Vloggende Kinderen: kinderarbeid of leuke hobby?

Influencers zijn lang niet meer alleen de beautymeisjes. Sterker nog, laatst hadden we op Twitter met een paar mensen een discussie over of er ook b2b influencers konden bestaan. Maar er is een veel grotere, maatschappelijk belangrijkere, discussie gaande. Vloggende kinderen, peuters met vele duizenden volgers op Instagram, die daar geld mee verdienen, kan dat eigenlijk wel? In deze blogpost probeer ik te onderzoeken waar de grenzen liggen.

Kinden die vloggen en influencer zijn: een hobby of kinderarbeid?

Kinderarbeid?

Is vloggen of influencer zijn als kind, kinderarbeid?

Een kind moet worden beschermd tegen economische exploitatie en het verrichten van werk dat naar alle waarschijnlijkheid gevaarlijk is of de opvoeding van het kind zal hinderen, of schadelijk zal zijn voor de gezondheid of de lichamelijke, geestelijke, intellectuele, zedelijke of maatschappelijke ontwikkeling van het kind, zo stelt het verdrag voor de rechten van het kind.

Om dat te bereiken moet er een minimumleeftijd zijn voor betaald werk (in Nederland mogen bepaalde werkzaamheden vanaf 13-jarige leeftijd worden uitgevoerd) en moet er een passende regeling zijn voor werktijden en arbeidsvoorwaarden.

Op de website van de rijksoverheid staat een aardig overzicht van het aantal uren dat kinderen werk mogen verrichten en welk werk dat dan is.

Zie ook Nadere regeling kinderarbeid

Arbeidsovereenkomst

Alle regels voor kinderen die werken, gaan eigenlijk over de situatie waarin er sprake is van een werkgever en een werknemer (het kind). Kinderen mogen vanaf 13 jaar bepaalde arbeid verrichten, daaronder niet.

Voor uitvoeringen, denk aan kinderen die meespelen in een musical, bestaan wat uitzonderingen.
Voor wat er niet al in de wet is geregeld, kan er een ontheffing worden aangevraagd bij de Inspectie SZW. Die ontheffing kan ook aangevraagd worden voor modeshows, audio-, visuele of audio-visuele opnamen en daarmee vergelijkbare niet-industriële arbeid van lichte aard. Maar die aanvraag moet door een werkgever gedaan worden.

In het geval kinderen zelf vloggen, ze eigen social media kanalen beheren, figureren in in vlogs van hun ouders of ouders die social media kanalen beheren, is er geen sprake van een arbeidsovereenkomst of anderszins van een arbeidsverhouding. Regels van het arbeidsrecht zijn dan niet van toepassing.

Influencen ≠ arbeidsovereenkomst

Een product toegestuurd krijgen en daar wat over vertellen, zorgt nog niet voor een arbeidsovereenkomst. Een enkele keer betaald krijgen om een product te promoten ook niet.

Vergelijk het maar met een volwassene die dergelijke opdrachten uitvoert. Er worden een paar eisen gesteld aan de uiting, maar de influencer mag verder zelf bepalen hoe, wat en wanneer de content gemaakt wordt. Dat is gewoon een overeenkomst van opdracht en geen verkapte arbeidsovereenkomst. De Wet DBA staat hier niet in de weg, zullen we maar zeggen.

Als het voor een volwassene geen arbeidsovereenkomst kan zijn, dan in principe voor een kind ook niet (al liggen het aantal uren daar natuurlijk anders).

Hulparbeid

Kinderen van 13 en 14 mogen in ruimere mate wat hulparbeid verrichten, zoals oppassen, wassen van auto’s, hulp in het huishouden en ze mogen twee uur per dag, vijf dagen per week helpen in de winkel of het agrarisch bedrijf van hun ouders, als dat verbonden is het huis.

Over figureren in vlogs is niets geregeld, maar lijkt me in dezelfde lijn te liggen.

