Schrijven is stelen van dieven

Heb ik gejat. De titel van deze blogpost. Maar iedereen blijkt deze zin van elkaar te jatten. Ik vind het vooral een mooie zin die ook gaat over auteursrecht op teksten. Dat is namelijk nog best complex, zo af en toe. Juist omdat je teksten deels mag stelen. De zin zegt echter ook: niets wat je schrijft is echt creatief. Toch kun je op teksten wel auteursrecht krijgen.

Auteursrecht op teksten: Schrijven is stelen van dieven

Hoe werkt auteursrecht op teksten?

Als iets dat je maakt voldoende creatief is, dan is dat een auteursrechtelijk werk dat beschermd is door het auteursrecht. Hoef je verder niets voor te doen.

Dat werkt voor teksten dus ook zo.

Maar: wat je schrijft mag niet te banaal en triviaal zijn. Alles wat te gewoon Nederlands is, wat iedereen zo zou kunnen zeggen, daar krijg je geen auteursrecht op.

Belangrijk, bekend of interessant persoon die iets heeft gezegd of geschreven? Tof, dan is het een bekende tekst. Maakt het nog geen originele tekst waar auteursrecht op rust. Daar moet de tekst zelf, ongeacht wie het gezegd of geschreven heeft, voldoende creatief voor zijn.

Te banaal en triviaal

Ken je het boek De Endstra Tapes? Toegegeven, verder dan de omslag ben ik ook nooit gekomen. Er is wel jaren lang over geprocedeerd, tot aan de Hoge Raad aan toe.

Het boek is namelijk een uitwerking van de opgenomen gesprekken met Willem Endstra. De achterbankgesprekken, worden ze ook wel genoemd. Eigenlijk niet leesbaar. Soms wat onsamenhangend. Zinnen die niet worden afgemaakt. (Neem dus nooit het advies letterlijk over om te schrijven zoals je spreekt, want zo gestructureerd spreken we meestal niet).

De erven van Endstra vonden dat zij het auteursrecht op het boek hadden. De journalisten die alles hebben uitgetikt waren het daar niet mee eens.

De Hoge Raad zegt daar uiteindelijk over:

“De eis dat het voortbrengsel het persoonlijk stempel van de maker moet dragen betekent dat sprake moet zijn van een vorm die het resultaat is van scheppende menselijke arbeid en dus van creatieve keuzes, en die aldus voortbrengsel is van de menselijke geest. Daarbuiten valt in elk geval al hetgeen een vorm heeft die zo banaal of triviaal is, dat daarachter geen creatieve arbeid van welke aard ook valt te aan te wijzen.”

Kortom: Zomaar een gesprek voeren, geeft je nog geen auteursrecht op wat je gezegd hebt. Het is geen scheppende menselijke arbeid en als we praten maken we maar weinig creatieve keuzes.

Als we schrijven of een presentatie geven, denken we al veel meer na over wat we schrijven of gaan zeggen. Hoe komt het over, kan het anders, moet er een grapje in? Maar dat maakt nog niet dat alles wat je schrijft of bewust voorbereid, voldoende creatief is.

Bavaria claimde auteursrecht op de woorden ‘Zo. Nu eerst’. Ze vonden dat een reclamespotje van Your Hosting met ‘Zo. Nu eerst naar de cloud’ inbreuk maakte op de slogan ‘Zo. Nu eerst een Bavaria’. Dat won Bavaria bij de rechtbank, maar verloor het weer in hoger beroep bij het Hof. Het Hof herhaalt daar wat de Hoge Raad zei over de Endstra tapes, gevolgd door:

“Een korte zin bestaande uit een aantal woorden kan ook voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komen, mits deze aan bovengenoemde eisen voldoet. De woorden in zo’n zin vormen, afzonderlijk beschouwd, als zodanig geen eigen intellectuele schepping van de auteur die ze gebruikt, maar de zin als zodanig kan dat wel zijn, hoewel dat slechts zelden het geval zal zijn. Het komt er dan op aan dat de auteur via de keuze, de schikking en de combinatie van de woorden op een oorspronkelijke wijze uitdrukking geeft aan zijn creatieve geest en tot een resultaat komt dat een eigen intellectuele schepping vormt.”

