Auteursrecht smoesjes: Te goeder trouw gehandeld

Heel vaak gaat het bij auteursrechtsmoesjes om mensen of bedrijven die gewoon te veel risico hebben genomen, die het niet zo nauw nemen met de regels of die gewoon vinden dat ze teksten en afbeeldingen van het internet mogen plukken. Waar we het niet vaak over hebben zijn de mensen die denken dat ze het wel goed doen en goed geregeld hebben en toch inbreuk maken op het auteursrecht. Is het dan nog wel een smoesje? Ja, want tegen de maker of auteursrechthebbende kun je niet inroepen dat je te goeder trouw bent geweest. Aan de hand van een paar voorbeelden leg ik het uit.

auteursrechtsmoesjes te goeder trouw

Ingekocht bij de groothandel

(Web)Winkels moeten natuurlijk aan producten komen om te verkopen. Nieuwe producten spotten doen ze door naar beurzen te gaan en groothandels te bezoeken. Daar koop je gewoon in wat je leuk vindt. Logisch, toch? Ga je verder op onderzoek uit? Nee, natuurlijk niet! Je verwacht dat wat daar te koop is gewoon legaal te koop is. Hoe kan het anders te koop zijn via een groothandel of tentoongesteld worden op een beurs? Dat gebeurt natuurlijk niet met namaak producten.

Fout. Dat gebeurt dus wel.

Veel webwinkels die bijvoorbeeld drukknopen voor armbanden en riemen inkopen, die later bijna hetzelfde blijken te zijn als een origineel ontwerp van een Noosa chunk. Hetzelfde geldt voor bedels en kralen voor bijvoorbeeld Pandora armbanden. In die gevallen mag je best iets verkopen dat ook zo’n drukknoop of bedel is, zodat de afmetingen hetzelfde zijn, als het uiterlijk verder maar verschillend is.

Er kunnen ook tassen ingekocht worden die duidelijk, eh, ‘geïnspireerd’ zijn op een designer tas. Maar dat zie je natuurlijk meteen en daarvan kun je weten dat je die niet in moet kopen en dus ook niet zou moeten verkopen.

Ball Chair vs BUDA

Een Belgische winkel had dat geluk niet, toen ze de BUDA stoel inkochten met de bedoeling ze aan consumenten te verkopen. Auteursrecht: Ball Chair vs BUDA Het is een roze, balvormige stoel. Aan de onderkant plat, zodat hij blijft staan. Bovenin een soort kuipvorm, zodat je erin kunt zitten. BUDA lijkt verdacht veel op de Ball Chair. Alterego had de BUDA stoel te goeder trouw bij een Chinese leverancier ingekocht. Dat verweer mocht echter niet slagen. De verkoop van de inbreukmakende stoel is ook een inbreuk. Alterego kan haar schade nog proberen ge verhalen bij die Chinese leverancier, die haar immers een namaakproduct heeft verkocht. De rechtbank in Antwerpen deed hierover in 2012 uitspraak.

Illegale DVD’s

Een eenmanszaak verkocht illegale DVD’s van een film. De ondernemer had niet onderzocht of de DVD’s wel legaal waren. In de rechtszaak voerde hij daarom aan dat het maar enkele (6) DVD’s waren en dat hij te goeder trouw was, dus dat hij geen schadevergoeding zou hoeven betalen. Daar gaat de rechter niet in mee. “Dat sprake is van een geringe inbreuk en/of dat [gedaagde] te goeder trouw was, zoals [gedaagde] tevens stelt, is voor toewijzing van de vorderingen niet van belang, omdat de Auteurswet daaraan, in ieder geval voor de toewijsbaarheid van de gevorderde bevelen, geen gevolgen verbindt.”

Wel een licentie, maar niet rechtmatig

Voetbalmagazine Half3 gebruikte voor een cover een foto, genaamd ‘de handjes van Cruijff’. Half3 had hiervoor een licentie verkregen van fotobureau Picture Alliance, die de foto weer had gekregen van Photoshot, die de foto weer had gekregen van het ANP, die de foto mocht verhandelen namens fotograaf Guus de Jong. Klinkt allemaal plausibel, niet? Er is een licentie afgenomen voor het gebruik van de foto, dus dan zit het wel goed. Maar het ANP had kennelijk nooit aan Photoshot het recht mogen geven de foto in licentie uit te geven, althans niet om Picture Alliance het recht te geven de foto in licentie te geven.
Hoe goed Half3 het ook geprobeerd heeft te doen, het gebruik van de foto was daarom toch onrechtmatig. Het verweer dat ze te goeder trouw waren, omdat ze de foto toch bij een beeldbank hadden afgenomen, mocht niet baten. De goeder trouw heeft er wel toe geleid dat de ‘boete’ uit de Algemene Voorwaarden van de FotografenFederatie (nu: DuPho) werd gematigd. Half3 zal zijn schade moeten zien te verhalen bij Picture Alliance. Lees de uitspraak van de voorzieningenrechter Amsterdam uit 2012 hierover.

Foto’s van eigen medewerkers

Een fotograaf maakte voor een artikel in de krant een foto van een bedrijf en de medewerkers daar. Dat bedrijf scande het artikel en dus de foto in. Daarbij is de naam van de fotograaf, die wel in het colofon naast de foto stond vermeld, niet meegescand. Omdat de onderneming toestemming had gegeven om de foto te maken, dachten ze dat ze de foto ook op de website mochten publiceren. Ze vonden dat ze te goeder trouw waren en dat ze daarom geen schadevergoeding zouden hoeven betalen. Daar is de rechter het niet mee eens. “Daar komt bij dat, ook als het gebruik van de foto te goeder trouw is gebeurd, openbaarmaking zonder toestemming van de rechthebbende een inbreuk op het auteursrecht oplevert. De door [eiser] gevorderde verklaring voor recht is dan ook toewijsbaar.”

Te goeder trouw is niet voldoende

Vaak komt het voor dat een website, krant, tijdschrift of TV-programma toestemming krijgt van een geportretteerde om een foto te publiceren. Dat is natuurlijk mooi, maar lang niet voldoende. Er moet onderzoek verricht worden naar wie de auteursrechthebbende is, zodat daaraan toestemming gevraagd kan worden.

Zelfs als in Google Images aan een foto een licentie lijkt te hangen, is dat niet voldoende. Je denkt het goed gedaan te hebben en een foto met een juiste licentie gebruikt te hebben. Je was te goeder trouw. Als die licentie echter niet blijkt te kloppen en er geen toestemming van de auteursrechthebbende is, is er toch sprake van een inbreuk. Zo oordeelde de rechter in 2014 nog.

Wat te doen?

Krijg je een foto aangeleverd of werk je met gastbloggers? Vraag altijd wie de maker is, zodat je daaraan nog toestemming kunt vragen of regel het zo dat de persoon die de foto aanlevert aansprakelijk is voor eventuele inbreuken.
Koop niet zomaar producten in omdat je ze mooi vindt en omdat ze lijken op iets dat al bestaat. Doe dan altijd onderzoek naar het originele werk en of deze versie voldoende afwijkt. Ga niet zomaar af op informatie van een verkoper of leverancier. Of spreek ook met hen af dat ze aansprakelijk zijn voor een inbreuk op aan auteursrecht of merkenrecht.

Koop Wetboek voor Bloggers

Over Charlotte

Charlotte Meindersma is ‘de social media jurist van Nederland’ en oprichter van Charlotte’s Law & Fine Prints. Ze drinkt graag oploskoffie, in de spreekwoordelijke zin van het woord. Bovendien is ze amateur-marketer en was ze in een vorig leven fotograaf.