Even lachen voor de camera

Als we het figureren in blogs en Instagram posts als hulparbeid mogen zien, dan zou een kind dus ook ‘gedwongen’ mogen worden om even te lachen voor de camera of een ander spelletje te spelen dan waar hij of zij op dat moment zin in heeft. Buiten spelen begint dan maar een kwartiertje later.

Als kinderen helemaal niets hoeven te doen en slechts in beeld komen omdat ouders nu eenmaal aan het filmen of fotograferen zijn, is er al helemaal geen sprake van arbeid. Je kunt je hooguit afvragen welke rol privacy dan speelt.

Hobby

Maakt het nog uit of kinderen geld krijgen voor wat ze doen of niet? Om het als arbeid in de zin van het arbeidsrecht te kunnen zien wel.

Voor het meedoen aan een uitvoering van de lokale muziekschool of theaterschool, uitvoeringen op school etc. hoeft ook geen ontheffing gevraagd te worden. Heel veel trainen om topsporter te kunnen worden, dan zijn er soms zelfs speciale regelingen zodat je minder op school aanwezig hoeft te zijn. Is dat niet nog harder werken?

Kinderen die dus voor hun eigen plezier vloggen of foto’s publiceren op Instagram, zijn niet bezig met kinderarbeid. Ongeacht de hoeveelheid uren die ze erin steken. Er is immers geen opdrachtgever of werkgever. Als ze het niet online zouden publiceren, zou het ook een hobby geweest zijn.

Dat online publiceren is natuurlijk wel iets om over na te denken. Kinderen hebben net zoveel recht op privacy als volwassenen, ze mogen alleen nog niet altijd zelf beslissen hoe er mee omgegaan wordt.

Privacy van kinderen

Kinderen hebben dezelfde rechten op privacy als volwassenen. Omdat kinderen nog niet beschikkingsbevoegd zijn, bepalen ouders wat er wel en niet mag.

Willen kinderen ‘een dienst van de informatiemaatschappij’ kunnen gebruiken, dan hebben kinderen tot 16 jaar daarvoor toestemming nodig van hun ouders. Denk aan het aanmaken van een Instagram- of Snapchataccount of het hebben van een YouTube-kanaal.

Ouders kunnen daarom bepalen hoeveel er van een kind op social media terechtkomt en wat een kind zelf mag doen op social media. Daar kun je uiteraard een hele morele en maatschappelijke discussie over voeren in hoeverre dat gewenst is. Social media bestaat tenslotte nog niet lang genoeg om al goed te kunnen weten wat de mogelijke gevolgen zijn voor een volwassene, wanneer er zoveel van hun jeugd online is terug te vinden online.

Maatschappelijke discussie

Over die maatschappelijke discussie gesproken. Naar aanleiding van de column en vragen van Suzanne Mensen voor Vrouw schrijf ik dit artikel. Het is natuurlijk lang niet het enige artikel dat hierover geschreven is.
In NRC ging het al eens over Rachel van Sas (de Huismuts) die haar dochtertje in beeld brengt en het Parool schreef al eens dat vloggen voor sommige kinderen werk is. Lindanieuws interviewde een aantal mensen om uit te leggen waarom vloggen geen kinderarbeid is terwijl ondertussen social media losgaat over interview in de papieren Linda over de vierjarige dochter van Demy de Zeeuw (BALR.) die nu zelf mag bepalen aan welke campagnes ze wel of niet meewerkt.

Eigen onderneming oprichten

Kinderen kunnen in theorie een onderneming oprichten. Dat moet uiteraard wel met toestemming van hun ouders en de ouders zullen voor veel zaken moeten (mee)tekenen.

Sterker nog: de KvK heeft pagina’s gemaakt, speciaal voor kinderen en jongeren die een eigen onderneming willen starten. Ze organiseren zelfs pitchwedstrijden en alles.

Als kinderen hun eigen onderneming hebben opgericht, een eenmanszaak hebben of samen met hun ouders in een VOF zitten, dan is er ook geen sprake van een arbeidsovereenkomst. Weer gelden de regels van het arbeidsrecht dan niet.

