Reclamerecht: een gratis product of samenwerking is ook reclame

Reclamerecht en de Reclamecode zijn sneller van toepassing dan je denkt. Althans, er zijn nog steeds zoveel mensen die zich er, bewust of onbewust, niet aan houden dat in elk geval lijkt alsof de regels nog niet voldoende bekend zijn. En wie moet zich nu eigenlijk aan de regels houden? De adverteerder en het merk, de influencer of allebei?

Korting, een gratis product en persreis zijn ook reclame

Social Code: YouTube bestaat 1 jaar

Ruim een jaar geleden werd de Social Code: YouTube gelanceerd. Een samenwerking tussen het Commissariaat voor de Media en een groep YouTubers die graag wat meer openheid en transparantie wilden.

Sinds de lancering hebben we daar niets meer van vernomen. Naar verluid zouden zich in dat jaar wel enkele andere YouTubers nog hebben aangesloten. Helaas is dat niet op de site van de Social Code terug te vinden.

Het Commissariaat voor de Media heeft aangegeven vooral te gaan kijken of de aangesloten YouTubers zich wel aan hun eigen regels houden. Wanneer we daar meer over horen, is onduidelijk. Het Commissariaat voor de Media vindt in elk geval niet dat er op dit moment meer aandacht besteed hoeft te worden aan deze code.

De Social Code: YouTube gaat overigens verder dan de wet en gaat zelfs verder dan de Reclamecode Social Media. Zo moet je het bijvoorbeeld ook vermelden wanneer je een product zelf gekocht hebt of als verjaardagscadeau hebt gekregen.

Het nadeel van de Social Code vond ik altijd dat de vermelding pas onderaan de videobeschrijving hoeft komen te staan. Die beschrijving moet je eerst openklappen voor je hem te zien krijgt en wie leest er dan nog helemaal tot onderaan door?

Bij een betaalde samenwerking moet het overigens wel mondeling vermeld worden of moet het 3 seconden lang in beeld verschijnen. De vraag blijft dan natuurlijk nog wanneer je voldoende duidelijk mondeling hebt vermeld dat het een betaalde klus was.

Alleen het merk noemen is niet genoeg

Reclame moet als zodanig herkenbaar zijn. Advertenties zijn vaak specifiek als advertentie opgemaakt, dus dat kun je herkennen. Als je een advertentie aanmaakt op Facebook of Instagram, herken je dat aan een melding erbij dat het sponsored is. Bij influencer marketing werkt dat anders.

Een groot misverstand is dat alleen het laten zien en noemen van het merk al genoeg is. Want laat je dat merk zien en vermeld je die hashtag, omdat je gewoon heel enthousiast bent over een bepaald merk of product of omdat je korting hebt gekregen, het product helemaal gratis hebt gekregen of zelfs betaald hebt gekregen voor de post?

Je mag tenslotte ook gewoon enthousiast zijn en ongevraagd een dienst, product of merk promoten.
Daarom is alleen het noemen van het merk niet voldoende.

Ook korting en gratis producten vermelden

Volgens het reclamerecht moet je elk voordeel en elke kans op voordeel vermelden.

Iedereen zal begrijpen dat het vermeld moet worden wanneer je betaald krijgt om een post te plaatsen. Wat niet voor iedereen bekend is, is dat je het ook moet vermelden wanneer je een product gratis hebt gekregen of wanneer je korting hebt gekregen op een product. Sterker nog: zelfs wanneer je alleen maar ergens kans op maakt, moet je dat vermelden.

Vrij in de wijze van vermelden

Hoe je duidelijk maakt dat het een advertentie of samenwerking is, maakt niet uit. De Reclamecode Social Media geeft daar wel wat voorbeelden voor, maar dit zijn geen verplichtingen. Mocht je gratis mee op persreis? Dan kan #persreis bij de foto op instagram al uitkomst bieden of je zegt in je video dat je mee bent op persreis. Producten die je gratis hebt gekregen? Natuurlijk voldoet dan #gekregen bij de foto of je zegt in de video dat je het product opgestuurd hebt gekregen. Kortom, als je er maar duidelijk over bent. Hier zijn geen vaste teksten voor.