Kortom, gewone woorden, en dit geldt ook voor zinnen, zijn vaak op zichzelf niet door het auteursrecht beschermd. De losse woorden en eenvoudige zinnen zijn vaak te banaal en triviaal. Maar je kunt er dus wel auteursrecht op krijgen.

Creatieve Keuzes

Van iets wat dus heel normaal is en totaal niet creatief is, kun je dus toch iets maken waar je wel auteursrecht op krijgt.

De creativiteit kan zitten in de keuze, schikking en de combinatie van de woorden.

Je kunt vaak dus geen auteursrecht krijgen op losse zinnen, maar bijvoorbeeld wel op alinea’s en natuurlijk op hele artikelen of blogposts, boeken, scripts etcetera.

Auteursrechtelijk kenmerkende trekken

Je krijgt auteursrecht op dat wat creatief is. Op de auteursrechtelijk kenmerkende trekken. Op dat waardoor de gewone woorden en zinnen, opeens toch creatief genoeg werden om auteursrecht op te kunnen krijgen.

Bovendien gaat het om de zogenaamde totaalindrukken. Bij een inbreuk op een tekst vergelijk je dus niet zin met zin, maar vergelijk je dat deel waarop jij vindt dat er inbreuk op is gemaakt met het andere werk dat inbreuk zou maken.

Een enkel woordje wijzigen, de tussenkopjes een andere titel geven, witregels weglaten of toevoegen zorgt er meestal niet voor dat de tekst zo anders is geworden, dat het geen inbreuk zou maken op het auteursrecht.

De auteursrechtelijk kenmerkende trekken zijn dan nog steeds overgenomen en de totaalindruk is nog hetzelfde.

Neemt iemand wel de inhoud over, de feiten, met hier en daar een zin die letterlijk is overgenomen, maar wordt de tekst herschreven? Je zult zelf herkennen waar de ‘inspiratie’ vandaan komt. Maar de auteursrechtelijk kenmerkende trekken zijn dan niet overgenomen en de totaalindruk is al helemaal niet meer hetzelfde. Kun je dus niets tegen doen.

Schrijven is stelen van dieven

Alles is al eens gezegd, zou je kunnen zeggen. Wat jij zegt of schrijft, zal daarom nooit volledig origineel zijn. Je laat je vast ook wel eens inspireren door een ander.

Daarom zeggen ze dat schrijven stelen van dieven is. Je maakt eigenlijk steeds gebruik van wat er al bestaat. Daarom kan het lastig zijn om auteursrecht te krijgen op je teksten en is het voor anderen relatief makkelijk om jouw teksten over te nemen en zo te wijzigen dat ze er geen inbreuk meer op maken.

Is er toch inbreuk gemaakt op jouw teksten? Laat het er niet bij zitten en spreek de inbreukmaker er in elk geval op aan. Begin met dit stappenplan bij een inbreuk op auteursrecht.



Hulp nodig bij het schrijven van een brief? Je kunt al veel zelf door deze sommatiebrief auteursrecht te gebruiken.


 39,00 excl. BTW

Inbreukbrief Auteursrecht


Leuke dingen voor je mailbox

About Charlotte Meindersma

Charlotte Meindersma is 'de social media jurist van Nederland' en oprichter van Charlotte's Law & Fine Prints.
Ze drinkt graag oploskoffie, in de spreekwoordelijke zin van het woord. Bovendien is ze amateur-marketer en was ze in een vorig leven fotograaf.

Comments

  1. Zo nu en dan bezoek ik wel eens online fora. Af en toe kom ik daar de discussie tegen over auteursrecht van forumleden op de teksten die ze plaatsen als posts op het forum, vaak in combinatie met het (gewenste) recht om eigen posts te allen tijde te kunnen aanpassen dan wel verwijderen. Hoe zit dat eigenlijk? Zijn er wettelijke spelregels die hierbij in acht genomen moeten worden door forumbeheerders? Is auteursrecht ook van toepassing in gangbare discussies op online fora?

    • Op alle teksten kan auteursrecht rusten. Dus ook op tweets en op berichten op een forum. Het hangt er simpelweg vanaf of de tekst wel voldoende creatief is en niet te banaal en triviaal is. Op een forum bestaat vaak een ‘quote’ functie, waarbij het bericht in dat van een ander wordt gekopieerd, zodat duidelijker is waarop gereageerd wordt. In de voorwaarden kan geregeld worden of je dat altijd moet accepteren, bijvoorbeeld.

Speak Your Mind

*