangeboden. Als verklaring geven ze aan dat het probleem veroorzaakt is door een disfunctioneren van het designteam. Ze blijven de kledingstukken wel verkopen, maar vanaf nu met op het label in de kledingstukken de vermelding ‘Mati Ventrillon design’.
Dit is het officiële statement van Chanel:
Further to discussions that have allowed the parties to clarify this issue, Chanel will credit Mati Ventrillon by including the words ‘Mati Ventrillon design’ in its communication tools to recognise her as the source of inspiration for the knitwear models in question. Chanel recognises that this situation resulted from a dysfunctionality within its teams and has presented its apologies. Chanel also recognises the heritage and know-how of Fair Isle. Chanel wishes to emphasise that the House is extremely vigilant in terms of its respect for creativity, whether its own or that of others.
Schade
Een aanbeveling of schade? Het is mooi dat Mati Ventrillon nu in het nieuws is geweest, wat wellicht zorgt voor een beetje meer bekendheid, maar het zorgt er niet voor dat ze geen schade lijdt. Al is het maar de tijd, geld en energie die erin gestoken wordt. Laat staan de reputatie van het merk. Stond het eerst nog bekend om authentiek en origineel, nu wordt het misschien wel mainstream en loopt ze de kans dat na deze kopie door Chanel, de trui ook door andere confectiemodehuizen nagemaakt zal worden. De verklaring van Chanel biedt wel hoop voor de toekomst. Met name de hoop dat de designteams van Chanel zich weer volledig bezig zullen houden met het maken van originele en oogstrelende ontwerpen. Ze zullen nu beter begrijpen dat ze zich best mogen laten inspireren, maar dat ze altijd zullen moeten zorgen voor voldoende originaliteit en eigenheid.
Gabrielle Chanel zei ooit:
‘Voor mij betekent gekopieerd worden, dat je succes hebt. Geen succes zonder kopie’.
Steek die maar in je zak, Ventrillon.
Lees meer bij The New York Times / Details / WWD / BBC / Fashionista / The Huffington Post