Natuurlijk mogen zaken als school er nooit onder komen te lijden en moet een kind voldoende rust krijgen.

Kinder- en Jeugdreclamecode

Natuurlijk zijn er ook regels met betrekking tot reclame gericht op kinderen. Deze zijn vastgelegd in de Kinder- en Jeugdreclamecode. Daar moet ook rekening mee gehouden worden wanneer het kinderen zijn die vloggen of iets op social media posten.

Content gemaakt door kinderen is meestal ook gericht op kinderen. In elk geval zullen veel kinderen het bekijken en dan is het volgens de Reclame Code Commissie ook gericht op kinderen.

Op social media moeten uitingen visueel herkenbaar zijn als reclame of het moet met akoestische middelen duidelijk gemaakt worden. Kinderen moeten het kunnen begrijpen als reclame. Zij kunnen dat meestal niet uit de context halen en een hashtag met #ad of #spon tussen andere hashtags is ook niet voldoende. Je zou kunnen zeggen dat de regels strenger zijn dan voor reclame gericht op volwassenen.

Geen harde grens

Het lastige is vooral dat we nog niet goed weten hoe het allemaal moeten zien. Vroeger was het makkelijker. Een kind moest mee naar een studio om een reclamespotje te maken. Nu zit een kind mogelijk in de reclame die ouders maken door het dagelijks leven te vloggen en fotograferen. Het filmen en fotograferen van dat dagelijks leven heeft bovendien een andere impact op het leven van een kind dan acteren.

Het is vaak minder afgebakend, waardoor het nu ook lastiger is om te bepalen of het werk is of niet. In elk geval is er vaak geen sprake van een werkgever, maar wel van een opdrachtgever. Voor juristen is dan nu de vraag of we huidige regels gewoon wat flexibeler moeten toe gaan passen of dat er toch nieuwe regels nodig zijn?

Meer weten over recht op social media? Volg de webinar!

 69,00 excl. BTW

Recht op Social Media


About Charlotte Meindersma

Charlotte Meindersma is 'de social media jurist van Nederland' en oprichter van Charlotte's Law & Fine Prints.
Ze drinkt graag oploskoffie, in de spreekwoordelijke zin van het woord. Bovendien is ze amateur-marketer en was ze in een vorig leven fotograaf.

Comments

  1. Beste Charlotte,
    De basis is natuurlijk gewoon de Arbeidstijdenwet waarin staat: “De verantwoordelijk persoon zorgt ervoor, dat een kind (persoon jonger dan 16 jaar) geen arbeid verricht” Vervolgens worden er een aantal mogelijkheden genoemd waaronder ze dat toch kunnen doen wat weer uitgewerkt is in de Nadere Regeling Kinderarbeid.

    Het gaat dus om die “verantwoordelijk persoon”, kortweg gezegd de werkgever of de ouder. Bij een vlogger zal een arbeidsovereenkomst niet aan de orde zijn, dus moet een Inspectie het zoeken bij het begrip “gezag” als het om de “werkgever” gaat. Als de ouders een overeenkomst hebben om bepaalde artikelen te promoten lijkt het me duidelijk dat het kind “in de commerciële sfeer” aan de gang is en er dus sprake is van kinderarbeid. Maar dat zal zeker niet in alle gevallen aan de orde zijn. Als er inkomsten (van bijv. You Tube) staan tegenover het in beeld brengen van het kind zijn de ouders en You Tube aan te spreken, lijkt mij, ook al is er geen duidelijke overeenkomst.

    Met de Arbeidstijdenwet in de hand zullen veel zaken herkend kunnen worden als kinderarbeid of niet, maar dat kost tijd van een inspectie en die tijd is er niet heb ik me laten vertellen.
    Groet, Leo

    • Het probleem ligt niet zozeer in de vraag wie de verantwoordelijke persoon is, maar wel wanneer iets arbeid is of niet.

      Als we het arbeid kunnen noemen, dan komen ook de arbeidstijden om de hoek kijken. Maar is alles wel arbeid? Dat is hier de vraag.

Speak Your Mind

*