Zo zie je bijvoorbeeld ook veel influencers een hasthag gebruiken met hun eigen naam, gevolgd door het woord collab, in de zin van samenwerking.

Behalve de hashtag, speelt ook het uiterlijk van de foto een rol. Zo heeft de Reclame Code Commissie eerder over een Daniel Wellington campagne al eens gezegd dat het toch ook meespeelde dat het product zeer nadrukkelijk in beeld was en er een persoonlijke kortingscode werd gegeven, terwijl een overduidelijke hashtag als #spon ontbrak. Reclame Daniel Wellington

Betrap je een influencer? Dien een klacht in!

Wat de Social Code: YouTube niet heeft, maar de Reclamecode Social Media wel, is de mogelijkheid om een klacht in te dienen als je ziet dat een influencer of een adverteerder zich niet aan de regels houdt.

Een klacht bij de Reclame Code Commissie kun je redelijk snel en goedkoop indienen. Het levert natuurlijk geen uitspraak van de rechter op, maar de meeste partijen houden zich wel aan de aanbeveling van de Reclame Code Commissie. Ongeveer 96%. Over social media worden overigens nog relatief weinig klachten ingediend.

In veel gevallen worden influencers er door kritische en oplettende consumenten al wel op aangesproken dat ze het hadden moeten vermelden. Soms zelfs wanneer ze het wel zelf gekocht hebben, maar dat niet expliciet gemeld hebben.

Zowel influencer als adverteerder zijn verantwoordelijk

Vaak genoeg hoor ik wel verhalen dat adverteerders eisen dat reclame niet vermeld wordt . Dat zou namelijk bestraft worden door Google.

Influencers voelen zich gedwongen daaraan mee te werken. Voor hen tien anderen. Als je de gig wil, zul je dus naar de pijpen van de adverteerder moeten dansen.

Ondanks dat de adverteerder veel verplichtingen heeft, zoals het instrueren en informeren van de influencer en erop toezien dat de regels worden nageleefd, heeft ook de influencer zelf de plicht om de regels na te leven. Beide partijen kunnen er immers op aan worden gesproken dat er niet aan de regels wordt voldaan.

Het is daarom belangrijk om goede afspraken te maken.

Bij de Reclame Code Commissie kun je alleen worden aangesproken op de uiting zelf. Die kun je vervolgens aanpassen of verwijderen. Het meest vervelende daarvan is vooral dat het impact kan hebben op de reputatie. Hier kun je contractueel weinig aan doen.

Maar zorg in elk geval dat als er zo’n procedure komt, er wel afspraken gemaakt worden of de uiting aangepast mag worden naar aanleiding van de aanbeveling van de Reclame Code Commissie.

Maak ook andere afspraken. Bijvoorbeeld hoe lang de uiting online moet blijven staan, hoeveel uitingen er geplaatst moeten worden, of ook andere merken in beeld mogen verschijnen, of er eerlijk gesproken mag worden over het product of de dienst of dat het louter positief moet zijn, of het een exclusieve samenwerking is en wanneer er weer met concurrenten gewerkt mag worden bijvoorbeeld.

Heb je een goed contract nodig of wil je gemaakte afspraken na laten kijken? Voel je vrij contact op te nemen voor een vrijblijvende offerte.

Leuke dingen voor je mailbox

About Charlotte Meindersma

Charlotte Meindersma is 'de social media jurist van Nederland' en oprichter van Charlotte's Law & Fine Prints.
Ze drinkt graag oploskoffie, in de spreekwoordelijke zin van het woord. Bovendien is ze amateur-marketer en was ze in een vorig leven fotograaf.

Speak Your Mind

*