Privacy: toestemming kinderen met gescheiden ouders

Privacy is al lastig genoeg. Vervolgens hebben we te maken met kinderen, voor wie op zich dezelfde regels gelden, maar waarbij we wel extra zorgvuldig met hun gegevens om moeten gaan. Ouders zijn verantwoordelijk voor de privacy en het portretrecht van kinderen onder de 16 jaar. Maar hoe werkt die toestemming dan en vooral als ouders gescheiden zijn!

Privacy en Portretrecht kind gescheiden ouders

Portretrecht kinderen

Kinderen hebben, net als volwassen, recht op privacy en portretrecht. Het portretrecht van kinderen met gescheiden ouders is niet anders dan van kinderen waarvan de ouders wel nog samen zijn.

Als de portretten worden gemaakt en vooral gepubliceerd, zonder dat daartoe opdracht bestond van de ouders, dan geldt het gewone portretrecht. Er moet een belangenafweging worden gemaakt tussen het privacybelang van het kind en het belang van de partij die wil publiceren.

Zijn foto’s in opdracht gemaakt van de ouders of een van de ouders of heeft een van de ouders toestemming gegeven om de foto’s of video’s te maken of andere persoonsgegevens te mogen delen, dan wordt het een wat lastiger verhaal.

Toestemming

Om eerst een misverstand uit de wereld te helpen: Er is niet altijd toestemming nodig om persoonsgegevens en portretten van kinderen te kunnen verwerken.

Alleen bij de grondslagen toestemming en overeenkomst meestal wel.

Als je persoonsgegevens verwerkt op basis van de grondslag toestemming, heb je dus toestemming van de betrokkene nodig. In dit geval is het kind de betrokkene, maar deze mag niet zelf toestemming geven als het kind nog geen 16 jaar is. Dan is dus toestemming van de ouders nodig.

Wordt er een overeenkomst gesloten en is de verwerking van persoonsgegevens daarvoor nodig, dan is dat ook een goede grondslag. Kinderen mogen alleen lang niet altijd zelf overeenkomsten sluiten. Ze zijn nog niet beschikkingsbevoegde. Daarom is ook daar weer de toestemming van ouders nodig.

Welke ouder mag toestemming geven?

Ouders zijn meestal samen verantwoordelijk voor hun kinderen. Zij hebben samen het gezag. Of ze nu nog getrouwd zijn, in scheiding liggen of al gescheiden zijn. In dat geval heb je, in theorie, van beide ouders toestemming nodig. Zij kunnen namelijk alleen maar gezamenlijk toestemming geven.

Het kan natuurlijk zijn dat ouders onderling hebben afgesproken dat wel één van beide ouders mag beslissen en toestemming mag geven of weigeren voor het verwerken van de persoonsgegevens van het kind, zonder daarover met de andere ouder te overleggen. Dit zie je van buitenaf niet. Ze zullen ook niet een schriftelijke machtiging hebben getekend onderling om het aan te tonen.

Kan je de mededeling van één ouder vertrouwen?

De vraag is dan natuurijk, mag je op de mededeling van één ouder vertrouwen of moet je altijd controleren of de andere ouder het er ook mee eens is? In de praktijk natuurlijk niet altijd prettig als je moet controleren of beide ouders toestemming geven. Zullen zowel de ouders niet blij mee zijn als de personen of bedrijven die om de toestemming vragen.

Het hoeft gelukkig ook niet. Als het erop lijkt dat de ene ouder ook wel namens de andere ouder toestemming kan geven, dan mag je er ‘gerechtvaardigd op vertrouwen‘ dat de toestemming ook namens de andere ouder is gegeven.

Ook als later blijkt dat de andere ouder het er toch niet mee eens was, mag je blijven vertrouwen op de toestemming van de andere ouder. Het is daarna een probleem van hen onderling.

Ook bij gescheiden ouders?

Bij gescheiden ouders ligt dit natuurlijk wel een beetje lastiger. Het is verstandig daarom eerst een aantal stappen te nemen voor je beslist of je kunt vertrouwen op de mededeling van één ouder:

  • Wie heeft het gezag over het kind? Gezamenlijk of een van beide?
  • Is duidelijk of de een namens de ander beslissingen mag nemen?

Als maar een van beide het gezag heeft, mag je alleen vertrouwen op de toestemming van de ouder die het gezag heeft. De ouder zonder gezag kan geen toestemming geven.

Is er onduidelijkheid over wie het gezag heeft, dan is het verstandig van beide ouders toestemming te vragen of in elk geval meer onderzoek en navraag te doen.

Als ouders wel het gezamenlijk gezag hebben, vraag dan nog steeds na of de een wel namens de ander toestemming mag verlenen. Als over die afspraken onduidelijkheid bestaat, is het verstandig om toch van beide ouders toestemming te krijgen.

Toestemming intrekken

Let wel op! Toestemming mag altijd weer worden ingetrokken. Dit heeft geen terugwerkende kracht. Dus alle verwerkingen totdat de toestemming werd ingetrokken blijft rechtmatig.

Als toestemming dus niet nodig is als grondslag voor de verwerking van de persoonsgegevens, zal het meestal interessanter zijn om op basis van een andere grondslag de persoonsgegevens te verwerken.

Kinderen hebben recht op privacy

Omdat kinderen niet zelf kunnen beslissen, zijn het de ouders die moeten letten op de privacy van hun kinderen. Niet alleen bij het wel of niet geven van toestemming aan derden, maar ook om te bepalen wat ouders zelf van hun kinderen online publiceren of wat ze kinderen zelf online laten delen.

Kinderen hebben immers dezelfde privacyrechten als volwassenen. Ze kunnen het zelf alleen minder goed beheren en overzien mogelijke gevolgen minder goed. Daarom staan de ouders aan het roer. Dat betekent alleen nog niet dat ouders maar alles mogen. Zij moeten rekening houden met de privacy van hun kinderen en bijvoorbeeld welke gevolgen het heeft om nu kinderen te laten zien in vlogs.

Dat kinderen recht hebben op privacy is daarom expliciet opgenomen in het Kinderrechtenverdrag.

Volgens de rechter

Je zult begrijpen dat er met enige regelmaat wordt gediscussieerd over wat er wel of niet van een kind op internet mag worden gedeeld.

Zo oordeelde de kinderrechter in 2017 dat een vader, die niet het gezag had over het kind, geen foto’s en filmpjes van zijn kind mocht posten op Facebook. Ondanks dat het een afgeschermd account was. Mogelijk mede gebaseerd op het onjuiste uitgangspunt dat Facebook rechthebbende zou worden van de foto’s, maar toch.

In 2018 besliste een rechter dat een moeder, die van vloggen haar baan had gemaakt, moest stoppen met het delen van foto’s en video’s van haar kinderen op onder meer Instagram en YouTube. De ouders hadden gezamenlijk gezag over de kinderen, maar vader was het niet (meer) eens met al het beeldmateriaal dat online werd geplaatst. De vader is bang voor onder meer pestgedrag door de beelden. De kinderen zijn op dat moment nog 2 en 4 en hebben er (nog) geen last van. Volgens de rechter kan dat later zeker nog gebeuren, dus is het geen gekke gedachte en geen raar argument.

Leuke dingen voor je mailbox

About Charlotte Meindersma

Charlotte Meindersma is 'de social media jurist van Nederland' en oprichter van Charlotte's Law & Fine Prints.
Ze drinkt graag oploskoffie, in de spreekwoordelijke zin van het woord. Bovendien is ze amateur-marketer en was ze in een vorig leven fotograaf.

Comments

  1. Beste Charlotte,

    Ik lees altijd met veel plezier en interesse je stukjes over al portretrecht, auteursrecht en AVG.
    Nu vraag ik me het volgende af. Als ik je goed begrepen heb, mag ik in de meeste gevallen foto’s die ik maak online plaatsen, omdat het gaat om een artistieke uiting met als grondslag gerechtvaardigd belang (ik moet mijn portfolio kunnen laten zien om aan nieuwe opdrachten te komen). Desondanks vraag ik toch vaak om toestemming als het om een foto gaat die niet in opdracht is gemaakt.
    Mijn vraag is of ik door toestemming te vragen ook afhankelijk wordt van die grondslag en dit ook zo moet verwerken. Bij geen of ingetrokken toestemming plaats ik het niet, of haal ik alles gewoon weer weg, ook geen punt. Het gaat mij puur om de beschrijving in de privacyverklaring en of het wijs is om überhaupt ‘officiële’ toestemming te vragen.

    Ik ben erg benieuwd!

    • De grondslag mag in principe niet zomaar van kleur verschieten. Dus nu om toestemming vragen, betekent dat iemand dat ook in moet kunnen trekken en er dan verzekerd van moet kunnen zijn dat er geen toekomstige verwerkingen meer plaatsvinden.

Speak Your Mind

*